BBCPersian.com | گفتگو | جوانان عربستان؛ تفریحات و مشکلات آنها

محدودیت های موجود در زندگی جوانان و زنان در عربستان سعودی موضوعی است که هر از چندگاهی در اخبار و گزارشها مطرح می شود، ولی تاکنون در کمتر گزارشی جزییاتی از درون جامعه عربستان از دیدگاه یک فارسی زبان داشته ایم. روایت های زیر را از زندگی جوانان در عربستان سعودی میترا مکری فرستاده که چند سالی در آن کشور زندگی کرده است:

نورا و همسرش محمد یک زوج جوان اهل جده هستند که به دلیل کار محمد در ریاض مستقر شده اند. هر دو آنها از خانواده هایی نه چندان مذهبی اند. محمد در یکی از وزارتخانه های ریاض شغل مهمی دارد؛ آنها از نظر مالی در رفاه کامل هستند. من چندین بار آنها را در دبی و بحرین دیدم و چند بار در ریاض مهمانشان بودم. برای کسانی که توانایی مالی دارند گذراندن تعطیلات آخرهفته برای تفریحاتی که در عربستان ممنوع است در کشورهای همسایه بخصوص بحرین که فقط چند ساعت رانندگی است، به امری عادی تبدیل شده است.

نورا همیشه اظهار امیدواری می کرد که روزی جامعه عربستان تغییر کند و افراد بتوانند ان طوری که دوست دارند بدون وحشت از واکنش جامعه زندگی کنند.

نورا و همسرش من را در دیدار اولمان در منزلشان با کلکسیون مشروبات الکلیشان متعجب کردند. محمد بسیار به کلکسیون ویسکی اش مغرور بود و مثل بیشتر مردان عربستان عاشق ویسکی "جانی واکر" بود. محمد در جواب تعجب من نسبت به این طرز زندگی گفت که بسیاری در عربستان به شیوه آنها زندگی می کنند و همه چیز در عربستان از مشروبات الکلی گرفته تا مواد مخدر موجود است، حتی صحرانشینان هم به شیوه خود تفریح می کنند منتها تفاوت آنها با دیگر ملیتها در این است که دولت کنترلی بر این مسایل ندارد و بسیاری از افراد به خصوص جوانان در معرض خطر استفاده از محصولات تقلبی هستند.

در ریاض کارگران فیلیپینی و هندی مشروبی درست می کنند به نام "صدیقی" که به معنای "دوست من" است و به طور مختصر "صید" تلفظ می شود و آن را از تقطیر مخلوط آب و شکر تهیه می کنند و به دلیل این که بیشتر موارد تنها یک بار عمل تقطیر انجام شده است این مشروب بسیار ناخالص و خطرناک است ولی به دلیل ارزان بودن (۱۰۰ ریال عربستان برای یک لیتر الکل ۹۰% که حدودا معادل ۲۰ دلار است) در میان خارجی ها و جوانان عربستان طرفداران بسیاری داشت. آنها برای تشخیص مقدار ناخالصی کمی از آن را در یک قاشق آهنی می سوزانند، اگرشعله آبی بود نوشیدنی آماده است.

البته انواع و اقسام مشروبات الکلی دیگر را می توان در بازار سیاه به قیمت گزاف (۵۰۰ تا ۷۰۰ ریال عربستان معادل ۱۰۰تا ۱۲۰ دلار) خریداری کرد و بسیاری هم شراب و آبجو خانگی تهیه می کنند.

با وجود اینکه قاچاق و مصرف مواد مخدر در عربستان جرم بزرگی محسوب می شود و مجازات مرگ در پی دارد، اما مواد مخدر به خصوص در میان جوانان به طور گسترده ای شایع است. یک گرم حشیش به قیمت ۳۵ ریال عربستان معادل شش دلارخرید و فروش می شود. مواد مخدر دیگری همچون کوکائین، کراک و گراس هم به طور گسترده ای قابل دسترسی است. سال پیش در پی اعلام خطر سوء استفاده بعضی از جوانان از دهان شوی " لیسترین" ناگهان این محصول از تمام مغازه ها پاکسازی شد.

سعید و سعود دو جوان از دو شهر مختلف عربستان هستند که کمک زیادی در شناخت من از جوانان عربستان داشتند. من این دو را اولین بار در لندن دیدم. هر دو مشغول یاد گرفتن زبان انگلیسی برای ادامه تحصیل در لندن بودند و هر دو از خانواده های بسیار پولداری هستند.

سعید علاقه زیادی به مشروبات الکلی داشت و تقریبا هر روز بعد از کلاسهایش سری به بار نزدیک مدرسه اش، که در واقع یک کلیسای قدیمی بود، می زد. این در حالی بود که او از خوردن هر گونه غذایی که محتوی گوشت خوک بود به شدت امتناع می کرد و در روزهای جمعه برای نماز جمعه به مسجد می رفت.

سعید بارها از زندگیش در عربستان شکایت کرد. از اینکه تقریبا هیچ کاری نمی تواند انجام دهد و همه چیز ممنوع است و نمی تواند آن طور که دوست دارد دختران را ملاقات کند و ترسش از زمانی است که پدرش، همسر آینده او را برایش انتخاب کنند.

ازدواجهای اجباری، از پیش تعیین شده و خانوادگی همچنان در عربستان شایع است.

وقتی از سعید پرسیدم چرا در لندن نمی ماند با خنده تلخی گفت که پدرش اجازه نخواهد داد که او اینجا بماند و پس از اتمام تحصیل باید به عربستان بازگردد وبا پدرش کار کند. و او بدون پول پدرش در لندن هیچ چیز است. زمانی که از سعید پرسیدم چرا نمی تواند مثل بقیه افراد کار کند و درآمد داشته باشد گفت که مایل به کار کردن نیست.

گفته می شود که عدم علاقه به کار و توقعات بالای شغلی در عربستان در زمینه دستمزد و موقعیت شغلی در میان جوانان مانعی بر سر راه پیشرفت جامعه عربستان به خودکفایی است و از سوی دیگر، بسیاری زنان و دختران به دلیل موانع عرفی و قانونی بی کار هستند. آمار رسمی بی کاری در عربستان در سال ۲۰۰۷ در میان مردان ۸.۳% و در میان زنان ۲۴.۷% گزارش شده است. گفته می شود که ارقام غیررسمی بالاتر از اینهاست.

سعود تا حدودی نقطه مقابل سعید بود و همیشه با خنده می گفت که می خواهد مثل پدرش چندین همسر داشته باشد و زندگی "موفقی" را دنبال کند. به نظر می رسید سعود شیوه زندگی در عربستان را کاملا پذیرفته است و از موقعیت و زندگی که در پیش روی دارد کاملا راضی است. سعود تولدش را در همان بار کلیسای قدیمی جشن گرفت و از تمام توجهی که به او می شد نهایت لذت را برد و این سوال من را بی پاسخ گذاشت که آیا مردان عربستان واقعا علاقه ای به تغییر دارند؟

با وجود اینکه در عربستان محدودیتها برای همه وجود دارد اما جوانان تحت فشار بیشتری قرار دارند. ارزشهای غربی توسط ماهواره و اینترنت به جامعه تزریق می شود و با وجود ممنوعیت ماهواره و بسته بودن اکثر سایت های اینترنتی، تقریبا همگی از این امکانات برخوردارند. سینما، تئاتر و موسیقی ممنوع است و جوانان روشی برای ابراز وجود ندارند. هر گونه نشانه خلاقیت به عنوان خطری برای جامعه محسوب می شود.

پسران جوان اجازه ندارند مدل موهای غیرمتعارف را انتخاب کنند چرا که نشانه ای از ارزشهای غربی محسوب می شود.

شاید تنها تفریح برای جوانان قدم زدن در مراکز خرید است که آن هم با وجود پلیس مذهبی به دشواری ممکن است. پسران جوانی که از موقعیت مالی خوبی برخوردارند با اتومبیل های آخرین مدلشان در خیابانهای ریاض بخصوص خیابان "اولایا" بی هدف چرخ می زنند و با دختران شماره تلفن رد و بدل می کنند.

در روزهای تعطیل ورود این جوانان به مراکز خرید ممنوع است و فقط خانواده ها اجازه ورود دارند. بارها بسیاری از این جوانان از من و یا دیگر زنان خارجی تقاضا کردند که آنها را وارد مراکز خرید کنیم.

مانند هر جامعه دیگری، در عربستان هم کسانی که ازموقعیت مالی خوبی برخوردارند کمترتحت فشارمحدودیتهای جامعه هستند و قشر کم درآمد بیشتر در فشار قرار دارد.

جوانانی که موقعیت خارج شدن از کشور را ندارند یا از خانوادگان ثروتمند نیستند که آنها را پشتیبانی مالی کنند در وضعیتی سر در گم بسر می برند و طعمه مناسبی برای گروه های افراطی شده اند.

اما با این وجود پسران در شرایط بهتری نسبت به دخترانی که حتی اجازه خروج از منزل بدون اجازه مرد محرم را ندارند، بسر می برند. این دختران در صورت نشان دادن هر گونه مقاومت در برابر این جامعه سنتی با مشکل بیشتری رو به رو می شوند.

آیدا نمونه ای از این دختران جوان جویای زندگی متفاوت است. آیدا نقاش آبرنگ است و علاقه بسیاری در به تصویر کشیدن صحرا و صحرانشینان دارد.

او دختر یکی از خانواده های مهاجر فلسطینی است که به همراه والدین و دو خواهر و برادرش در ریاض زندگی می کند. والدین آیدا در زمان جنگ فلسطین را ترک کرده و در عربستان ساکن شده اند.

مادر آیدا مدیر یک آرایشگاه زنانه است و برای یکی از شاهزادگان عربستان کار می کند و پدرش بیشتر مواقع در مصر است و در زندگی خانوادگی حضور چندانی ندارد.

آیدا علاوه بر کار نقاشی در آرایشگاه مادرش هم کارمی کرد و بیشتر مواقع به منزل شاهزادگان می رفت تا آنها را برای مهمانی های زنانه مجلل یا عروسی ها آرایش کند.

از آنجایی که زنان عربستان در محیطی زندگی می کنند که هیچگونه اختلاطی با جنس مخالف و نامحرم ندارند، این مهمانی ها یکی از موقعیتهای محدودی است که می توانند زیبایی خود را به نمایش بگذارند. تجربه شرکت در این عروسی ها و مهمانی ها بسیار جالب است.

آیدا در بازارهای شهرکها (که عمدتا محل سکونت خارجیان است) شرکت می کرد و غرفه او همیشه پر از مشتری بود. آیدا علاقه ای به تفریحاتی که دیگر دوستانش به آن مشغول بودند نداشت و از مهمانی های دوره ای زنانه بیزار بود چرا که آن را محل خودنمایی افراد و غیبت می دانست. او بیشتر وقت خود را به نقاشی و کار می گذراند.

او بعد از دو سال از آشناییمان همسر دوم یک مرد ۴۰ ساله سعودی شد. این حرکت او من را بسیار متعجب کرد چرا که بر خلاف تمام معیارهای او بود، اما در مقابل فشار خانواده چاره دیگری نداشت. آیدا به درخواست همسرش تمام ارتباطاتش را با من و زندگی شهرکیش قطع کرد و حدود یک سال از او بی خبر بودم . بعد از یک سال آیدا دوباره با من ارتباط برقرار کرد و از زندگی یک ساله اش گفت که چگونه در منزل حبس بوده و حتی اجازه ملاقات با والدینش را هم نداشته است، چگونه به هر بهانه مورد ضرب وشتم همسرش قرار می گرفته و در تمام این مدت به دلیل ارتباطش با زندگی شهرکی در گذشته، تحت فشار همسرش بوده است.

آیدا بسیار تغییر کرده بود و بسیار غمگین بود. او اکنون به منزل والدینش باز گشته بود و دوباره مشغول کار شد. به دادگاه تقاضای طلاق داد و تا به امروز روند دادگاهش ادامه دارد. به گفته آیدا همسرش مردی بانفوذ است و او به عنوان یک فلسطینی شانس چندانی در مقابل او ندارد و بدتر از همه اینکه آیدا امکان خارج شدن از عربستان را به دلیل فلسطینی بودن ندارد. همسر آیدا از دادگاه تقاضای معاینه پزشکی آیدا را کرده است چراکه مدعی است او بیمار روحی است و همه ادعاهایش "توهم" است و هیچ مشکلی در زندگیشان وجود ندارد.

دوستان آیدا که از خانواده های کاملا سعودی بودند آزادی عمل بسیار کمتری داشتند. با وجود اینکه بسیاری به تحصیل مشغول بودند اما آینده شغلی برای خود نمی دیدند و ازدواج شاید تنها آینده ای بود که پیش رو داشتند و بسیاری با مسایلی از قبیل ترس از ازدواج اجباری درگیر بودند.

آنهایی که ازدواج ناموفقی داشتند از ترس از دست دادن فرزندانشان مجبور به تحمل شرایط بودند. در عربستان حق طلاق در دست مرد است و با سه بار گفتن جمله "تو را طلاق دادم" می توانند همسر خود را طلاق دهند. دختران جوان و باکره به هنگام ازدواج مهریه بالایی دریافت می کنند که میزان آن بسته به موقعیت خانوادگی آنها متفاوت است و معمولا بین ۱۰ تا ۲۵ هزار ریال عربستان است. در صورتی که زن تقاضای طلاق از دادگاه بکند باید تمام این مبلغ را به همسرش باز گرداند.

گزارش جالبي است؛ اما نميشودسرتاپای آنرا درست وتحقيق شده دانست؛ بيشتر اين خانم به استثنائات توجه داشته وبنابه همان مثل معروف که (استثناء قاعده قرارنميگيرد) ومنهم بر آن نيستم تاعليه آن رد نامه بنويسم. اما يک قسمت خشونتها را که منوط به مردسالاری عربها دانسته اگر باز هم شامل همان استثنائات جابجايش کنيم جا دارد اما روی کليات اثرگذارنيست؛ بطورمثال فرق وتفاوت بين مردمان مکه ومدينه بسيار است ؛ عده مکی نشينان تندخو اند وبرعکس مدينه نشينان به اينصورت نيستند، ملايمترند. قيد وبست ها درامورخانوادگی جزء اخلاقيات همان جامعه بحساب ميآيد ؛ آنهم تا من ديدم به اينصورت نبوده که زن اصلا بدون محرم شرعي ازخانه بيرون نشود؛ البته ملاحظات آن را که بازبرميگردد به پای بندی به اخلاقيات درخور اهميت است. وباز اينکه به ارتباط طلاق وبرگشتاندن کل مبلغ که همان شيربها ويا مهريه ناميده ميشود ؛ برميگردد به مسئله طلاق خلع که اين نه تنها درعربستان بلکه برسايرمناطق نيز دارای رسم و رواج خاص خودميباشد . درنهايت نحوه زندگی متفاوت است؛ يکی ازينکه ترک خانه وکاشانه نموده وپشت پا به سنن و رسم ورواج ميهنی زده خرسند ودلشاد است وآن ديگری مفتخر است که با همان عواطف آبايي و اجدادی وتوسل به سنن و بود و باش خود درزادگاهش برايش جاذبه دار است. يکی دل خوش است که ازبس مصروف کار است همه رفت وآمدها را بطاق نسيان گذاشته و ديگری شادمان است که پس از انجام کار فراغت لازمه را برای ساير امورات داراميباشد. نور احمد رجاء - شهر دوشنبه

من در عربستان زندگی نکردم ولی طوری که معلوم است فرق زیادی با زندگی ما ها در ایران و افغانستان نداره. خداوند را از ته دل شکر میکنم که در کشوری الان زندگی میکنم که آزاد می اندیشم و آزاد زندگی میکنم. هیچ دلهره و رنج و بی حرمتی نمی بینم. سحر- واشنگتن

این خانم فارسی زبان طوری این گزارش را نوشته که انگار ایران خیلی از عربستان متفاوت است. مثل اینکه این خانم یک انگلیسی فارسی زبان هستند. نخودی

نگاهی به وضع عربستان و اینکه یکی از مکانهای مورد علاقه مذهبی های ایران همان عربستان است، می توان پی به این برد که این طرحهای اجباری و غلط از کجا الهام گرفته شده است. البته تفاوت عربستان با ایران در این است که آن کشور از مدتها دچار عقب ماندگی بر اثر مذهب بوده است؛ ولی ایران تا ۳۰ سال پیش جزو کشورهای مهم جهان بود که می توانست تا امروز یک کشور کاملا پیشرفته شده باشد. اما اکنون در حال نزدیک شدن به عربستانی است که در طول تاریخش یکی از دست آوردهای ایران را هم به دست نیاورده است! شهاب برادران دیلمقانی

این نمونه جالبیست که نشان میدهد صرف رفاه مادی یک جامعه باعث رشد سیاسی اجتماعی نمیشود. چیزی که خیلیها هنوز نمیخواند قبول کنند. فراونند تحصیل کرده گان و مرفه گانی که تو عصر حجر فکر میکنند. سهراب

عربستان محلی است که پیامبر اکرم در آنجا ظهورکرده و ائمه اطهار تمامی از خاک آن برای زیارت سخن میگفتند.به همین دلایل با دموکراسی محدودتر از دیگر کشورهای عربی مواجه است.مکه نیز از ارزش خاصی برخوردار است.شکی نیست که حکومت پهلوی تاثیر دموکراتیکی را برروی کشورهای همسایه داشت و از زمانی که انقلاب ایران ریشه اسلامی را در خاورمیانه تقویت نمود کشورهایی مانند عربستان و حتی ترکیه به سوی اسلامیتر شده رفتند امان از اینکه اکثریت مردم ایران از دین فاصله گرفتند و حتی به سوی ادیان و سنتهای زرتشتی حتی با نام شیعه اثنی عشری مدرن و یا اکزیزتزیالیسم ت! مایل پیدا نمودند.ملایان ایران قصد عربستان کردن ایران را داشتند اما این نکته با توجه به باستانی بودن ایران میسر نشد و احتمالا حتی فاصله بیشتری نیز با اسلام متعصب خواهند گرفت. محسن

این داستان نمونه بارز حمایت دول غربی از مردم دنیاست.آنها هیچ ارزشی برای مردم قایل نیستند تا زمانی که منافعشون توسط دولت عربستان تامین بشه.نمونه کامل دورویی در سیاست خارجی کشورها. امین

خدمات