برای مردم افغانستان اشغال اين کشور توسط ارتش اتحاد شوروی بخشی دردناک و فراموش نشدنی از تاريخ ميهنشان است

گزارشگران تاريخ معاصر افغانستان سال ۱۹۷۳را نقطه عطفی در تاريخ اين کشور می دانند. مردم افغانستان دهه ها و سده های طولانی از امنيت و آرامش نسبی برخوردار بودند. رسوم و هنجارهای ديرين فئودالی و ايلياتی شيوه های مسلط بر زندگی افغانها بود و سنتهای عشيره ای در ميان مردم رواج داشت.

در سال ۱۹۷۳ محمد داوود خان که خود از خانواده پادشاهی بود، با کودتايی کمابيش آرام محمد ظاهر خان پادشاه افغانستان را از سلطنت برکنار کرد، به نظام ديرپای پادشاهی پايان داد و خود را رئيس جمهور کشور خواند.

سردار داوود خان

داوود خان که تلاش می کرد در جهان دوقطبی آن روز در عرصه بين المللی به نوعی موازنه ميان شرق و غرب دست بزند، رابطه ای نزديک با اتحاد شوروی برقرار کرد، که در سراسر مرز شمال همسايه قدرتمند کشور بود. دوستی با "اردوگاه سوسياليستی" باعث تقويت نيروهای چپ گرا در داخل کشور شد.

نيروهای چپگرا، و بيش از همه "حزب دموکراتيک خلق افغانستان" که در ارکان دولت و ارتش نفوذ زيادی کسب کرده بودند، سرانجام در آوريل ۱۹۷۸ طی يک کودتای نظامی داوود خان را به همراه خانواده اش به قتل رساندند و قدرت را به دست گرفتند.

نورمحمد تره کی

تشکيل يک حاکميت طرفدار بلوک سوسياليستی در کشوری با ساختار کهن فئودالی - عشيره ای، تشنج بی سابقه ای در کشور پديد آورد که به بحرانی فراگير انجاميد. حزب حاکم نيز از اختلاف و چنددستگی در امان نماند، و به دو شاخه اصلی تقسيم شد و تا آنجا پيش رفت که دو جناح "خلق" و "پرچم" در برابر يکديگر جبهه گرفتند و به تسويه حسابهای خونين دست زدند.

حفيظ الله امين

در اکتبر سال ۱۹۷۸ تره کی قربانی يک توطئه کودتايی شد و در کاخ يا "ارگ رياست جمهوری" به قتل رسيد.

حفيظ الله امين که به جناح "خلق" حزب حاکم وابسته بود، قدرت را به دست گرفت.

سپس در دسامبر سال ۱۹۷۹ نيروهای ارتش سرخ اتحاد شوروی سابق، که گفته می شود توسط امين و برای حمايت از دولت آن کشور به افغانستان دعوت شده بودند وارد خاک افغانستان شدند.

ببرک کارمل

در اولين اقدام پس از ورود نيروهای ارتش سرخ به افغانستان، "نيروهای اتحاد شوروی سابق امين را به قتل" رساندند و ببرک کارمل را که رهبر جناح پرچم حزب دمکراتيک خلق افغانستان بود، را بر راس قدرت در کشور قرار دادند.

اشغال کشور توسط نيروهای بيگانه با مقاومت گسترده مردم افغان روبرو شد و فاجعه ای هولناک به دنبال آورد که به بهای جان حدود "دو ميليون" انسان تمام شد. بيش از پنج ميليون افغانی از ميهن خود رانده و فراری شدند.

نيروهای مقاومت مسلح افغانستان که بيشتر تحت عنوان کلی "مجاهدين" مبارزه می کردند، با حمايت کشورهای گوناگون و به ويژه با پشتيبانی ايالات متحده، پاکستان و عربستان سعودی، توانستند ده سال در برابر نيروهای روس ايستادگی کنند. اتحاد شوروی، در آخرين مرحله از عمر اين ابرقدرت، سرانجام به زانو درآمد.

ارتش شوروی در سال۱۹۸۹ از خاک افغانستان عقب نشينی کرد. دولت هوادار اتحاد شوروی سابق به رياست دکتر نجيب الله بيش از سه سال در برابر فشارهای سياسی و نظامی مجاهدان دوام نياورد.

تشکيل يک حاکميت طرفدار بلوک سوسياليستی در کشوری با ساختار کهن فئودالی - عشيره ای، تشنج بی سابقه ای در کشور پديد آورد که به بحرانی فراگير انجاميد. حزب حاکم نيز از اختلاف و چنددستگی در امان نماند، و به دو شاخه اصلی تقسيم شد و تا آنجا پيش رفت که دو جناح "خلق" و "پرچم" در برابر يکديگر جبهه گرفتند و به تسويه حسابهای خونين دست زدند.

دولت او سرانجام در بهار سال ۱۹۹۲ سقوط کرد. خود او سه سال بعد به دست جنگجويان طالبان به شکل بيرحمانه ای به قتل رسيد.

پس از سقوط دولت نجيب الله، مجاهدان دچار نفاق و چنددستگی شدند. افغانستان بيش از پيش در گرداب درگيری های قومی و فرقه ای غرق شد. از دل اين درگيری های خونين، عوامل طالبان به عنوان نيرويی يکه تاز و سرکوبگر سر در آوردند و قلمرو خود را در کشور گسترش دادند. آنها سرانجام در سال ۱۹۹۶ کابل را تصرف کردند.

رژيم طالبان، که بنيادگرايی اسلامی را شعار خود قرار داده بود، با پشت سرگذاشتن پنج سال حاکميت بر بخش اعظم افغانستان، به جرم "حمايت از تروريسم"، با حمله ائتلاف بين المللی ضد تروريسم به رهبری آمريکا، سرنگون شد.

برای مردم افغانستان اشغال اين کشور توسط ارتش اتحاد شوروی بخشی دردناک و فراموش نشدنی از تاريخ ميهنشان است.