ميزان مصرف دارو، بويژه داروهای تزريقی، در ايران بالاست

عبدالمجيد چراغعلی، مشاور اجرايی معاونت دارو و غذای وزارت بهداشت، به بی بی سی گفت که مصرف غيرمنطقی دارو در بسياری از کشورهای در حال توسعه صورت می گيرد اما ويژگی بارز فرهنگ دارويی در ايران، مصرف بيش از اندازه فراورده های تزريقی است که حتی نسبت به کشورهايی که از لحاظ سطح بهداشتی مشابه ايران هستند، بالاتر است.

او گفت که بعضی از پزشکان نيز برای رضايت بيماران يا درمان سريع، داروهای بيشتری تجويز می کنند.

گفته می شود که هر ايرانی سالانه 339 عدد دارو مصرف می کند که حدود دو تا چهار برابر استاندارد جهانی است.

مقامات وزارت بهداشت می گويند فرهنگ غلط مصرف دارو نه تنها باعث هدر رفتن داروها می شود بلکه عوارض دارويی را نيز در مصرف کنندگان به دنبال می آورد.

ماه گذشته وزير بهداشت اعلام کرد بيش از هشت درصد موارد بستری در ايران ناشی از عوارض دارويی است.

اين نکته بخصوص از آنجا اهميت می يابد که به گفته اين مقام وزارت بهداشت، فراورده های تزريقی معمولا مشکلات و عوارض جانبی بيشتری را نسبت به فراورده های خوراکی به دنبال دارند.

آيا شما هم زياد دارو مصرف می کنيد؟ آيا خود و يا اعضای خانواده تاکنون به عوارض جانبی مصرف زياد دارو دچار شده ايد؟ چرا مصرف دارو در ايران بالاست؟ نظرهای خود را به فارسی و فشرده برای ما بفرستيد.

ديدگاه های شما

کارشناس آزمايشگاه تشخيص طبی هستم و شبکار يکی از بيمارستانهای خصوصی تهران. متاسفانه نه تنها مصرف بيش ازحد دارو نيست بلکه درخواست بيش ازحد آزمايش عکسبرداری راديولوژی ِسی تی اسکن و ام آر آی نيز است، که همه اينها برميگردد به هزينه پايين آنها به نسبت کشورهای ديگر، فرهنگ مردم، ميزان وابسته بودن دانش پزشکان به پاراکلينيک و نيز اينکه در ايران پزشکان نيز مانند روحانيت دادگاه ويژه خود دارند و به کسی ديگر جواب پس نخواهند داد. فرشاد فرهادی - تهران

به ندرت دارو مصرف می کنم و در موارد غيرضروری مانند سرماخوردگی از استفاده آن اجتناب می نمايم. با لاترين مشکل در ايران نداشتن اطلاعات کامل و دقيق از عوارض ناشی از استفاده می باشد. پروانه - تهران

در واقع علل بيشماری را می‌توان برشمرد که باعث مصرف بيش از حد دارو در نزد ايرانيان شده است: ۱_ فرهنگ مصرف غلط دارو که ناشی از سيستمهای بهداشتی درمانی ايرانی در گذشته بوده که مهمترين آنان استفاده از پزشکان آسيای جنوب شرقی در سالهای گذشته است. چنين پزشکانی که از استانداردهای آموزشی پايينی برخوردار بوده‌اند، بدون اينکه اطلاعات جامعی از بيماريها و دارو داشته باشند، سالها درمان کشور را در دست داشتند و فرهنگ غلط مصرف دارو را بنيانگذاری کرده‌اند. ۲_ پايين بودن Tolerance و تحمل مردم ايران نسبت به مصرف داروهای خوراکی و غير تزريقی. ايرانيان اکثرا خواهان درمان سريع و بی‌دردسر ( از نظر مصرف سر موقع و تعدد دوزاژ) هستند، لذا تمايل آنها برای مصرف داروهای تزريقی بسيار زياد است. ۳_ فرهنگ عدم تحمل درد و رنج جسمی (جستجوی بی‌دردی) و همچنين ناصبوری اکثر ايرانيان در پيگيريهای درمانی، تقاضای آنان را برای داروهای تزريقی تقويت کرده است؛ لذا بدون اين که تحمل مصرف چندين نوبت داروی خوراکی برای رسيدن به سطوح خونی درمانی را داشته باشند، مايلند هر چه سريعتر با داروهای نزريقی به دوز درمانی برسند. ۴_ عدم تامين مالی پزشکان و ترس از دست دادن بيماران نيز مزيد بر علت شده و برای اينکه بيمار به پزشک ديگری مراجعه نکند، عليرغم سطوح علمی بالای پزشکان ايرانی و حتی اطلاع کامل از مقالات و منابع پزشکی (برخلاف ميل شخصی و اصول و اخلاق پزشکی)، پزشکان را وادار به تجويز داروهای متعدد و تزريقی می‌کند. ۵_ البته در برخی موارد نيز پزشکانی که با سطوح علمی پايين و بنابر ضعف سيستم آموزش پزشکی فارغ التحصيل شده‌اند نيز به علت عدم تشخيص قطعی و يا شک به چندين تشخيص يا برخی مواقع عدم اطلاع از مکانيسم داروها، چندين دارو مختلف تجويز می‌کنند تا بيمار را در نهايت با يکی از داروها درمان نمايند! (موارد ۴ و ۵ در بين پزشکان به آيين مطب‌داری (!) معروف شده است.) ۶_ استفاده از سيستم ژنريک برای داروهای ايران (! نه سيستم نامگذاری تجاری) باعث شده است که داروهای شرکتهای داروسازی مختلف با قيمت يکسان عرضه شوند و رقابتی برای توليد داروی بهتر و کارآتر (با Efficacy بيشتر) وجود نداشته باشد و مواد اوليه داروها از کشورهای با تکنولوژی پايين‌تر تهيه شود؛ زيرا اگر دارو موثرتر تهيه شود، قيمت دارو بالاتر رفته اما در قيمت فرقی با ساير داروهای همنام تهيه شده در ساير کارخانه‌های دارويی نخواهد داشت. ۷_ عدم توضيح کافی پزشکان در هنگام تجويز دارو و دکترهای داروساز در داروخانه هنگام نسخه‌پيچی درباره چگونگی عملکرد دارو و مدت زمان لازم برای رسيدن به نتايج درمانی برای بيمار باعث شده است که بيماران نقش غيرفعال (Passive) داشته باشند و تحمل آنان برای مصرف داروهای غير تزريقی و کامل کردن دوره درمانی تا حد زيادی کاهش يابد و در نتيجه به علت درمان ناقص ناشی از مصرف ناصحيح دارو تمايل به استفاده از داروهای بيشتر، تزريقی و قويتر داشته باشند(که در نهايت باعث عوارض بيشتر و مقاومتهای دارويی در آينده می‌شود).۸_ تکيه بيش از حد پزشکان بر درمان دارويی و عدم استفاده از ساير نکات و روشهای درمانی که شامل اطمينان‌بخشی روحی، استفاده از رژيم‌های غذايی خاص، تشويق به تغيير عادات مضر روزمره (Lifestyle Modifying) و موارد متعدد ديگر درمانی (از جمله Alternative Medicine) می‌شود. با اين وجود تجربه درمان بيماران ايرانی برای من روشن نموده است که اگر آنان بتوانند با کاهش تعداد دارو (حتی يک دارو) و ايجاد اشتياق برای داشتن نقش فعال در درمان خود و حتی انتخاب نوع روش درمانی (که در نتيجه مشاوره صحيح و علمی با پزشک حاصل می‌شود) به نتيجه دلخواه برسند، هيچگاه درخواست داروی اضافی يا تزريقی نخواهند نمود. آرش ايزدپناه - تهران

علت مصرف زياد دارو توسط بيماران به نظر من ناشی از تشخيص نادرست بيماری و تجويز داروی غيرموثرتوسط اطبا و کم اثر بودن داروهای ساخت داخل کشور ميباشد. يوسف اسدی - تبريز

متأسفانه در ايران اکثر مردم به خصوص نوجوانان و جوانان آينده ای مبهم فرا راه خويش می بينند. دنيای آکنده از استرس و اضطراب و آلودگی های صوتی و هوايی سيستم ايمنی بدن را ضعيف کرده و انسان را مستعد ابتلا به بيماريهای گوناگون می کند. فشارهای سياسی و اقتصادی که بيشتر مردم با آن دست و پنجه نرم می کنند نيز مزيد بر علت خواهد بود. س. ش. - قوچان

مصرف بيش از حد دارو شايد به غير از جنبه اقتصادی آن از لحاظ بيولوژيک اهميت داشته باشد. دلايل استفاده بيش از حد از داروها مخصوصا داروهای تزريقی به لحاظ اثر سريعتر را شايد بتوان در عدم اطلاع عمومی يا عدم وجود فرهنگ استفاده صحيح دانست اما نکته مهمتر عدم آموزش صحيح پزشکان از لحاظ داروشناسی و استفاده از تکنيکهای و روشهای جديد ميباشد.حتی مسائلی پايه ای مانند نسخه نويسی به دانشجويان پزشکی به صورت صحيح آموزش داده نميشود ومعمولا اين امر به صورت سينه به سينه بين دانشجويان منتقل ميشود. شايد اگر شما در خارج از ايران مبتلا به يک سرماخوردگی بشويد پس از مراجعه به پزشک جز ويتامين ث و مقداری آنتی بيوتيک ضعيف و چند روز استراحت چيز ديگری دريافت نکنيد اما در ايران برای همان بيماری پزشک برای شما يک آنتی بيوتيک قوی تزريقی تجويز خواهد کرد تا فردا بتوانيد در محل کار خود حاضر شويد. اما پس از چند بار تزريق آن برای بيماری قوی تر شما نياز به تزريق چندگانه يا آنتی بيوتيک قويتر داريد. مسئله که امروز در ايران بسيار شايع است يعنی بالا رفتن تحمل بدن نسبت به استفاده از داروها که آينده درخشانی ندارد. سروش س. - بوداپست

با تشکر از شما بخاطر مطرح کردن اين بحث. به نظر من علاوه بر مردم پزشکان ما نيز دچار اين ضعف فنی يا فرهنگی هستند. من با توجه به اينکه طرح کاد را در داروخانه گذراندم و به همين علت بروشور بسياری از داروها را مطالعه ميکردم متوجه بسياری از عوارض داروها ميشدم و اينکه دارو واقعا بايد و بايد بنا به ضرورت مصرف گردد. با اين تواصيف من در زمان مراجعه به پزشک همواره سعی کرده ام به نوعی عدم علاقه خودم را حداقل از داروهای مسکن اعلام کنم اما اکثر پزشکان ظاهرا دستشان به نوشتن داروی مسکن واضافی عادت کرده است. در حالی که ميتوانند با نوشتن بيمار ويزيت شد هم برگ دفترچه را بکنند و هم توصيه های لازم را بکنند. به نظر من مشکل عمده نوع طبابت پزشکان است تا فرهنگ مردم. مصطفی - تهران

دلايل زيادی برای مصرف زياد دارو در ايران وجود دارد. يک دليل آن سطح پايين بهداشت در ايران است. دليل ديگر آن مربوط به فرهنگ مراجعه به پزشک است به اين صورت که فرد بيمار عوارض بيماری را تحمل می کند و به دلايل مختلف از جمله هزينه مالی و يا عدم اعتماد و يا ... به پزشک مراجعه نمی کند تا اينکه درد و رنج به حد غير قابل تحملی می رسد بنابر اين ناچار به پزشک مراجعه می کند و انتظار دارد که رنج زيادش سريعا پايان يابد بنابر اين به داروهای تزريقی و حجم زياد دارو تن می دهد. يک دليل ديگر می تواند کيفيت پايين داروهای ساخت ايران و وجود مواد بی اثر زياد در آنها باشد که باعث می شود پزشک نيز ناچارا داروی بيشتر تجويز نمايد. م. گ - شوشتر

به نظر من پايين بودن کيفيت داروها عمده ترين دليل مصرف بالاست. وقتی دولت ميخواهد مواد دارويی را با قيمت پايين عرضه نمايد و برای اين امر نيز حداقل سوبسيد مصرف گردد فقط حجم داروها را اضافه مينمايد و مواد موثر در آن را يا کم و يا از کيفيت غير مرغوب استفاده می نمايد . نمونه اين امر واردات مواد اوليه ساخت دارو از کوبا کشوری که خود از کم دارويی رنج ميبرد ميباشد. من هميشه داروهای خارجی استفاده ميکنم و کمترين بيماری در خود و خانواده ام وجود دارد. مينا - تهران

وارد نکردن نحوه درست مصرف دارو يکی ديگر از مشکلات است و همچنين محاسبه نکردن دقيق مقدار داروی مورد نياز برای بهبود وضع شخص .اين دو مشکل عللی است برای باقی ماندن و اضافه آمدن دارو و تجمع بيش از حد آن در خانه های ايرانيان ميشود به طوری که اگر شما در هر خانه بگردی يا سراغ دارو بگيری حتما بی شک يک کيسه پر پيدا خواهی کرد. اسلان - اهواز

بعلت نداشتن آموزش و فرهنگ سازی در زمينه استفاده از طب سنتی و داروهای گياهی و همچنين مراجعه به پزشک خانواده و استفاده از دارو های شيميايی بهر قيمتی باعث مصرف سرانه نامعقول درايران شده ومزيدبر اينها نداشتن مديريتی صحيح می باشد. مهرداد اديبی مطلق - تهران

مصرف زياد دارو در ايران فکر می کنم به خاطر بی خاصيت بودن آنهاست! يعنی احتمالا دوز استاندارد آنها در شرکتهای توليد کننده به خاطر سود و منافع بيشتر رعايت نمی شود که اين باعث مصرف بيشتر دارو و طول درمان بيشتر می شود. من خودم گاهی برای درمان فرزندم از آنتی بيوتيک آمريکايی استفاده کرده ام و متوجه تفاوت کيفيت آن با نوع وطنی شده ام. احمد زاده - تهران

من بعنوان يک داروسازکاملا مطلع از اوضاع دارويی ايران، عرض ميکنم که مصرف بيش ازحد دارو نه بعلت فرهنگ غلط مصرف داروست، بلکه علت اصلی واساسی آن کيفيت بسيار پايين داروهای ايرانيست. والا ميتوان با بررسی مشخص کرد که اطلاعات دارويی مردم ايران و پزشکان ايرانی از اکثر کشورهای تراز اول خيلی بالاترست. بطور متوسط ماهيانه ۲ الی۳ دستورالعمل جهت جمع آوری برخی ازداروهای ايرانی توزيع شده به داروخانه ها اعلام ميشود که متاسفانه وقتی اين نامه هابه داروخانه ها ميرسد که آن داروها مصرف شده اند. دراينجا ميخواهم نه بعنوان يک داروساز بلکه بعنوان يک شهروند ايرانی ازآقای دکتر چراغعلی بپرسم:۱-چراوقتی توان ساخت داروی با کيفيت لازم براساس استانداردهای جهانی رانداريد اجازه توليد ميدهيد؟ ۲-چرا تا وقتی که کيفيت لازم وبی ضرری يک دارومعين نشده اجازه توزيع ميدهيد؟۳-آيا ميتوانيد با وجدان به ملت ايران بگوييد که چنددرصد ازهمين داروهايی که قابليت مصرف ندارند جمع آوری شده اند؟ علی - بوشهر

علاوه بر يک عادت غلط فرهنگی، علت جديدی هم اخيرا اضافه شده: هيچ کس بر کار داروخانه ها نظارت ندارد و داروخانه ها شبيه بقاليها شده اند که هر چه مشتری بخواهد اگر داشته باشند فورا و بدون طلب نسخه می دهند و اگر هم نداشته باشند فراهم می کنند. من خودم شاهد بودم که حتا ريتالين به جوانی دادند بدون نسخه! و در مقابل به يکی ديگر سرم دکستروز که هيچ ندارد بجز آب و قند ندادند و بعد که پرسيدم گفتند "آخر کم است فقط به مشتريها می دهيم"!!!! امير حسن رفيعی - تهران

پزشکان ايرانی در نظامی کار می‌کنند که با اروپا و آمريکا متفاوت است ولذا در تمام موارد ناگزيرند عملکرد متفاوتی داشته باشند. بايد نظام درمانی از جمله بيمه را اصلاح کرد. اگر پزشکان ار بيمه حقوق بگيرند و برای درآمد متکی به ويزيت مردم نباشند ديگر نيازی به جلب رضايت انها از طرق مختلف از جمله تجويز مکرر دارو ندارند. دکتر پوريا صرامی

من از اين گزارش متعجب نشدم، زيرا در ميان بيماران ايرانی در آمريکا هم چنين تجربه ای را شاهد بوده ام. به نظر می رسد که اين بيماران بيشتر ترجيح می دهند داروهای ترزيقی استفاده کنند و اگر پزشک داروی تزريقی تجويز نکند، چنين تصور می کنند که خوب درمان نشده اند. آنها نمی دانند که با اين کار دارو سريع اثر می کند ولی خطر واکنش های ناشی از آلرژی بيشتر است. من فکر می کنم اين ذهنيت که داروهای تزريقی سريعتر بيماری را خوب می کند، ريشه فرهنگی دارد. دکتر هنگامه آلن - رالی (آمريکا)