اونری به تلاش در راه صلح ادامه می دهد

روزی نيست که انفجاری صورت نگيرد و خون عده ای به زمين ريخته نشود. از يک سو شهروندان عادی اسرائيل قربانی حملات انتحاری گروه های تندروی فلسطينی می شوند و از سوی ديگر سازمان های امنيتی اسرائيل هرازگاهی اعضای گروه های فلسطينی را به قتل می رسانند.

گروه های تندرو در دو طرف، محو و نابودی کامل طرف مقابل را هدف نهايی خود قرار داده اند. امروزه چشم انداز صلح در اين منطقه از جهان، از هر زمان تيره تر به نظر می رسد. با وجود اين عده ای اميد خود را از دست نداده و هنوز برای برقراری صلحی عادلانه تلاش می کنند. صلحی که بتواند آشتی و همزيستی دو ملت و تشکيل دو دولت مستقل در کنار هم را به دنبال داشته باشد. يوری اونری يکی از پی گيرترين مناديان جنبش صلح و آشتی در اسرائيل است.

يوری اونری (Uri Avnery) کيست؟

نويسنده اسرائيلی به سال ۱۹۲۳ در يک خانواده يهودی آلمانی به دنيا آمد. با قدرت رسيدن آدولف هيتلر در آلمان، خانواده اونری در سال ۱۹۳۳ به فلسطين مهاجرت کرد.

يوری اونری از پانزده سالگی به جنبش مسلحانه صهيونيستی برای تشکيل دولت اسرائيل پيوست. در همين حال از اوان جوانی برای کمک به تأمين معاش خانواده به کار و تلاش مشقت باری دست زد. او از سال ۱۹۴۷ حرفه روزنامه نگاری را برگزيد.

اونری در جنگ استقلال (۱۹۴۸) جامه سربازی به تن کرد و دو بار طی درگيريها زخم برداشت. او از رويدادهای خشونت بار جنگ گزارش های مؤثری نوشت که باعث شهرت فراوان او شد. پس از پايان جنگ بود که به راه تازه ای گام گذاشت: هم به حمايت از مردم سرزمين های اشغالی فلسطين پرداخت و هم از تشکيل يک دولت مستقل فلسطينی دفاع کرد.

پيام اصلی اونری خطاب به هموطنان خود و سياستمداران اسرائيل اين بود: قومی که خود بار ستم و تبعيض را به دوش کشيده، نبايد خوشبختی خود را به بهای آوارگی و محروميت اقوام ديگر به دست بياورد. او سياست حاکميت اسرائيل را در قبال مردم بومی فلسطين غيرعادلانه و نژادپرستانه دانست. با پيروی از همين سياست بود که دشمنی دولتمردان را برانگيخت. بن گوريون، پايه گذار دولت اسرائيل، از او به عنوان "دشمن شماره يک اسرائيل" نام برد.

اونری ده ها سال است که به مبارزه ای دشوار ادامه می دهد. کتابها، نشريات و مقالات بيشماری منتشر کرده، در جبهه های گوناگون صلح فعال بوده و در فعاليت های بسياری شرکت کرده است.

اونری از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۱ سه دوره عضو پارلمان اسرائيل (کنست) بوده است. او اولين شهروند اسرائيل بود که در سال ۱۹۷۴ با "جنبش آزاديبخش فلسطين" رابطه برقرار کرد و با رهبر آن ياسر عرفات دوست شد.

اونری برای فعاليت های خستگی ناپذير خود جوايز بيشماری دريافت کرده، از جمله جايزه (جنبی) صلح نوبل در سال ۲۰۰۱ برای تلاش های صلح جويانه او و همسرش به آنها اهدا شد.

اونری امروز ۸۱ سال دارد و در بيت المقدس زندگی می کند.

درباره بحران کنونی خاورميانه و دورنمای دستيابی به صلح، گفتگويی داشتيم با آقای اونری که در آن سئوالات ارسالی شما مطرح شد:

• مسعود از کانادا پرسيده است: می دانيم که بسياری از مردم از ايده دو کشور مستقل اسرائيل و فلسطين دفاع می کنند، آيا اين تنها راه حل ممکن است؟ توجه داريد که اين دو ملت منافع مشترک بسياری دارند، چرا نبايد در داخل مرزهای واحد، کنار يکديگر همزيستی کنند؟

در کانادا شهروندان انگليسی زبان و فرانسه زبان زندگی می کنند که علايق مشترک فراوانی دارند، با وجود اين می بينيم که بسياری از اهالی کبک خواهان دولت مستقل خود هستند.
در برابر، اختلاف فلسطينی ها و اسرائيلی ها واقعا خيلی بيشتر است. تاريخ و زبان و مذهب و شرايط اجتماعی و همه چيز آنها متفاوت است. اسرائيلی ها به هيچوجه حاضر نيستند از دولت خود دست بردارند، از آن سو اهالی فلسطين هم با جديت خواهان دولت مستقل خود هستند.
به نظر من، غير از تشکيل دو دولت مستقل هيچ راه حل ديگری وجود ندارد. اما من اميدوار هستم که در آينده اين دو دولت در يک روند طبيعی روز به روز به هم نزديکتر شوند تا بتوانند يک فدراسيون تشکيل دهند. عرفات چند بار به من گفته که او هم چنين آرزويی دارد.

• علی از اصفهان می پرسد: همانطور که می دانيد نيروهای افراطی يهودی به ايده اسرائيل بزرگ اعتقاد دارند. چگونه می توان اين نيروها را به همزيستی و صلح با مردم فلسطين قانع کرد؟

هيچ راهی غير از اين وجود ندارد که با صبر و تحمل آمال و آرزوها و نگرانی های مردم فلسطين را برای آنها توضيح دهيم. اين موضوع، محور فعاليت های صلح جويانه ما در اسرائيل است. ما به تازگی کتابی منتشر کرديم به عنوان "حقيقت در برابر حقيقت" که در آن سعی کرده ايم ديدگاه های هر طرف را برای طرف ديگر روشن کنيم.

• آرام از هلند: اسرائيل از حمايت کامل آمريکا برخوردار است و به خود حق هرگونه تجاوزی می دهد و هر روز عده ای از افراد بی گناه فلسطينی را به نام تروريست به قتل می رساند. در اين شرايط مبارزه افرادی مانند شما در راه صلح و آشتی چه ارزشی دارد؟

ما کشتار افراد بی گناه و غيرنظامی توسط هر دو طرف را محکوم می کنيم. فقط صلح می تواند به اين خونريزی خاتمه دهد.

• رضا از تهران: چرا جنبش صلح در داخل اسرائيل، که زمانی بسيار قوی بود، امروز تا اين حد ضعيف است؟

جنبش صلح همچنان فعال است، اما البته پس از کنفرانس سال ۲۰۰۰ کمپ ديويد تا حدی تضعيف شد. طی آن کنفرانس اهود بارک، نخست وزير وقت اسرائيل، همه را مجاب کرد که: "فلسطينی ها خواهان صلح نيستند و می خواهند ما را به دريا بريزند!" از آن زمان يکی از وظايف اساسی ما همين است که بطلان اين ادعا را ثابت کنيم.

• تقوی از تهران می پرسد: آيا شما هم مبارزان فلسطين را تروريست می دانيد؟ اگر جای آنها بوديد چه می کرديد؟

من کلا از واژه تروريست خوشم نمی آيد. در جوانی خودم در مبارزه مسلحانه با ارتش بريتانيا شرکت داشم، و سازمان ما "تروريستی" خوانده می شد. بارک نخست وزير اسبق اسرائيل گفته است که اگر فلسطينی بود، به يک گروه "تروريستی" می پيوست. من چند بار گفته ام: "اگر کسی با ما باشد، مبارز راه آزادی است، و اگر مخالف ما باشد، تروريست به شمار می رود؟"

• مينا از لندن: آيا شارون در عقب نشينی از غزه صداقت دارد؟ شاهد هستيم که او در عمل برعکس اين برنامه گام برمی دارد.

ترديدی نيست که شارون مقاومت خواهد کرد، مگر اينکه چاره ديگری برايش نماند. نقشه کلی او آن است که نوار غزه (يعنی ۶ درصد از مناطق اشغالی را پس بدهد) و در عوض ۵۸ درصد از کرانه باختری رود اردن را به خاک اسرائيل ضميمه کند.

• حسن از قم: دشمنی شخصی شارون با عرفات تا چه حد در تشديد خشونت دخالت دارد؟

دشمنی البته وجود دارد، اما فکر نمی کنم نقش زيادی داشته باشد. شارون، اگر آمريکا به او اجازه بدهد، عرفات را می کشد، زيرا از نقش مرکزی و پيونددهنده عرفات در ميان گروه های گوناگون فلسطينی باخبر است. او خيال می کند که با حذف عرفات می تواند آرزو و اراده مردم فلسطين در هم بکوبد.

• سامان از تهران: می بينيم که هر دو طرف همچنان به خشونت گرايش دارند. با توجه به قدرت نظامی اسرائيل، چه راهی در برابر گروه های افراطی باقی می ماند؟

بهترين راه برای پايان دادن به خشونت اين است که بتوانيم مردم فلسطين را قانع کنيم که آنها می توانند از راه مسالمت آميز به هدف مشروع خود برسند که عبارتست از: تشکيل يک دولت مستقل فلسطينی در نوار غزه و کرانه باختری، که پايتخت آن هم شرق بيت المقدس باشد.

• محمد از تهران: قرارداد اسلو تا چه حد مؤثر بود؟ آيا اسرائيل صداقت داشت؟ می بينيم که از آن زمان تجاوزهای اسرائيل بيشتر شده، شهرکهای بيشتری ساخته شده و...

نقطه ضعف اجلاس اسلو اين بود که در قطعنامه آن، هدف اصلی روشن نشده بود. هر طرف برداشت متفاوتی در ذهن داشت و همين رسيدن به توافق را مشکل کرد. توسعه شهرکها هم البته مشکل را پيچيده تر کرد که هنوز هم ادامه دارد.

• اميد از ساری: اسرائيل هميشه تبليغ می کند که تنها دموکراسی خاورميانه است. با توجه به حق کشی های اين حکومت، اين نظام تا چه حد واقعا دموکراتيک است؟

در قلمرو اسرائيل، غير از مناطق اشغالی، کمابيش مثل کشورهای اروپايی يک نظام دموکراتيک حاکم است. با اعراب که حدود ۲۰ درصد جمعيت هستند، مثل شهروندان درجه دوم رفتار می شود. متأسفانه چنين وضع ناگواری در خيلی از کشورها وجود دارد: سياهان در آمريکا، ترکها در آلمان، الجزايری ها در فرانسه و... اين البته قابل توجيه نيست، در همه جا، از جمله در اسرائيل، بايد موانع دموکراسی را از ميان برداشت.

• خسرو از کلن: تنش ميان اسرائيل و ايران به کجا می کشد؟

بسياری از مردم اسرائيل ايران را دشمن خود می دانند، به ويژه از زمانی که مطمئن شده اند که جمهوری اسلامی به دنبال دستيابی به بمب اتمی است. اين می تواند درگيری های خطرناکی به دنبال داشته باشد. همه بايد تلاش کنند که چنين وضعی پيش نيايد. ايران و اسرائيل در گذشته رابطه خوبی با هم داشتند و به نظر من چنين وضعی در آينده هم امکان پذير است، فقط بايد برای آن تلاش کرد. فراموش نکنيم که کوروش کبير يکی از قهرمانان قوم يهود به شمار می رود.