اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

شيرين عبادی، حقوقدان، فعال حقوق بشر و نخستين ايرانی برنده جايزه نوبل صلح، که حدود سه هفته پيش در مراسمی در اسلو، پايتخت نروژ رسما جايزه خود را دريافت کرد، روز يکشنبه 28 دسامبر به پرسش های خوانندگان سايت بی بی سی پاسخ داد.

از همه کسانی که پرسش های خود را برای ما ارسال کردند و همچنين از کسانی که به دليل زياد بودن تعداد نامه ها نتوانستيم سئوالاتشان را مطرح کنيم، سپاسگزاريم.

متن کامل پرسش و پاسخ با شيرين عبادی

برای بازماندگان زلزله بم چه می کنيد؟

کمک به زلزله زدگان بم

شماره حساب 8080، بانک صادرات- تهران- خيابان يوسف آباد - شعبه ميدان کلانتری به نام شيرين عبادی برای دريافت کمکهای نقدی به بازماندگان زلزله بم اختصاص داده شده است.

من مثل سایر هموطنانم در این مصیبت داغدار هستم و هر کاری از دستمان برآید باید انجام بدهیم. «انجمن حمایت از حقوق کودکان» به یاری کودکان بازمانده از حادثه اسفبار زلزله بم رفته است و شماره حساب بانک ملی اسکان که ذکر کردید، مربوط است به این انجمن. من در این انجمن خدمت می کنم و مشاور حقوقی آن هستم. از سوی دیگر عده ای از افراد و جمعیت ها خواهش کردند که من حسابی به نام خودم باز کنم و بر آن نظارت داشته باشم تا انجمن ها کمک های نقدی خود را به آن واریز کنند. موجودی این حساب صرف بازسازی شهر بم خواهد شد با اولویت دادن به حمایت از زنان. چگونگی صرف آن را هم نمایندگان انجمنها تعیین می کنند و من بر عملکرد آنها نظارت خواهم داشت. شماره این حساب 8080 بانک صادرات تهران، خیابان یوسف آباد شعبه میدان کلانتری است به نام شیرین عبادی. کسانی که از خارج قصد کمک دارند، می توانند نقدینه های خود را به شعب بانک صادرات در هر کشوری مراجعه کنند و یا در هر بانک دیگری که مراجعه کنند، می توانند کمک خود را به همین حساب واریز کنند. البته مبلغ جزئی هم بابت کارمزد کسر می شود. هموطنان می توانند کمک های خود را به صورت تومان یا ارز خارجی واریز کنند، که در هرحال معادل آن به دست ما خواهد رسید و جای نگرانی نیست. بنابرین حسابی که باز شده هم برای داخل و هم برای خارج از کشور قابل استفاده است. همانطور که گفتم موجودی این حساب با نظر انجمن هایی که نامشان در سایتهای اینترنتی هست، خرج خواهد شد، و من بر روند کار نظارت خواهم داشت.

آيا برنامه بلند مدتی برای حمايت از ساخت خانه های ارزان قيمت مقاوم در مقابل زلزله داريد؟

بله انشاء الله در این زمینه هم تلاش خواهیم کرد. ضمنا یکی از تخصص های من حقوق شهری است. سالهاست که در فوق لیسانس شهرسازی حقوق شهری تدریس می کنم. اصول شهرسازی زمینه ایست که در سالهای اخیر در تهران تا حدی رعایت می گردد، اما در شهرستانها که ساخت و ساز کمتر است، زیاد مورد توجه قرار نمی گیرد. ایران کشوری زلزله خیز است و شهر بم و استان کرمان هم متأسفانه روی خطوط زلزله قرار دارند. باید کاری کنیم که در آینده چنین فجایعی تکرار نشود. شهر بم متأسفانه ویران شده و قسمت اعظم آن باید بازسازی شود. باید این بار با یک نقشه درست طبق محاسبات علمی و با در نظر گرفتن مسائل ایمنی که برای یک شهر ضروری است ساخته شود. ما از تخصص مهندسان شهرساز استفاده خواهیم کرد و با با بهره گیری هم از موجودی حساب خودمان و هم با استفاده از اعانه ها و اعتبارات مالی دیگر تلاش می کنیم خانه های مناسب و ارزان با معیارهای درست ساخته شود.

مريم از تهران: چگونه می توان دموکراسی اسلامی برقرار کرد درحالی که اسلام می گويد ديه زن نصف مرد است، زن حق قضاوت ندارد، زن نمی تواند بدون اجازه مرد ازدواج کند، به مسافرت برود يا اينکه زن را سنگسار می کنند و هر مردی می تواند چهار زن داشته باشد... م. ملازاده هم پرسيده آيا در ساير اديان هم دموکراسی وجود دارد؟ کويستان فتوحی از کردستان عراق هم همين سئوال را کرده. فرزين از اسلو هم گفته که اسلام يعنی نژاد پرستی و گفته که شما که تحصيلات بالايی داريد چرا ادعا می کنيد اسلام با دمکراسی منافاتی ندارد؟

پاسخ شيرين عبادی به پرسشهای مربوط به دمکراسی اسلامی

من هرگز صحبت از دمکراسی اسلامی و حقوق بشر اسلامی نکردم. من تنها گفتم که اسلام با دمکراسی و حقوق بشر مخالفتی ندارد، زیرا بسیاری از افرادی که اسلام را با دمکراسی ناسازگار می دانند، در واقع این ایده را چماقی کرده اند برای اینکه حکومت ها و افکار استبدادی را توجیه کنند، درحالیکه با یک تفسیر درست از اسلام می توان مثلا دیه زن و مرد را مساوی دانست، و بسیاری از فقها نیز بر همین عقیده هستند.

من هرگز صحبت از دمکراسی اسلامی و حقوق بشر اسلامی نکردم. من تنها گفتم که اسلام با دمکراسی و حقوق بشر مخالفتی ندارد، زیرا بسیاری از افرادی که اسلام را با دمکراسی ناسازگار می دانند، در واقع این ایده را چماقی کرده اند برای اینکه حکومت ها و افکار استبدادی را توجیه کنند، درحالیکه با یک تفسیر درست از اسلام می توان مثلا دیه زن و مرد را مساوی دانست، و بسیاری از فقها نیز بر همین عقیده هستند. بنابرین با یک قرائت درست از اسلام می توان هم به اسلام پای بند بود و هم به دمکراسی اعتقاد داشت. بنابرین وقتی می گوییم که اسلام با دمکراسی همخوانی ندارد، در واقع به حکومت های ستمگر و غیرمردمی کمک می کنیم که عملکرد خود را به نام اسلام توجیه کنند. ما نمی خواهیم مسلمانان را بر سر این دوراهی قرار دهیم که میان قواعد دمکراسی و دین آبا و اجدای خود یکی را انتخاب کنند. برعکس، ما می گوییم که با تکیه بر قواعدی مانند احکام ثانویه و اجتهاد که در فقه اسلامی هست، اسلام این قابلیت را دارد که با مقتضیات زمانه همراه شود. حرف ما این است که به بهانه اسلام نمی توان دمکراسی را حذف کرد و به نام اسلام نمی توان به حقوق مردم تجاوز کرد. به نام اسلام نمی توان استبداد را بر مردم تحمیل کرد. اسلام ابزار خوبی برای زورگویی نیست، زیرا اسلام برابری و برادری را تبلیغ می کند. در اسلام نژادپرستی وجود ندارد. فراموش نکنیم که در صدر اسلام یک سیاه پوست یعنی بلال حبشی مؤذن بود که مقام مهمی به شمار می رفت. پیامبر اسلام گفته است که بین یک برده حبشی و سید قریشی هیچ تفاوتی نیست. ما چنین دینی داریم.

ادیان الهی و یا هر ایدئولوژی در عمل است که ماهیت خود را نشان می دهد. مثلا از مارکسیسم تفسیرها یا قرائت های زیادی را دیده ایم. مثلا می گفتند که سوسیالیسم مبنای علمی دارد، اما همین برداشت هم دستخوش تفسیرها و تعبیرهای گوناگون است. آیا چین و کوبا و شوروی سابق و رومانی و سایر کشورهای سوسیالیستی که همه به نام سوسیالیسم حکومت می کردند، یکسان بودند؟ هر مذهب و ایدئولوژی همین است. با تفسیر درست از هر کیش و مذهبی می توان آن را به خدمت دمکراسی درآورد. هیچ دین الهی نیست که توجیه گر زورگویی و ستمگری باشد. بنابرین ما باید ببینیم برای چه به نام دین به مردم ظلم می شود.

ماريا و محمود از تهران: شما همواره در مورد بی حجابی خودتان اظهار می کنيد که اين يک موضوع شخصی است. آيا يک مسلمان نبايد در امورات شخصی خود دستورات قرانی را رعايت کند؟ زهرا عليزاده هم گفته که حداقل به خاطر احترام به مسلمانانی که در اروپا به خاطر حفظ حجاب آزاد حقوقشان پايمال می شود چيزی را به عنوان نماد حجاب روی سر می انداختيد. ديگرانی که همين مساله را مطرح کردند: مجيد و صالح از تهران، ادريس موحد زاده - سيد محمد الف از نجف آباد- سعيد از مسجد سليمان مجيد عربسالاری از تهران - علی از زاهدان سعيد از تهران و رامين علوی

من بارها گفته ام که طبق قانون ایران رعایت حجاب برای زنی که در ایران به سر می برد، الزامی است. برای هر زنی که در ایران زندگی می کند، چه مسلمان و چه غیرمسلمان حجاب اجباری است، و من وقتی در ایران هستم، حجاب را رعایت می کنم.

امير از تهران و تعدادی ديگر پرسيدند که برنامه های آتی شما برای دفاع از حقوق شهروندان و حقوق زنان و کودکان چيست، اگر درايران با آن مخالفت شود چه می کنيد؟ شهاب هم پرسيده که برای سازماندهی جوانان ايرانی که مشتاق به فعاليت در زمينه صلح جهانی هستند چه برنامه ای داريد؟

برنامه فعالیت های آینده من ادامه همان برنامه های گذشته است، علاوه بر آن به پاکسازی زمین های آلوده به مین هم توجه خواهم داشت. فعالیت های من در زمینه حقوق بشر، عبارتست از اعلان موارد نقض آشکار حقوق بشر و دفاع از متهمان سیاسی و فعالیت برای ارتقای حقوق زنان و کودکان. برای تشکل جوانان فعلا طرح خاصی در نظر ندارم، اما از جوانان دعوت می کنم که در «انجمن حمایت حقوق کودکان» فعالیت کنند. آنها از دنیای کودکی زیاد فاصله نگرفته و می توانند ایده های زنده و پویای خود را در این راستا به کار اندازند. آنها مشکلات کودکان را به خوبی درک کنند. ما از فعالیت جوانان در انجمن حمایت از حقوق کودکان استقبال می کنیم.

آرش بختياری، مجيد غياث از کانادا، جلال از تهران داريوش آريانا از ونکوور گفتند که چرا شما در سخنان خود در مورد زندان گوانتانامو صحبت کرديد ولی از زندانهای ايران صحبت نکرديد؟ فرشاد از ونکوور کانادا گفته که اگر خودداری شما از صحبت کردن در اين مورد به خاطر اين است که در ايران زندگی می کنيد و می خواهيد مشکلی برايتان پيش نيايد، قابل درک است، ولی اگر دليلی غير از اين داشته، چيست؟

زندان گوانتانامو یک زندان عادی نیست، زندانی است که مدعیان حقوق بشر درست کرده اند. یعنی این زندان از جانب کسانی به راه افتاده که مدعی مبارزه با نقض حقوق بشر هستند. من مخالف سرسخت تروریسم هستم، اما معتقدم که نباید عدم رعایت حقوق بشر را بهانه ای ساخت برای حمله نظامی. شما که مدعی حقوق بشر هستید، باید سرمشق رعایت و اجرای حقوق بشر در دنیا باشید. ندیده ایم که کشورهای دیگر مانند فرانسه یا ایتالیا با ادعای حقوق بشر به کشوری حمله کنند. اگر چنین ادعایی درست باشد، پس به همه کشورها چنین مجوزی داده اید، و اگر درست نیست پس ما اخلاقا وظیفه داریم، این مورد نقض حقوق بشر را نقد کنیم. منظور من این است که آمریکا با ادعای دمکراسی به عراق حمله کرد، و مهم است که ببینیم خود این کشور با موازین دمکراسی و اصول حقوق بشر چه رفتاری دارد.

بعضی ها گفته اند که آيا اعطای جايزه به شما سياسی بوده؟ مجيد از اهواز پرسيده با توجه به تلاش های آقای خاتمی در ارائه نظريه گفتگوی تمدن ها و موفقيت های وی، به نظر شما چرا اين جايزه را به آقای خاتمی ندادند؟

... اگر منظور این است که جایزه را به من دادند تا به من رشوه بدهند یا به دولتی یا مقامی دهن کجی کنند یا لطمه بزنند، مطلقا چنین چیزی در کار نیست. اینگونه مسائل در اعطای جایزه نوبل مورد نظر نیست. و داوران کمیته صلح افراد بیطرفی هستند که از سوی پارلمان نروژ انتخاب می شوند و آنها تحت تأثیر چنین مسائل قرار نمی گیرند و چه بسا برندگان را نمی شناسند و با مشاورتهای زیاد به افراد اهدا می کنند

شيرين عبادی

در این مورد باید از داوران کمیته صلح بپرسید که چرا این جایزه را به آقای خاتمی ندادند. درباره سؤال بعد باید بگویم که صلح و جنگ اساسا مسائل سیاسی هستند. اما اگر منظور این است که جایزه را به من دادند تا به من رشوه بدهند یا به دولتی یا مقامی دهن کجی کنند یا لطمه بزنند، مطلقا چنین چیزی در کار نیست. اینگونه مسائل در اعطای جایزه نوبل مورد نظر نیست. و داوران کمیته صلح افراد بیطرفی هستند که از سوی پارلمان نروژ انتخاب می شوند و آنها تحت تأثیر چنین مسائل قرار نمی گیرند و چه بسا برندگان را نمی شناسند و با مشاورتهای زیاد به افراد اهدا می کنند. بهرحال برای خوشامد دیگران یا دهن کجی به دیگران جایزه نوبل به کسی داده نمی شود.

م. ه. (هنروران) از کپنهاگ دانمارک: پدرم سالها مرا را مورد سوء استفاده جنسی قرار می داده و من به عنوان يک کودک در مقابل اين کار او سکوت کردم. اکنون 24 سال دارم و پدرم يک مهندس است و از موقعيت خوبی در جامعه برخوردار است و بيش است هشت سال است که نسبت به آنچه در مورد من انجام داده سکوت می کند منهم به خاطر موقعيت اجتماعی او به خاطر اينکه مدرکی نداشته سکوت کردم... اکنون می خواهم عملی را که او کرده ثابت کنم، چکار بايد بکنم؟ می توانم از طريق سفارت ايران از او شکايت کنم؟ چون چيزهای زيادی درباره دختران مجرد که به ايران می رن و به خاطر حقوق قانونی پدرشان در اونجا گير می افتند شنيدم...

اگر متهمی در ایران باشد اقامه دعوا هم باید حتما در دادگاه ایران باشد، به خصوص که محل ارتکاب جرم هم در ایران بوده. پس فقط دادگاه ایران صالح است. از طریق سفارت تنها می توانند وکیلی برای اقامه دعوا تعیین کنند که در ایران اجازه وکالت داشته باشد. اما اینکه این مسأله را چگونه می توان ثابت کرد، یک مسئله فنی است که نیاز به تحقیق و بررسی دلایل و شواهد دارد. پدر طبیعی است که این اتهام را منکر می شود، و دادگاه به عنوان یک مقام بیطرف باید موضوع را رسیدگی کند و صحت و سقم آن را معلوم سازد. در دانمارک هم همین طور است. یعنی قاضی است که باید مورد را پی گیری کند و با کاوش در مدارک و شواهد فراوان، جرم را به اثبات برساند.

ح. ج. از قوچان: بهتر نيست که کانديدای نمايندگی مجلس شويد و از حقوق از دست رفته مردم ايران دفاع کنيد اميد از آتلانتا هم پرسيده آيا شما نمی خواهيد در انتخابات رياست جمهوری کانديد شويد چون مردم از شما حمايت خواهند کرد.

من بارها اعلام کردم که با حاکمیت و قدرت کاری ندارم و وارد آن نمی شوم. قصد دارم به عنوان وکیل در میان مردم باقی بمانم و به کارم ادامه بدهم.

چند نفر از جمله عباس موسوی نظر شما را راجع به بهائيت خواستند و سيروس از خوشاهنگ گفته که وقت آن نرسيده که راجع به اين اقليت مذهبی صحبت شود؟

در این خصوص آنچه باید بگویم همانست که قانون اساسی ما گفته است. قانون اساسی ما پیروان تمام ادیان را در ایران، چه بودایی و چه بهایی و مسیحی محترم می شمارد. اما باید دید که در عمل ما چقدر از این اصل فاصله گرفته ایم. امیدوارم که در آینده این اصل قانون اساسی هم به اجرا درآید.