حامد کرزی

در اين گفتگو، که در کاخ رياست جمهوری و در دفتر آقای کرزی در کابل انجام گرفت، موضوعات متعددی از مسائل خانوادگی تا خط مشی سياسی آقای کرزی و وعده های وی برای آينده افغانستان مطرح شد.

وقتی من می گويم ائتلاف نمی کنم منظورم اين است که حکومتی نمی سازم که در آن گروه های مختلف با مرام های مختلف در آن عمل کنند بلکه حکومتی می سازم که نمايانگر چهره و تمام مردم افغانستان باشد

فرناز بهادر از دانمارک می پرسد آقای کرزی چند فرزند داريد، کجا زندگی می کنيد و همسر شما چه می کنند؟

خانم من در کابل زندگی می کند و مسلکش دکتری است اما فعلا کار نمی کند. ما فرزندی نداريم. خانم من وقتی در مهاجرت بوديم کار می کرد اما به دلايل مختلف از جمله مسائل امنيتی، کار در شفاخانه را رها کرده است. چون او برای رفتن به شفاخانه به عنوان همسر رئيس اداره موقت بايد همراه محافظ باشد که برای مراجعين هم ايجاد مشکل می کند. اميدوارم زمانی برسد که او هر وقت دلش خواست کارش را از سر بگيرد.

اما شمار زيادی از صدها ای ميل و پيام تلفنی شنوندگان بخش دری و پشتو راديو بی بی سی به موضوع عدم تمايل شما به تشکيل حکومت ائتلافی مربوط می شود و اين که در حالی که معاونين شما از احزاب ديگر هستند آيا اين خود نشانه نوعی از ائتلاف نيست؟ همچنين اکرام آريا از کابل می پرسد که وقتی شعار انتخاباتی شما عدم تشکيل ائتلاف است پس ارتباط شما با آقای قانونی، آقای محقق و آقای دوستم چيست؟

وقتی من می گويم ائتلاف نمی کنم منظورم اين است که حکومتی نمی سازم که در آن گروه های مختلف با مرام های مختلف در آن عمل کنند بلکه حکومتی می سازم که نمايانگر چهره و تمام مردم افغانستان باشد. اما با يک مرام، زير يک قيادت و با يک برنامه کار کند. حکومتی نباشد که مانند سه سال گذشته چندين بار در همين اتاق فيصله انجام داده ايم اما باز به خاطر اين که حکومت ائتلافی بوده فيصله به جايی نرسيده است. اگر مردم به من رای دادند و به ياری خداوند موفق شدم، حکومت من دارای يک خط مشی خواهد بود؛ اما حکومتی که در آن مشارکت ملی همه مردم افغانستان محسوس باشد.

ای ميل های زيادی دريافت کرديم که ديدار شما با افراد برجسته از احزاب مختلف مانند آقای قانونی، آقای محقق يا ديگران تحت عنوان مشارکت ملی به چه منظوری بوده است؟ و احمد ضياء مسعود، معاون شما، به ما گفتند که با آقای قانونی گفتگوهايی انجام شده است؟

ما مذاکره سياسی برای تشکيل ائتلاف يا اتحاد برای تشکيل حکومت با هيچ کس نداشته ايم. ما با آقای قانونی دوست هستيم اما يک و ماه و نيم است که او را نديده ام. ما اعلام کرديم که از هر شخصيت ملی که با مرام ما همراه باشد و می خواهد برای مشارکت ملی با ما همکاری کند، بدون در نظر داشت افکار سياسی آنان، استقبال می کنيم. اما همانطور که می دانيد آقای قانونی و ديگران برای رياست جمهوری خود را کانديدا کرده اند. اگر به ياری خدا من حکومت آتی را به دست بگيرم آنوقت خواهم گفت که فيصله کابينه من چه خواهد بود و چه کسانی با ما کار خواهند کرد.

مجاهدين افغانستان به حيث فرزندان افغانستان که در راه وطن خون داده اند - و در واقع تمام مردم افغانستان مجاهد محسوب می شوند - اگر افراد شايسته ای را دارند که می خواهند در نظام نقشی داشته باشند بايد حق اولويت به آنها داده شود. اما ما بايد تفکيک کنيم که مجاهد کيست؟ مجاهد کسی است که در جهاد عليه سلطه شوروی مبارزه کرد، شهيد داد، خانه اش ويران شد و مالی از دنيا ندارد و در نيمه راه گم شده است

حکيم از آلمان می پرسد آقای کرزی شما در دو سال ونيم گذشته از پشتيبانی يک دولت بزرگ جهان برخوردار بوده ايد اما برخی ولايات از شما و عوامل دولتی سرپيچی کرده اند همچنين درباره اظهارات اخير مارشال فهيم چه فکر می کنيد؟ در صورتی که رئيس جمهور باقی بمانيد احساس خطر برخورد مسلحانه نمی کنيد و اگر به شما اطلاع داده شود که چنين نقشه ای در سر دارند باز هم در صدد ائتلاف خواهيد بود يا به عنوان رئيس جمهور انتخابی مردم با چنين افرادی برخورد جدی و قانونی خواهيد کرد؟

من از آينده افغانستان اطمينان دارم که با صلح و ثبات بيشتر خواهد بود. انتخابات آتی زمينه را برای روی کار آمدن حکومتی مشروع تر و مردمی تر فراهم می کند. مردم وقتی برای افغانستانی آزادتر رای می دهند بدون شک افغانستان به سوی ثبات بيشتر حرکت خواهد کرد. من در مورد آينده افغانستان تشويش ندارم. مردم افغانستان در سالهای گذشته نشان داده اند که دارای درک وسيع سياسی و خواستار افغانستان به پا ايستاده و مرفه هستند. پس انشاءالله افغانستان از دوران زد و خورد گروه ها و ناآرامی بيرون رفته به سوی ثبات می رود. اما اگر منظور از اشاره به فهيم خان و اظهارات وی در هرات مجاهدين است، مجاهدين افغانستان به حيث فرزندان افغانستان که در راه وطن خون داده اند - و در واقع تمام مردم افغانستان مجاهد محسوب می شوند - اگر افراد شايسته ای را دارند که می خواهند در نظام نقشی داشته باشند بايد حق اولويت به آنها داده شود. اما ما بايد تفکيک کنيم که مجاهد کيست؟ مجاهد کسی است که در جهاد عليه سلطه شوروی مبارزه کرد، شهيد داد، خانه اش ويران شد و مالی از دنيا ندارد و در نيمه راه گم شده است. ما آينده افغانستان را بايد به ترتيبی بسازيم که تمام آنهايی که برای افغانستان قربانی و شهيد داده اند و به اين کشور خدمت کرده اند در افغانستان صاحب امتياز وصاحب زندگی باشند و حقشان پايمال نشود. مجاهد يعنی خدمتکار افغانستان يعنی تمام مردم افغانستان و در انتخابات افغانستان انشاءالله برای آزادی اين کشور مجاهد مرتبه بلند خواهد داشت.

اميدوارم در خود روز انتخابات بتوانم پشتوانه مالی به دست بياورم تا در آن روز بتوانيم مردم را از خانه هايشان به پايگاه های اخذ رای منتقل کنيم. اين وظيفه را متاسفانه سازمان ملل متحد انجام نداده است

پس وقتی در هرات آقای فهيم می گويند که شما عليه مجاهدين توطئه کرده ايد منظورشان چه کسانی بوده است؟

من منظور آنها را نمی دانم. ما می خواهيم انتخابات در يک فضای امن و آرام برگزار شود. تا مردم افغانستان فرصتی داشته باشند که برای حکومتی آزاد رای دهند. در کابينه فعلی - و اگر من پيروز شوم در کابينه آينده - شخصيت مجاهد خواهد بود. اما مجاهدی که به مردم خدمت کرده و ظلم نکرده است. از بيت المال سوء استفاده نکرده است. مجاهدی که در سطح اقتصاد افغانستان زندگی می کند. نه کسی که اسمش مجاهد باشد اما در عمل کس ديگری باشد و ميليون ها دلار اندوخته باشد.

عده ای در گوشه و کنار افغانستان دارای نيروهای مسلح هستند و می گويند ما رهبر مجاهدين هستيم نظرتان درباره آنها چيست؟

رهبران مجاهدين که در جنگ (عليه شوروی) رهبر احزاب بوده اند و مبارزه کرده اند مردم همچنان حق و احترام و عزت آنها را دارند. اين وظيفه ملی است که عزت و احترام آنان را حفظ کنيم. اسماعيل خان برای مثال مجاهد خدمتکار ملت بوده است که می بينيم در هرات هم بازسازی کرده است. هر کسی که به اين کشور خدمت کرده جای احترام و عزت دارد. اما اکنون کسی نبايد به اسم فرماندهان مجاهدين باشد. افغانستان بايد دارای يک اردوی ملی و يک پليس ملی باشد و موسسات ملی باشند که آنها بايد در عرصه های مختلف اجتماعی و سياسی مشارکت داشته باشند اما در چارچوب قانون و نه خارج از چارچوب نظام سازی افغانستان. نه اين که يک گروه مسلح غيرمسئول امور را به دست بگيرند. حکومت ملوک الطوايف در هر خيابان افغانستان عامل مصيبت هايی است که گريبان افغانستان را گرفت. ديگر افغانستان تاب اين گونه سلطه ها را ندارد. افغانستان به سوی اقتدار می رود تا دنيا عزتش را بداند.

ذکی عديل می گويد آيا می دانيد که برخی در کابينه شما عليه شما سخن گفته اند و آينده سياسی شما را مکدر کرده اند؟

دوست عزيز کابينه ای که پس از کنفرانس بن تعيين شد کابينه انتخابی من نبود. در آن زمان افغانستان دوران دشواری را می گذارند و برای اين که صلح و آرامش برقرار شود من خيلی چيزها را تحمل کردم. که خدا را شکر تا حدود زيادی موفق بوديم. در تمام دنيا هنگام انتخابات اظهاراتی می شود که شايد بعضی از آنها خوشايند نباشد. تا کنون نامزدهای انتخاباتی حرکتی شديد عليه يکديگر نکرده اند که من خيلی خوشحالم و اميدواريم که اين روند ادامه يابد. به نظر من مبارزات انتخاباتی افغانستان، که نامزدها همه سعی داشته اند خود را ملی تر از ديگری نشان دهند، باعث اتحاد بيشتر مردم افغانستان شده است.

اگر من می توانستم به تمام گوشه های افغانستان می رفتم. خيلی هم دلم می خواست که با مردم ديدار کنم و در هوای آزاد تنفس کنم. از داخل دفتر بودن خوشم نمی آيد. ديگر کانديداها آزادی عمل داشتند اما من گرفتار وظايفم بودم و تا زمانی که دولت بعدی تعيين شود اين دولت بايد به کار خود ادامه دهد

چرا شما مثل ديگر کانديداها برای مبارزات انتخاباتی اقدام به سفر به نقاط مختلف افغانستان نکرده ايد؟

سه دليل اصلی داشته است: اول اين که مبارزات انتخاباتی من بودجه کمی داشته است و من به دلايل مختلف نخواسته ام که از مرجعی پول دريافت کنم. اميدوارم در خود روز انتخابات بتوانم پشتوانه مالی به دست بياورم تا در آن روز بتوانيم مردم را از خانه هايشان به پايگاه های اخذ رای منتقل کنيم. اين وظيفه را متاسفانه سازمان ملل متحد انجام نداده است. دليل دوم سفرهای کاری و دولتی و وظايف روزمره دولتی من بوده است. مبارزان انتخاباتی من اميدوارم همه مردم افغانستان از پير تا جوان باشند. دليل سوم هم اين بوده که مسئولان امنيتی آنقدر سخت می گيرند که آدم از سفر پشيمان می شود. راه های را مسدود می کنند و به مردم اجازه نمی دهند که آزادانه در رفت و آمد باشند. من هم آزار می بينم.

آيا شما آنقدر به پيروزی خود اطمينان داريد که نيازی به تبليغات نديده ايد؟

نه اصلا. اگر من می توانستم به تمام گوشه های افغانستان می رفتم. خيلی هم دلم می خواست که با مردم ديدار کنم و در هوای آزاد تنفس کنم. از داخل دفتر بودن خوشم نمی آيد. ديگر کانديداها آزادی عمل داشتند اما من گرفتار وظايفم بودم و تا زمانی که دولت بعدی تعيين شود اين دولت بايد به کار خود ادامه دهد. اما خدا مهربان است که من موفق شوم.

وحدت ملی و اين که چگونه آن را ايجاد خواهيد کرد از جمله سوالاتی بوده که مطرح شده است و بلخی ای ميل فرستاده که در افغانستان تا کنون وحدت ملی وجود نداشته است.

تنها چيزی که خدا را شکر در افغانستان وجود دارد وحدت ملی است. چيزی که در سی سال اشغال و جنگ و مداخله اين کشور را نگه داشته وحدت ملی مردم افغانستان بوده است. وحدت ملی افغانستان به دست مردم افغانستان محکم است. چيزی که از گروه ها سر می زند نماينده افکار مردم افغانستان نيست. اگر وحدت ملی نبود ما امروز اينجا نبوديم و قانون اساسی نداشتيم.

در مورد جمع آوری اسلحه و مبارزه با کسانی که با توسل به تفنگ به مردم زور می گويند اقدامات اساسی صورت گرفته است و اين روند در يکی دو ماه اخير خيلی بهتر شده است

نوری از هلند می پرسد آقای کرزی شما متعهد شديد با فرمانده سالاری مبارزه کنيد اما به جز هرات هيچ مبارزه ديگری نکرديد و با آنها با محافظه کاری برخورد کرده ايد و محبوبيت شما در ميان اکثريت مردم تضعيف شد. اگر پيروز شويد در برابر اين پديده مبارزه خواهيد کرد؟

بين تفنگ سالار و مجاهد بايد تفاوت قائل باشيم. تفنگ سالار فعلا هم تفنگ به دست دارد هم به زور تفنگ مردم را آزار و اذيت می کند. در مورد جمع آوری اسلحه و مبارزه با کسانی که با توسل به تفنگ به مردم زور می گويند اقدامات اساسی صورت گرفته است و اين روند در يکی دو ماه اخير خيلی بهتر شده است و بعد از انتخابات هم بهتر خواهد شد چون اين اولين آرزوی اساسی و مهم مردم افغانستان است و بايد به اين آرزو برسيم.

علی از سوئد نوشته شما که در برنامه انتخاباتی خود داد از مبارزه با رشوه خواری اداری رشد اقتصادی می زنيد چطور در اين سه سال گذشته حتی نتوانسته ايد برق که از نيازهای ابتدايی است تامين کنيد، چه طور در دوره آينده رياست جمهوری خود می توانيد در اقتصاد افغانستان کارآمد باشيد و مردم گرسنه را سير کنيد. چرا کناره گيری نمی کنيد تا کانديداهای ديگر پيروز شوند؟

اين برادر ما در سوئد هستند و به افغانستان نيامده اند تا ببيند رشد اقتصادی در سه سال گذشته چگونه بوده است. رشد اقتصادی در اين سالها بيست تا سی درصد بوده است. تجارت ما با کشورهای خارجی به صدها ميليون دلار می رسد. پول افغانستان يکی از باثبات ترين پول های منطقه است. فساد اداری در افغانستان وجود داشته است. سه عامل اين وضعيت را به وجود آورد يکی اين که ما حکومت ائتلافی بوده ايم و واسطه بازی بسيار زياد بوده است روابط بر ضوابط حاکم بوده عامل ديگر اين بوده که سه سال پيش افغانستان اصلا اداره نداشت و تقريبا ما از صفر شروع کرديم و سالها طول می کشد تا نظام اداری مجرب ايجاد شود. ما به ميزان سی تا چهل درصد در اين زمينه ترقی کرده ايم. دليل ديگر اين بوده که در فرصتی کوتاه مقدار زيادی پول سرازير افغانستان شد و فعاليت بسيار عظيم اقتصادی در اين کشور آغاز شد و طبعا وقتی از فقر مطلق در مدتی کوتاه به رفاه نسبی برسيد مسلما که مسائل فساد مالی و اختلاس پيش می آيد تمام کشورهای جهان که در وضعيتی مشابه بوده اند اين مسائل را بيشتر داشته اند. اما ما نخواهيم گذاشت وضع به همين منوال باقی بماند و ما اقداماتی را شروع کرده ايم. اصلاحات و قوانينی را به اجرا درآورده ايم و تشکيلاتی را راه اندازی کرده ايم تا با اين معضل مبارزه کند. اما اين کار زمان می طلبد. شايد تا پانزده سال طول بکشد تا فساد به حداقل ممکن برسد. افغانستان استثنا نيست و مثل هر کشور ديگر گرفتار فسادهای مالی است که بايد با آن مبارزه شود. چون بدون ادارات مجرب و کارآمد بدون فساد مالی، توزيع اقتصادی و رشد اقتصادی بسيار دشوار خواهد بود.