اعتراض‌ها در ایران؛ عفو بین‌الملل: شمار کشته‌ها دست‌کم ۱۴۳ نفر

سازمان عفو بین الملل در تازه ترین برآورد خود از کشتهشدگان اعتراضات اخیر در ایران میگوید که شمار کشته شدگان به دستکم ۱۴۳ تن رسیده است.

هم زمان، شبکه توییتر یک تویت جنجالی حسام‌الدین آشنا، مشاور رییس جمهوری ایران علیه معترضان را حذف کرده است.

پژوهشگران عفو بین الملل بر این باورند که شمار کشته‌شدگان اعتراض‌های ایران احتمالا "به طرز چشمگیری" بیش‌تر از ۱۴۳ تن است و بر این اساس به تحقیق ادامه می‌دهند.

این نهاد غیردولتی مدافع حقوق بشر با انتشار بیانیه‌ای مطبوعاتی ضمن محکوم کردن استفاده از قوه قهریه که منجر به تلفات جانی شده، خواستار واکنش جامعه جهانی شد.

سازمان عفو بین‌الملل تاکید کرده که بر اساس گزارش‌های موثق تقریبا تمامی کشته‌شدگان بواسطه‌ سلاح گرم جان باخته‌اند. در این بیانیه آمده که یکی از این افراد به دلیل استنشاق گاز اشک‌آور و یک فرد دیگر به دلیل ضرب و جرح جان داده‌اند.

فیلیپ لوتر، مدیر پژوهش خاورمیانه و شمال آفریقا در عفو بین‌الملل گفته "افزایش شمار کشته‌شدگان نشانه‌ای هشداردهنده است از اینکه برخورد با تظاهرات غیرمسلحانه تا چه اندازه بی‌رحمانه بوده است".

حذف توییت حسام الدین آشنا

در تحولی دیگر، گروهی از فعالان حقوق بشر ایرانی در خارج می‌گویند شبکه اجتماعی توییتر یک تویت حسام‌الدین آشنا، مشاور رئیس جمهوری ایران را که فعالان می گویند نوعی تهدید تلویحی معترضان به مرگ بود را حذف کرده است.

آقای آشنا اعتراضات اخیر را به "فروغ جاویدان"، عملیات نظامی سازمان مجاهدین خلق ایران در سال ۶۷ تشبیه و واکنش حکومت را با "عملیات مرصاد"، عملیات نظامی حکومت ایران علیه سازمان مجاهدین خلق مقایسه کرده بود.

عملیات فروغ جاویدان، عملیات نظامی است که سازمان مجاهدین خلق در روزهای پایانی جنگ عراق و ایران در تابستان سال ۱۳۶۷ از داخل خاک عراق علیه ایران انجام داد. ایران در پاسخ به آن حملات، عملیات مرصاد را انجام داد که طی آن ضمن عقب نشاندن نیروهای مجاهدین، صدها نفر از اعضای آنها را کشت.

پس از آن هم با دستور آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر وقت ایران، هزاران نفر از زندانیان سیاسی، از جمله اعضای سازمان مجاهدین و همچنین گروه‌های چپ‌گرا که ارتباطی با عملیات مجاهدین نداشتند، به طور مخفیانه و دسته جمعی اعدام شدند.

آن تشبیه با واکنش های گسترده ای در شبکه های اجتماعی مواجه شده بود.

مریم نائب یزدی، فعال حقوق بشر و از جمله دست اندرکاران این کارزار به بی بی سی فارسی می‌گوید: "شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر نباید به مقامات ایرانی اجازه سواستفاده از این رسانه‌ها را برای ترویج خشونت و تهدید معترضان بدهند."

"واکنش ناکافی"

کمیسیونر عالی حقوق بشر در سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و شماری از کشورها سرکوب معترضان را محکوم کرده‌اند.

با این حال مدیر پژوهش خاورمیانه و شمال آفریقا در عفو بین الملل، واکنش جامعه بین‌الملل را به شدت "ناکافی" خوانده است. او گفته که این کشتارها باید "به شدیدترین صورت ممکن" محکوم شوند.

عفو بین الملل در تازه‌ترین بیانیه‌اش به استناد ویدئوهای موجود که به تائید این سازمان رسیده می‌گوید که نیروهای امنیتی ایران "با تعمد از سلاح گرم علیه معترضان غیرمسلح" استفاده کرده‌اند و این در حالی است که آنان "تهدید جانی" را متوجه کسی نکرده‌ بودند.

در این ویدئوها نشان داده می‌شود که نیروهای امنیتی از فواصل نزدیک به سوی معترضان شلیک می‌کنند.

بر اساس قوانین بین‌المللی، نیروهای امنیتی فقط زمانی می‌توانند از قوه قهریه (سلاح گرم) استفاده کنند که این اقدام به منظور مقابله با تهدید جانی یا جراحت جدی حتمی، غیرقابل اجتناب باشد.

این نهاد مدافع حقوق بشر نیروهای امنیتی از جمله پلیس، سپاه پاسداران و نیروهای لباس شخصی از میان شبه‌نظامیان بسیجی و دیگران را مسوول "سرکوب معترضان" معرفی کرده است.

بر اساس گزارش عفو بین الملل در بسیاری از موارد، مقامات ایران از تحویل اجساد قربانیان به خانواده‌هایشان خودداری کرده‌ و در چند مورد نیروهای امنیتی اجساد را از سردخانه‌ها بیرون برده و به امکان نامعلومی منتقل کرده‌اند. همچنین از "درخواست پرداخت پول برای هزینه گلوله" و بابت "خسارت‌ها" در اعتراض‌ها گزارش‌هایی وجود دارد. دست‌کم یک تن اتز مقامات در استان خوزستان این ادعا را رد کرده است.

عفو بین‌الملل می‌گوید که در الگویی مشابه با کشتارهای پیشین معترضان، مقامات خانواده‌های قربانیان را تهدید کرده‌اند که در صورت برپایی مراسم سوگواری یا گفت‌وگو با رسانه‌ها بازداشت خواهند شد.

در این بیانیه مطبوعاتی آمده که عفو بین الملل گزارش‌هایی دریافت کرده مبنی بر این‌که مقامات تظاهرکنندگان مجروح را از بیمارستان‌ها به بازداشتگاه منتقل کرده و زندگی آنان را با ممانعت از برخورداری از امکانات درمانی به مخاطره انداخته‌اند.

سازمان حقوق بشری عفو بین‌الملل، ۳ روز پیش از این برآورد کرده بود که شمار قربانیان اعتراضات و ناآرامی‌های اخیر ایران دست‌کم ۱۱۵ تن باشد. عفو بین الملل ۶ روز پیش، این رقم را ۱۰۶ تن برآورد می‌کرد. این سازمان در هر دو بیانیه‌ پیشین خود یادآور شده بود که باور دارد شمار قربانیان بیش از این باشد.

اعتراض‌های اخیر در شماری از استان‌های ایران از روز جمعه ۲۴ آبان و در پی اعلام افزایش قیمت و سهمیه‌بندی بنزین آغاز شد. گزارش‌ها حاکی از بازداشت گسترده معترضان است و حکومت با اشاره به تخریب برخی از امکان دولتی و جایگاه‌های عرضه سوخت انگشت اتهام را به سوی دولت‌های خارجی نشانه گرفته‌اند.