از وقوع زلزله نمی توان جلوگيری کرد، اما دانش می تواند اين بلای طبيعی را تا حدی پيش بينی کند

سرزمين ايران روی گسله های زلزله خيز قرار گرفته است. از سال ۱۳۶۰ تا کنون هفت زلزله مهيب در ايران روی داده که روی هم دهها هزار نفر قربانی گرفته است . زلزله ای که در سال ۱۳۶۹ استان گيلان را لرزاند، "شديدترين زلزله قرن بيستم" نام گرفت و به بهای جان نزديک ۵۰ به هزار نفر تمام شد.

عده ای عقيده دارند که شمار قربانيان زلزله در ايران، از ميزان متعارف آن در سطح جهان بالاتر است. بسياری مهمترين علت خسارات بالای جانی و مالی زلزله در ايران را آسيب پذير بودن ساختمان ها به ويژه در روستاهای اين کشورمی دانند.

از وقوع زلزله نمی توان جلوگيری کرد، اما دانش می تواند اين بلای طبيعی را تا حدی پيش بينی کند و اگر اقدام جدی و از سر مسؤليت در واکنش به اين پيش بينی صورت گيرد چه بسا از ميزان آسيب کاسته شود.

اما آيا در ايران که مقام اول را در جهان از نظر زلزله خيز بودن دارد امکانات علمی پيش بينی فراهم شده است ؟ و آيا آن احساس مسؤليت لازم برای تعيين ظوابط ضرور و نظارت دقيق بررعايت اين ظوابط وجود دارد؟ مردم بايد در اين مورد چه نقشی داشته باشند؟

اين برنامه روز جمعه چهارم مارس از راديو بی بی سی پخش شد.

نظرات شما

اسکلت فلزی، ديوارهای يکپارچه و سبک و سقف يکپارجه سبک و مقاوم در برابر طوفانهای اب و هوايی برای روستاهای زلزله خيز چاره کاراست و بايد در دستور کار دولت قرار گيرد. بهرام - اهواز

بافت نامناسب مسکن و عدم رعايت استانداردهای مسکن سازی از طرف شهروندان از يکطرف و ناکارامدی بخش مديريت بحران از طرف دولت از عوامل افزايش تلفات زلزله است. عباس کاکايی - تهران

از وقوع زلزله نمی توان جتوگيری کرد و ملت توانی يا قدرت خرج مصالح زيادی ساختمان را ندارند. در عوض شهرداری پول زيادی از ملت بابت ساختمان سازی ميگيرد. خالويی - کرمان

در مملکتی که اين تفکر وجود دارد که هرگونه پيشرفت علمی دخالت در کار خدا است، نبايد انتظار آمادگی دربرابر زلزله را داشت، چرا که به قول آقايان عذاب و تقدير الهی است و نمی توان کاريش کرد... علی - تهران

مقابله با زلزله خصوصا در مناطق روستايی بسيار آسان است چون منازل مسکونی غالبا يک طبقه می باشند. مهمترين عامل کشتار ايجاد سقف سنگين ميباشد که خوشبختانه احداث سقف های سبک چوبی، فلزی و انواع ديگر سقفهای سبک ميتواند از بروز حوادث ناگوار جلوگيری کند. مهران - شيراز

در طی ۸ سال گذشته در تهران ساختمان های زيادی ساخته شده است ولی متاسفانه هيچ سازمانی نظارت درستی روی اين بناها نداشتن و فقط شهرداری ها پول خوبی گرفتند و هيچ کس نظارت نکرد.... امين - تهران

مشکل اساسی ساختار نامناسب مديدريت در بخش نظارت بر سازه ها می باشد. در واقع اين وظيفه شهرداريست. اگر شهرداری هزينه مهندس ساختمان را خود از پيمان کار بگيرد و به مهندس پرداخت کند، يعنی به عبارتی مهندس طرف پيمانکار نباشد، اين مسئله باعث خواهد شد که مهندس وظيفه کاری خود را به نحو احسن انجام داده و زير فشار امر و نهی پيمانکار قرار نگيرد. در اين صورت ما شاهد خواهيم بود که در سازه ها به استحکام بيشتر از زيبايی ظاهری توجه خواهد شد. مسئله ديگر ساخت و ساز در بافتهای قديمی شهر است که باعث می شود سازه های اصولی جای سازه های سنتی را بگيرند. بهرنگ - کرمان

دولت بايد در شهرهايی که روی خط زلزله هستند اجرای مقررات ساختمان سازی راجدی بگيرد. عرفان - مريوان

نوع ساخت و ساز در اين مناطق يکی از مهمترين عوامل اينهمه خرابيست. من روستاهای زلزله زده را از نزديک ديدم. متاسفانه خانه هايی که آسيب جدی ديدند معماری قديمی داشتند با سقفهايی که با چندين لايه از گل پوشانده شده بود که عده زيادی از مردم به علت خفگی جانشان را از دست داده بودند، و البته در همان روستا که تقريبا ۱۰۰% ويران شده بود يکی دو تا خانه بودند که سالم مونده بود و به نظر ميامد که ديوارهای بتنی داشته و نوساز بودند. سعيده - کرمان

در ايران اتفاقاتی نظير زلزله بيشترين خسارت را در بين مردم فقير داشته است. اگر کارشکنی پيش نياورند، مصالح ارزان و... وامهای بانکی با بهره کم در اختيار مردم بگذارند و سپس نظارت دقيق داشته باشند ميتوان احتمال داد که مردم کمتر آسيب ببينند. اکبر - کرمان

در مورد حوادث طبيعی در ايران، هر سال هزاران جلسه و سمينار و همايش برگزار شده و می شود، ولی خيلی متاسفم که هيچ کدام از اين جلسات و نهارخوری ها کمکی که نکرده هيچ، بلکه توقع مردم و دنيا را بالاتر هم برده. به لحاظ شغلی تقريبا دو سال است که با زلزله، سيل و ساير حوادث طبيعی مثل برف گيلان دست و پنجه نرم کرده ام. خوب است که بدانيد از مجموع چهل نوع حادثه طبيعی که در دنيا رخ می دهد، سی و يک نوع آن در ايران رخ داده و يا احتمال آن می رود. ليکن مردم فقط با چند مورد آن آشنايی دارند و اين نشانه ضعف جدی دستگاه آموزشی کشور است. سطح اگاهی دانشجويان و فارغ التحصيلان دانشجويی از مفاهيمی مانند زلزله، کمکهای اوليه و اقدامات مربوطه از کودکان دبستانی کشور ترکيه هم کمتر است. در بعد ديگر ميزان تجهيزات امداد و نجات در کشور آنقدر محدود است که نمی شود به حساب آورد. در طول جاده ای مثل کرج - چالوس که از حادثه خيزترين راههای کشور است، فقط دو سه تا آمبولانس و گروه امداد وجود دارد. يا در کل کشور فقط دو بيمارستان قديمی و زهوار دررفته برای سوانح و سوختگی. به علاوه بودجه هايی که برای تهيه تجهيزات تخصيص داده می شود توسط مديران نالايق و بی سواد صرف سفرهای خارجی و مهمانی و هدايای تبليغاتی می شود و پيشنهادات طراحان و مهندسان داخلی با بی اعتنايی همين مسئولين به هرز می روند. در زمينه مقاوم سازی و ساخت و ساز هم که اوضاع مشخص است و ديگران توضيح داده اند. متاسفانه خود مردم هم فقط وقتی جايی زلزله می آيد به فکر می افتند و بعد از مدتی فراموش می کنند. بساز و بفروشها در کنار مسئولين، بزرگترين عامل بدبختی مردم در شهرهايی همچون تهران هستند. همين بساز و بفروشها در هرجايی که قانونی را مقابل خود می بينند، با بی توجهی به عواقب آن، با پول راه خود را باز ميکنند و جلو می روند. بخش خصوصی هم که فقط به فکر جيب خودش است. ماشينهای زيباتر، دفاتر مجلل تر. هيچ کسی به فکر فردا نيست. خود من بارها طرحهايی را که جنبه امدادی و مديريتی داشته است به ادارات و سازمانهای مختلف دولتی و شخصی ارايه کرده ام ولی در جواب فقط سودآوری طرحها را پرسيده اند. حال تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل. محمد رضا - تهران

در ايران تنها چيزی که مهم نيست انسانها و جان آنهاست و تنها چيز مهم بردن سهم بيشتر از بيت المال است.... طيبه - اصفهان

به نظر من هم در دولت و هم در حاکميت همه به فکر منافع شخصی هستند و اين کشور صاحب ندارد. ما مدام سنگ فلسطينی ها را به سينه ميزنيم درحاليکه بم و زرند در کشور ما دردسترس تر هستند... ميثم - تهران

آنجه کمبود آن در ايران شديدا احساس ميشود فقدان پايه های علمی در اداره امور ميباشد. از جمله اين پايه ها مديريت و نظارت بر کيفيت است. عدم وجود سيستم لازم کيفيت موجب گرديده تا در تمام امور دچار خسارتهای جبران ناپذيری بشويم. يکی از اين بخشها صنعت ساختمان در ايران است. با ايجاد نظام جامع کيفيت و رهبريت مطلوب آن و استفاده از مکانيزم های مناسب کنترل بر مبنای پايه های علمی ميتوان آسيب های ناشی از زلزله را کاهش داد. علی ن - تهران

در برابر زلزله چه بايد انديشيد؟ ۱- تحکيم ساختمانها. ۲- شناسايی گسلها در مناطق مختلف بخصوص مراکزی که زلزله در آن محل صورت گرقته است. راهنمايی! ۳- استفاده از بتون برای ساخت ساختمانها در اين مناطق. ميترا بگلو - تهران

وای بر ما اگر در شهر آشوب زده تهران خداوند بخواهد بندگانش را امتحان کند. آيا ساختمانهايی که مقامات ما ساخته اند در مقابل باد مقاوم اند که بتوانند زلزله ای متوسط را تحمل کنند؟ البته ساختمانهايی هم هست که بسياری از مقامات در آن سکونت دارند و در مقابل زلزله که هيچ در مقابل حملات هسته ای هم مقاوم اند. مهرداد - تهران

دولت دو وظيفه دارد: مقاوم سازی ساختمانهای موجود در برابر زلزله و کمک به بازسازی شهرهای زلزله زده. علی رحيمی - ايلام

اين زلزله نيست که آدمها را ميکشد اين ساختمان ها هستند که آدمها را می کشند. مرتضی نعمتی - تهران

همه چيز اشکال دارد چون تصميم گيری با مقامات مذهبی است که به فکر مردم نيستند و از تدبير مدنی و اداره جامعه کمترين شناختی ندارند... علی - گرگان

در ايران ضوابط و مقررات طراحی و اجرای ساختمان در سطح قابل قبولی وجود دارد طوری که اگر ساختمانی طبق مقررات و آيين نامه ها طراحی و ساخته شود به احتمال بسيار بالا در برابر زلزله های محتمل، مقاومت می کند. مشکل اصلی عدم اجرای اصول و ضوابط برای ساخت بناهای جديد و تقويت ساختمان های فرسوده است که به نظر من چند دليل دارد: يکی عدم آگاهی مردم که در واقع وظيفه دولت است که آموزش و آگاهی را فراهم کند ولی کوتاهی می کند. دوم عدم نيروی ضابط قوانين که مردم را ملزم به رعايت قوانين کند و سوم عدم تخصيص تسهيلات برای تقويت بناهای قديمی و روستايی. به طور خلاصه آموزش، اجرای قانون و اعتبار. در هر سه مورد مسووليت با دولت است. امين - انگلستان

دولت بايد از اين به بعد بطور کامل بر فعاليتهای ساختمان سازی مردم نظارت کند. ب. سيدی - کرمان

ببنيد، زمين می لرزد و هيچ کاريش هم نمی شود کرد. فقط می ماند نوع خدمت رسانی و اينکه چگونه با زلزله زدگان تعامل بر قرار کرد. مصطفی شوقی - تهران

تجربه زلزله که تهران را در خرداد ۸۳ لرزاند کاملا نشان داد که در زمان زلزله حتی داشتن آگاهی نسبت به اقدامات لازم در زمان زلزله کاملا فراموش می شود و ناخود آگاه فرد به سوی اولين خروجی ممکن می دود. اما بچه های مدرسه ای که در چند سال گذشته مانورهای زلزله را تمرين کرده بودند بهترين واکنشها را از خود نشان دادند زيرا به علت تمرين در ناخودآگاه ذهن آنها واکنش صحيح جای گرفته بود. مقاوم سازی ساختمانها امری ضروری است اما زلزله هر لحظه ممکن است روی بدهد بنابراين تمرين های مردمی مداوم می تواند از شدت خسارات جانی در هنگام خطر بکاهد. فريد - تهران

به نظر من بايد شهرهای جديدی را در مناطقی که گسل وجود ندارد احداث کرد و انتقال و اسکان در شهر جديد داد. داوود - کهنوج

با توجه به اين که کشور ما ايران سرزمينی زلزله خيز است بايد گفت که درآينده هم شاهد زلزله های شديد و مرگبار خواهيم بود و اين زلزله ها نه اولين و نه آخرين آن بوده است. متاسفانه هميشه پس از وقوع زلزله شاهد بحث ها و اظهار نظرهای مختلف از جانب رسانه ها و دولت بوده ايم اما پس از مدت کوتاهی مقوله مهم زلزله به فراموشی سپرده شده است و شاهد هيچ گونه اقدام عملی جهت مقاوم سازی ساختمانها و بناها نبوده ايم و هر روز شاهد ساخت و سازهای غير استاندارد و به اصطلاح بساز بفروش هستيم و گويی در اين مملکت جان مردم ارزشی نداردو مردم چاره ای جز مرگ ندارند. بابک - اصفهان

بنطر ميرسد آقای شو (چينی مقيم کاليفرنيا) موفقيت نسبی و اميدوارکننده ای در پيش بينی نسبی زلزله با روش مشاهده ابرهای زلزله از ماهواره داشته است. چنانجه سرمايه گذاری لازم در آن صورت پذيرد ميتوان دقيق تر عمل کند. قطعا جان قربانيان بالقوه زلزله بيش از بسياری از اموری که برای آن ها از حساب ذخيره ارزی برداشت شده ارزش دارد. دارين - اصفهان

متاسفانه عليرغم وجود بلايای طبيعی بسيار هيچ برنامه ريزی خاصی صورت نمی گيرد. مردم بايد از مسئولين بخواهند فکر اساسی کنند. ايرج حسينی - اصفهان