خالد: صدام تحصيلات نظامی نداشت، اما مايل بود که در هر کاری دخالت کند، که معمولا به فاجعه منجر می شد.

آقای نقشبندی در نيروهای ويژه ارتش عراق افسر بوده، و در برخی از حملات به خاک ايران شرکت داشته است. او بر اثر انفجار مين پای خود را از دست داده و معلول شده است.

آقای نقشبندی در معرفی خود می گويد: من در خانواده ای خوشنام بزرگ شده ام. پدرم در زمان عبدالکريم قاسم، رئيس جمهور اسبق عراق، عضو شورای حکومتی بود. شش برادر دارم که سه تای ديگر هم افسر ارتش بودند.

چه کسی مسئول آغاز جنگ بود؟

من با اينکه از صدام حسين نفرت دارم، اما بايد بگويم که به نظر من شروع جنگ با ايران بود. در سال ۱۹۸۰ برادرم 'نزار' که سرگرد ارتش بود و در مناطق مرزی خدمت می کرد، برای ما از برخوردهايی در مرز حکايت می کرد. به گفته او توپخانه ايران روستاهای مرزی را در خاک عراق هدف آتشبار قرار داده بود. او همچنين پيش بينی می کرد که ميان دو کشور به زودی جنگ در می گيرد. دوستی از اهالی روستای مندلی در استان دياله نزديک مرز ايران داشتم که او هم می گفت به خاطر حملات ايران ناچارند محل سکونت خود را ترک کنند. تمام اين وقايع به زمان پيش از آغاز رسمی جنگ برمی گردد. (توضيح: سازمان ملل، عراق را به عنوان آغازگر رسمی جنگ با ايران معرفی کرده است).

به نظر من مهمترين دليل آغاز جنگ تحولاتی بود که آقای خمينی در ايران به وجود آورده بود، به خصوص اعتقاد او به صدور انقلاب بر پايه ايده "ولايت فقيه".

اما به نظر من با اينکه ايران مسئول آغاز جنگ بود، اما برخورد صدام حسين با تجاوزات ايران نادرست و افراطی بود. تمام سياستمداران و فرماندهان نظامی به او توصيه کرده بودند وارد جنگ نشود و به شيوه های ديگری با ايران مقابله کند.

چرا جنگ طولانی شد؟

در اين زمينه هم به نظر من ايران مقصر بود، اما صدام حسين هم بی تقصير نبود. او سياستمداری خودخواه بود که دوست داشت در رسانه های گروهی قدرت نمايی کند. به خاطر خطاهای رهبران ايران و عراق بود که جنگ مدتی چنين طولانی به درازا کشيد.

دو طرف چه اشتباهاتی داشتند؟

صدام حسين تحصيلات نظامی نداشت، اما مايل بود که در هر کاری دخالت کند، که معمولا به فاجعه منجر می شد.

برای نمونه حمله به اهواز يکی از نقشه های جاه طلبانه او بود. او قصد داشت با فتح اهواز، يک پيروزی بزرگ را در سالگرد "انقلاب" به ثبت برساند. با اينکه فرماندهان ارتشی حمله را تائيد نکرده بودند، اما وقتی حمله به شکست انجاميد، صدام حسين گناه را به گردن فرماندهان نظامی انداخت و آنها را تنبيه کرد. به دستور صدام صلاح القاضی فرمانده آن عمليات به همراه حدود ۳۵۰ افسر عراقی، از جمله برادرم نزار، تيرباران شدند.

صدام وقتی مشاهده کرد که با اعدام افسران، ارتش به کلی تضعيف می شود، تصميم گرفت بعد از هر عملياتی به دلخواه خود ارتشيان را تشويق يا تنبيه کند. به اين ترتيب آشوبی در ارتش پيش آمد. مثلا فکرش را بکنيد که يک سرتيپ ناگهان به رتبه گروهبانی تنزل پيدا می کرد و تحت فرمان زيردستان خود قرار می گرفت.

ايرانيان نيز از نادانی و سادگی مردم سوء استفاده کردند. هزاران جوان داوطلب را به طرف ميدان های مين می فرستادند و با قربانی کردن آنها، راه پيشرفت ارتش را هموار می کردند.

از جنگ چه درس هايی گرفتيد؟

مهمترين درسی که گرفتم اين بود که دولتهای ما از احساسات مردم سوء استفاده می کنند، و به خصوص احساسات مذهبی و ملی را بازيچه می کنند. مثلا يک بار به ياد دارم که ايرانيان پس از توافقی با دولت عراق، منطقه فاو را بی سر و صدا و به آرامی ترک کردند، اما ارتش عراق با جنجال و هياهوی تبليغاتی عظيمی از اين "پيروزی نظامی" خبر دادند! بايد در برابر کسانی که احساسات مردم را به بازی می گيرند هشيارتر باشيم.