اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

علی اکبر صالحی همزمان با کنار رفتن از سمت نمايندگی ايران در آژانس بين المللی انرژی اتمی، به پرسشهای خوانندگان پاسخ گفت

موضوع فعاليت هسته ای ايران در يک سال گذشته همواره در ميان مهمترين عناوين خبری مربوط به اين کشور به چشم می خورد.

در اين مدت، ديدگاهها، پيش بينيها و گمانه زنيهای فراوانی در مورد فعاليت هسته ای ايران در رسانه های ايران و جهان مطرح شد و پرسشهای زيادی در اذهان پديد آمد که شايد بعضی از آنها همچنان بی پاسخ مانده باشد.

سايت فارسی بی بی سی در صفحه جديد خود، صدای شما، اين امکان را برای خوانندگان خود فراهم آورد که اگر پرسشی در اين زمينه دارند از علی اکبر صالحی، نماينده ايران در آژانس بين المللی انرژی اتمی بپرسند که در مهمترين مذاکرات مربوط به بحران اتمی ايران شرکت داشته است.

پاسخهای آقای صالحی به اين پرسشها که در ذيل از نظر شما می گذرد، به صورت اتفاقی با اعلام خبر پايان يافتن مدت مأموريت وی به عنوان نماينده ايران در آژانس بين المللی انرژی اتمی همزمان شد:

رضا دريادل از گيلان: وقتی انقلاب شد، يکی از ايراداتی که انقلابيون به شاه گرفتند، طرح احداث نيروگاه هسته ای بود، اکنون پس از بيست سال چه اتفاقی افتاده که جمهوری اسلامی طرحی که شاه به دنبال آن بود را چنان با جديت در پيش گرفته که کشور را تا آستانه تحريم بين المللی پيش برده است؟

بعد از انقلاب هم ايران علاقمند بود که طرح نيروگاه بوشهر ادامه پيدا کند ولی آلمانها [که مجری طرح بودند] پس از مدتی از ادامه اجرای اين طرح خودداری کردند، در حالی که دولت پس از انقلاب علاقمند به سرانجام گرفتن طرح بود.

پيش از انقلاب، آمريکاييها توصيه کرده بودند که ايران ظرف بيست سال آينده، بيست هزار مگاوات توليد برق از طريق انرژی اتمی داشته باشد، يعنی اگر از آن موقع شروع می کردند ما بايد تا هفت هشت سال پيش بيست هزار مگاوات توليد برق از طريق انرژی اتمی می داشتيم، اما پس از انقلاب [مسئولان] گفتند آن ميزان توليد انرژی اتمی برای ايران خيلی زياد است، اگرچه همچنان علاقمند بودند که طرح نيروگاه دوقلوی هسته ای بوشهر ادامه پيدا کند، با خودداری آلمانها از پيگيری اين طرح، روسها به اجرای آن ابراز علاقه کردند که چند سال پيش با آنها قراردادی بسته شد و در حال اجرای طرحند.

حسين از بندرعباس: در کشور ما هميشه مسئولان همه چيز را به صورت شفاف به مردم می گفتند، چرا در اين مدت حرفی راجع به برنامه هسته ای به مردم گفته نشد و مردم از رسانه های خارجی در مورد آن اطلاع يافتند؟

حداقل از پارسال که موضوع به صورت جنجال درآمد، مطبوعات ما و همچنين مسئولان خيلی در اين زمينه فعال بودند و اطلاعات زيادی به مردم دادند، قبل از آن هم اين مسائل همواره مطرح بوده اما شايد مردم زياد رقبتی به آنها نشان نمی داده اند و چون به صورت مشکل سياسی در نيامده و فقط در حد مسائل فنی مطرح بود خيليها توجه به آن نداشتند.

به هرحال الان مطبوعات در اين زمينه بسيار فعالند و مقالات زيادی در اين مورد نوشته شده و به نظر من مردم ما يکی از مطلعترين ملتهای جهان در مورد فعاليت هسته ای کشور خود و حتی مسائل حقوقی مربوط به آن، مثل موضوع پروتکل الحاقی و غيره اند.

از جمله پرسشهايی که خوانندگان پرسيده اند اين است که مسئولان ايرانی اطلاعات ضدونقيضی در مورد توان هسته ای ايران و بويژه غنی سازی اورانيوم داده اند و می خواهند نظر شما را در اين مورد بدانند، مثلاً آقای مرادی از اصفهان که پرسيده دستاورد هسته ای ايران در حال حاضر در چه سطحی است؟

می توان گفت ايران در خيلی از عرصه های فناوری هسته ای به سطحی رسيده که اين فناوری قابل دسترسی است اما اين به آن معنا نيست که آن فناوری را به حد بلوغ رسانده يا می تواند از آن بسهولت استفاده کند، می شود گفت که ما در ابتدای راه هستيم ولی ابتدای راه به اين صورت که فناوری و دانش آن را آموخته ايم اما با رساندن آن به مرحله ای که وارد عرصه توليد صنعتی شويم فاصله داريم، تنها راهی که برای پيمودن اين فاصله در پيش داريم، شيوه سعی و خطاست، من فکر می کنم چيزی حدود ده سال طول می کشد تا فناوری هسته ای ايران به درجه ای از جاافتادگی برسد که بتوان گفت ايران می تواند نيازهای هسته ای خود را در خيلی از عرصه ها برطرف کند.

رضا از خرم آباد: چگونه با اينکه ايران از اين پس مجبور است تن به بازرسيهای سختگيرانه بدهد و شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی در قطعنامه خود به ايران اعتماد نشان نداده و به رئيس اين آژانس مأموريت داده است به بازرسی بيشتر فعاليت هسته ای ايران بپردازد، باز هم مسئولان ايرانی از پيروزی ديپلماتيک ايران سخن می گويند؟ اين پيروزی ديپلماتيک چيست؟

من از طرف مسئولان ايرانی صحبت نمی کنم و اين پاسخها را تنها به عنوان استاد دانشگاه پاسخ می گويم و در جايگاهی نيستم که بخواهم روی برخی صحبتهای مسئولان کشور اظهارنظر سياسی کنم.

من فکر می کنم بيان مطلب در چارچوب اينکه [تصميمگيری دولت ايران در قبال خواسته آژانس بين المللی اتمی] پيروزی بوده يا شکست به دور از بلوغ و حکمت سياسی است، موضوعی جهانی مطرح بوده و مسئله تصنعی ای برای ايران به وجود آورده بودند که ابعاد جهانی پيدا کرده بود و ايران توانست با موضعگيری حکيمانه ای اين مسئله را تا حدودی رفع و رجوع و حل و فصل کند.

البته اين به آن معنا نيست که مسئله به طور کامل پايان يافته است ولی می توان گفت بخش عمدای از آن و قسمت بغرنج آن تقريباً حل شده است، اينکه مسئولان به اين پيروزی می گويند يا شکست به برداشت خود آنها بر می گردد، من فکر می کنم پيروزی نصيب جامعه جهانی و مجموعه کشورهايی شده که دست اندکار اين بوده اند که از تبديل شدن اين مسئله به بحران جلوگيری کنند، من اينجا کشوری را به عنوان پيروز يا غيرپيروز نمی بينم.

پرويز: آيا دليل اينکه ايران پروتکل الحاقی را پذيرفت اين بود که در مقابل، دانش و فناوری هسته ای دريافت کند يا امتياز ديگری در مقابل اين اقدام دريافت کند؟ با توجه به مشکلاتی که ايران به دليل فعاليت هسته ای اش بدان دچار شده و اکنون مجبور به توقف بخشی از اين فعاليتها گشته، نيتجه ميلياردها دلار هزينه که برای اين فعاليتها شده چيست؟

اينکه ايران ميلياردها دلار هزينه کرده، قدری غلو است، اگر ميلياردها دلار هزينه شده باشد برای نيروگاه بوشهر بوده که به هر حال هزينه ساخت نيروگاه هسته ای در هرجای دنيا سر به ميلياردها دلار می زند و چاره ای هم جز صرف اين هزينه نيست، اما در عوض، اين نيروگاه هزار مگاوات برق توليد می کند که ما به ازای آن هزينه است.

پروتکل اضافی [الحاقی] هم پروتکلی بين المللی است که تاکنون هشتاد کشور آن را امضا کرده اند و اگر کشورهای عضو آژانس بين المللی انرژی اتمی بخواهند بدون مواجه شدن با مشکل و مسئله ای موارد عرصه های تازه ای در فناوری هسته ای بشوند، ناگزير به امضای اين پروتکل خواهند بود، در غير اين صورت، کشورهای دارای فناوری هسته ای در عرضه اين فناوری به آنان خودداری و سختگيری می کنند، اين پروتکل در راستای تقويت پيمان بين المللی منع گسترش جنگ افزارهای هسته ای است که اجازه استفاده نامشروع و غيرصلح آميز از انرژی اتمی را می گيرد. به نظر من پيوستن به اين پروتکل در جهت تأمين صلح و ثبات جهانی است و همه کشورها ناگزير به آن خواهند پيوست، حتی کشورهای دارای سلاح هسته ای تقريباً همگی به آن پيوسته اند، آمريکا هم اين پروتکل را امضا کرده که بزودی آن را به تصويب مجلس کنگره خود خواهد رساند.

البته برای اينکه خوانندگان تصوير درستی از پروتکل داشته باشند بايد بگويم که شرايط اين پروتکل نيز همچون پيمان بين المللی منع گسترش جنگ افزارهسته ای، برای پنج کشور دارای سلاح هسته ای که در شورای امنيت سازمان ملل متحد نيز حق وتو دارند با ديگر کشورها فرق دارد.

احمد از تهران: چرا ايران بجای پذيرفتن پروتکل الحاقی، از پيمان بين المللی منع گسترش جنگ افزارهسته ای خارج نشد؟

خروج از چنين پيمانی عواقب سنگينی می توانست داشته باشد، همچون تحريم و برخورد ديگر کشورها و در کنج گذاشتن ايران که جز ضرر و زيان نتيجه ای برای ما ندارد، تصميمی که دولت ايران در پذيرفتن پروتکل الحاقی گرفت بر اساس حفظ منافع و امنيت ملی بود، در غير اين صورت، اگر از پيمان خارج می شديم، هم منافع ملی و هم امنيت ملی ما به خطر می افتاد.