فرصت تبلیغات انتخاباتی ایران به پایان رسید

امروز، پنجشنبه، ۱ اسفند (۲۰ فوریه)، از ساعت ۸ صبح به وقت محلی فرصت نامزدهای انتخابات یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی و میان‌دوره‌ای خبرگان رهبری جمهوری اسلامی ایران به پایان رسید.

تبلیغات انتخاباتی پس از اعلام اسامی نامزدهای مورد تایید شورای نگهبان به مدت یک هفته ادامه داشت. طبق قانون انتخابات تبلیغات تا بیست و چهار ساعت به آغاز رای گیری مجاز است و پس از آن تخلف محسوب می شود. از ساعت صبح فردا، جمعه، مراکز اخذ رای کار خود را آغاز خواهند کرد. معمولا در اکثر انتخابات در جمهوری اسلامی، با نزدیک شدن ساعت پایان رای‌گیری اعلام می‌شود که به دلیل هجوم جمعیت رای‌دهنده، مهلت اخذ رای تمدید شده و معمولا رای‌گیری تا ساعت ده شب ادامه داشته است.

علاوه بر ۲۹۰ عضو مجلس شورای اسلامی، در این انتخابات رای‌گیری برای انتخاب چند مجلس خبرگان برای تهران، خراسان رضوی، خراسان شمالی، استان فارس و قم هم صورت می‌گیرد.

ستاد انتخاباتی وزارت کشور با هشدار به نامزدهای انتخاباتی و طرفدارانشان گفته است که پس از پایان مهلت زمان تبلیغات، از انجام هر گونه فعالیت تبلیغی له یا علیه نامزدها پرهیز کنند و فردا نیز هنگام حضور در شعب اخذ رأی نیز از همراه داشتن هر گونه اقلام یا نماد تبلیغاتی مثل عکس و بروشور خودداری ورزند.

تبلیغات انتخاباتی در این دوره با نوآوری‌هایی همراه بوده و بعضی از نامزدها برای جلب توجه رای‌دهندگان به اقدامات ابتکاری دست زدند. قانون انتخابات بعضی اقدامات تبلیغی را تخلف و جرم انتخاباتی دانسته و برای آنها مجازات‌هایی تعیین کرده است که از جمله شامل اقدام مغایر امنیت ملی، دادن وعده‌های خارج از اختیارات قانونی نمایندگان، هتک اعتبار و حیثیت دیگران و همچنین نامزدها و تخریب و پاره کردن عکس و آثار تبلیغاتی سایر نامزدها از جمله تخلفات انتخاباتی محسوب می‌شود.

ستاد انتخابات در این دوره تاکید داشته که قانون انتخابات تبلیغات با استفاده از شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی را هم در بر می‌گیرد و کمیته خاصی استفاده نامزدها از فضای مجازی را زیر نظر داشته تا تخلفات احتمالی را به ستاد انتخاباتی و شورای نگهبان گزارش کند.

در حالیکه برخی از منابع از سردی فضای انتخابات سخن گفته و احتمال مشارکت اندک مردم در رای‌گیری فردا را مطرح کرده‌اند، مقامات حکومتی و فعالان سیاسی حکومتی، حتی کسانی که از رد صلاحیت داوطلبان مورد نظر خود انتقاد کرده‌اند، بر لزوم مشارکت هرچه بیشتر مردم در این انتخابات تاکید داشته‌ و آن را برای حفظ نظام جمهوری اسلامی لازم دانسته‌اند.

دو روز پیش، آیت‌الله علی خامنه‌ای بر لزوم رای دادن در این انتخابات تاکید و آن را "جهاد عمومی" خواند. وی افزود که شرکت در انتخابات "صرفا یک وظیفه‌ ملی و انقلابی نیست؛ وظیفه‌ شرعی است" و گفت: آمریکایی‌ها "می‌خواهند بین نظام اسلامی و بین مردم فاصله بیندازند" اما رای دادن مردم "آبروی نظام اسلامی" است.

همچنین حسن روحانی که پیشتر تلویحا از رد صلاحیت تعداد قابل توجهی از داوطلبان از جمله شماری از نمایندگان مجلس دهم انتقاد کرده بود در سخنانی مجلس شورای اسلامی را نهادی بسیار مهم و قدرتمند دانست و گفت برای حل مشکلات مردم همه باید با هم و در کنارهم باشیم و در این راه دولت و مجلس می‌توانند با همکاری و همفکری خود مشکلات را برطرف کنند.

روز پنجشنبه، خبرگزاری تسنیم گزارش کرد که شماری از روحانیون ارشد قم نیز از مردم خواسته‌اند حتما در این انتخابات رای بدهند. این خبرگزاری پیام‌ها و اظهارنظرهای ناصر مکارم‌شیرازی، حسین نوری‌همدانی، جعفر سبحانی و محمدعلی علوی گرگانی از مراجع تقلید مقیم قم در دعوت از مردم "به حضور پرشور در انتخابات دوم اسفند" را منتشر کرد.

در انتخابات مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان و ریاست جمهوری در ایران تنها کسانی حق دارند به عنوان نامزد شرکت کنند که پیشتر مورد تایید شورای نگهبان قرار گرفته و به عنوان نامزدهای انتخاباتی تعیین و اعلام شده باشند. شورای نگهبان اسامی نامزدهای مجاز به شرکت در انتخابات کنونی مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان را اعلام کرده است.

برخی از منتقدان شیوه انتخاباتی در نظام جمهوری اسلامی ایران گفته‌اند که روند تایید صلاحیت توسط شورای نگهبان به معنی آن است که این شورا، که منصوب رهبر جمهوری اسلامی است، حق انتخاب رای‌دهندگان را به تشخیص خود محدود و پیشاپیش از سوی آنان تصمیم‌گیری می‌کند. به گفته آنان، این اقدام به معنی نقض حقوق سیاسی مردم در مشارکت سیاسی و تعیین سرنوشت خود و مغایر اصل آزادی انتخاب کردن و انتخاب شدن و حق حاکمیت مردم است که رر حکومت‌های مردم‌سالار رعایت آن الزامی است.

در مقابل، طرفداران تعیین صلاحیت از سوی شورای نگهبان معتقدند که دخالت این شورا، که محور آن را روحانیون منصوب ولی فقیه تشکیل می‌دهند، تضمین کننده آن است که تنها افرادی به مجلس راه می‌یابند که خصوصیات شخصی و تعهد آنها به نظام و دیدگاه حکومتی در مورد موضوعات سیاسی و مذهبی تضمین شده است.

در قانون کنونی انتخابات ایران شرط اقامت در حوزه انتخابیه برای انتخاب‌کننده و انتخاب‌شونده پیش‌بینی نشده است و هر شهروند ایرانی می‌تواند با در دست داشتن برگه شناسایی مورد تایید، به هر حوزه رای‌گیری مراجعه کند و به یکی نامزدهای همان حوزه رای دهد که نماینده ساکنان آن حوزه در مجلس خواهد بود.

مجلس شورای اسلامی در حال حاضر ٢٩٠ عضو دارد. اولین دوره مجلس شورای اسلامی کار خود را در خرداد ١٣٥٩ آغاز کرد. در متن اولین قانون اساسی جمهوری اسلامی، نهاد قانونگذاری حکومتی "مجلس شورای ملی" نام داشت اما آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر سابق جمهوری اسلامی، به خاطر مخالفت با استفاده از واژه ملی، دستور داد این نهاد مجلس شورای اسلامی خوانده شود.

این مجلس تحت همین نام فعالیت داشت. پس از اصلاح قانون اساسی در سال ١٣٦٨ ، نهاد قانونگذاری جمهوری اسلامی رسما با عنوان مجلس شورای اسلامی به قانون اساسی راه یافت.