نمونه هايی از کتابهای خودروان درمانی در ايران

پرطرفدار بودن اين نوع کتابها خاص ايران نيست و در ساير کشورهای جهان و بويژه در غرب که مردم با مسائل روانی خاص ناشی از زندگی در جوامع صنعتی دست به گريبانند اقبال خيلی زيادی نسبت به خود روان درمانی وجود دارد.

در ايران، گزارشهای پراکنده ای که از گسترش روز افزون افسردگی و آمار مربوط به آن در رسانه ها منتشر می شود، روانشناسان را نگران کرده است و حتی برخی از آنان اختلالات روانی در سطح جامعه ايران را در حد فاجعه ارزيابی می کنند.

در اين ميان، نويسندگان کتابهای خود روانی درمانی می گويند يافته های روانشناسی علمی را با زبانی ساده و قابل استفاده برای زندگی روزمره در دسترس افراد غير متخصص قرار داده اند.

اگرچه افراد افسرده احتمالاً بيش از آن بيمارند که تمايل به خواندن کتابهای روانشناسی داشته باشند اما کسانی که افسرده نيستند ولی وضعيت روحی خود را هم مطلوب نمی دانند از کتابهای خود روان درمانی به عنوان ابزاری برای حل معضلات روحی استفاده می کنند.

اما بسياری از کارشناسان بهداشت روانی معتقدند کتابهای خود روان درمانی نمی توانند جايگزين درمانهای تخصصی روانشناسی شوند.

موضوع ديگر اين است که کتابهای خود روان درمانی را عمدتاً نويسندگان غربی بر اساس مفاهيم فرهنگی و دينی متداول در غرب تأليف کرده اند و برخی از خوانندگان کتابهای خود روان درمانی نيز استفاده از فنون و راهنماييهای اين کتابها را با توجه به واقعيات و ويژگيهای جامعه ايران آسان نمی دانند.

با بالا گرفتن تب کتابهای خودياری در روان درمانی، شماری از ايرانيان در شهرهای بزرگ اقدام به تشکيل دوره هايی در همين زمينه کرده اند.

در اين دوره ها به موضوعات متفاوتی همچون تقويت حافظه، کمک به يادگيری برای محصلان و دانشجويان، يوگا، مديتيشن، خنده درمانی، فنون موفقيت و قيافه شناسی و ارتقای خلاقيت پرداخته می شود و دست اندرکاران اين دوره ها می گويند که غالب شرکت کنندگان در اين کلاسها از آنها بهره زيادی می برند.

بسياری از گردانندگان و مدرسان اين دوره ها تخصصی در زمينه روانشناسی ندارند اما ادعا می کنند که با خواندن کتابهای خودسازی متحول شده اند و برخی از شرکت کنندگان اين کلاسها نيز به آنان به ديد نه فقط مدرس، بلکه ناجی خود از آلام زندگی می نگرند.

برخی از اين کلاسها با توجه به سطح درآمد در ايران بسيار پرهزينه اند و زمينه ای مستعد برای افراد فرصت طلب و سودجو نيز فراهم آورده اند.

در کنار کتابهای خود روان درمانی، کتابهای فال و پيشگويی آينده و تقدير نيز رواج زيادی يافته اند و ارتباط ميان اين دو مقوله با يکديگر پرسشهايی برانگيخته است.

آيا شما هيچگاه کتابهای خود روان درمانی خوانده ايد يا در دوره های خودسازی و خودشناسی شرکت کرده ايد؟ چه تجربه ای از اين کتابها يا دوره ها داريد؟ آيا فکر می کنيد که اين کتاب ها و دوره ها موثر بوده است؟

نظريات و تجربيات خود را برای ما بنويسيد تا به نام خودتان در همين صفحه چاپ کنيم.

برای نوشتن و فرستادن مطلب خود از پنجره ای که در سمت چپ همين صفحه قرار داده شده استفاده کنيد و لطفاً به زبان و خط فارسی بنويسيد.

ديدگاههای شما

به عقيده من وقتی انسان هنوز توان حل مسائل و مشکلات را در خود می بيند دچار بيماريهای روحی و روانی نمی شود. هرچند که ظرفيت و حساسيت روحی انسانها متفاوت است. کسانی که به دنبال اين جور کتابها می روند خوب می دانند که صرفا اين کتابها راهکارهايی را ارائه می دهد که می توان از آنها در حل مشکلات ياری جست وگرنه استفاده مو به مو از راهنماييهای کتاب نه تنها عاقلانه نيست بلکه فکر هم نمی کنم هيچ يک از خوانندگان اين نوع کتابها به اين شيوه عمل کنند. مازيار - رشت

کتابها در يک مقطع خاصی از بحرانهای انسان کارساز هستند و بعد بی مصرف می شوند. جريانهای محيط خيلی قوی تر از آن هستند که راه حل های آن کتابها بتوانند بر آنها پيروز شوند. من خود مدت کوتاهی دنبال اين قضايا بودم ولی برايم جاذبه نداشت. يک کلاس هم شرکت کردم که البته در يک محيط دانشجويی بود ولی ديدم که نه بابا، فايده ندارد. مشکلات دنيای امروز بر دو نوع است: يک نوع که خاص جوامع مدرن است که از آنجا شروع شده و به جوامع ديگر مانند ما می رسد. نوع ديگر آن خاص جوامعی مانند ماست که ترکيبی از مشکلات دنيای مدرن به علاوه مشکلات ناشی از اندرکنش دنيای مدرن با دنيای سنتی است. يعنی بعضی از مسائل ما خاص جامعه ماست که در جوامع مدرن مصداق ندارد. مثلا درعين اين که يک پسر دردانشگاه درس خوانده و طرز فکرش عوض شده بايد حتما طبق سنت و پسند خانواده زن بگيرد و يا اين که يک دختر تحصيل کرده نيز بايد حتما تحت حمايت خانواده باشد. تکنولوژی و طرز فکر جديد که از کشورهای مدرن به کشورهای ما سرازير می شود ناراحتی های روحی خاص خودش را نيز به همراه می آورد. در دنيای امروز تغييرات آن قدر شديد است که انسان نمی تواند به آن سرعت خود راتطبيق دهد و دچار سردرگمی و بحران هويت می شود. مثلا دائم بايد هيکل خود را مطابق آنچه که مد روز است در آورد و دائم از اين رژيم غذايی به رژ يم غذايی ديگر رفت... ارزش ها سريع عوض می شود. يک انسان به سرعت بايد خود را با ارزشهای نو تطبيق دهد. در اين ميان مقايسه های متعدد با الگوهای تبليغ شده انسان را از خود بيزار می کند. تنهايی مشخصه دوران جديد است. آدميان به هر راهی پناه می برند تا زجر تنهايی خود را کم کنند. آن قدر در طول روز و شب چشم ها از تصاوير متعدد پر می شود که جايی برای خلوت روح نمی گذارد. ذهن هم نمی تواند به سرعت همه اين تصاوير را پردازش کرده و به يک جمع بندی مشخص و تميز برسد. همه اين ها عامل افسردگی هستند. من خود بارها به حال جنون رسيده و برگشته ام. فاطمه برقعی - تهران

به نظر من اينگونه فعاليتهای غيرعلمی وغير آکادميک نه تنها نتيجه مثبت ندارد بلکه نا اميدی را دربين مردم نيز گسترش داده است . دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره - احسان - تهران

اگر کنکور و دانشگام اجازه بدن يکی ازين کتابها رو حتما می خونم چون هر ايرانی نياز به روان درمانی داره، دليلشم با اين مشکلات و بيچارگی ها ديگه مشخصه. در اين حکومت افرادی هستن که با خراب کردن ذهن مردم دارن راحت به حکومت و زندگی ی شاهانه ی خودشون ادامه می دن ... شهاب برادران ديلمقانی - تهران

من پس از اينکه نتونستم ادامه تحصيل دهم که آن هم عللی داشت با دست خالی وارد جامعه شدم چندين شغل عوض کردم تا به اين نتيجه رسيدم که شغل حقوق بگيری اصلا بدرد نمی خورد، لذا آرام آرام وارد بازار شدم و الان به مرحله ای رسيدم که در حد واندازه خودم هيچ مشکلی ندارم وخيلی هم بلند پرواز نيستم که ميبايست يک سری چيزها داشته باشم چرا الان ندارم، چون اين را می دانم که انسان موجودی حريص است، پس به اين موجود هم رو نداده ام. راز موفقيت من در ريسک کردن است و هرچه شکست خوردم باز هم سرخورده نشدم و به خودم ميگفتم اين يک شکست نيست بلکه يک تجربه است. مساله مهم در ايران که گريبانگر مردم هست فقر اقتصادی وبيکاری است که به بعضی ها اثر ميکند که سرانجام باعث افسردگی و مريضی های روانی ميشود. من به همه توصيه ميکنم که شجاع باشند و از هيچ چيز نترسند (اخر بالاتر از سياهی که رنگی که نيست) از همن لحظه ترس را از وجود خود بيرون کنيد و به هيچ عنوان آنرا دوباره به وجود خود راه ندهيد و با اطمينان به شما بگويم که برای هر کاری يک راه حل هست، پس با کمک خواستن از خدای خود در مرحله اول محکم و استوار قدم بر داريد چون همه چيز دست اوست اگر بيش از صد بار شکست هم بخوريد بدانيد که بيش از صد تجربه کسب کرده ايد...يحيی - شيراز

بايد به اين پديده به صورت علمی و آکادميک نگاه کرد. انتشار بی‌ رويه‌ کتابهايی که نه نويسندگان و نه مترجمانشان لزوماً مورد تأييد جامعه روانشناسی و روانپزشکی نيستند بعضاً می‌تواند اثر معکوس روی مخاطب داشته باشد. کما اينکه هم اينک غالب مردم ايران، عليرغم نياز شديد به روانکاوی و روان درمانی، به علت باورهای نادرست خرافاتی، از ترس اينکه "ديوانه" خطاب نشوند، به دکتر مراجعه نمی‌کنند و تلاش می‌کنند مشکل خود را با چنين کتابهايی حل کنند. روشی که من شخصاً در زندگی از آن بهره برده‌ام، استفاده از روان درمانی گروهی تحليلی است. پيام معين افشاری - تهران

اين گونه کتابها بيشتر برای کمک به افرادی است که در مقابله با مشکلات شغلی، فردی، خانوادگی و اجتماعی دچار ناراحتيهای روحی با درجات مختلف می شوند و برای گروه بزرگی از اين دسته افراد می تواند واقعاً جنبه مفيد و سازنده داشته باشد. در ايران ما که متأسفانه شرايط نامناسب اجتماعی - اقتصادی دارد، قشر طبقه متوسط شهری که نيازهای خاص خود را دارد و همچنين قشر روشنفکر فقير که با مشکلات متعددی روبروست درصد بزرگی از مبتلا شدن به ناهنجاريهای گوناگون روانی را نمايش می دهند. اين گونه کتابها اگر به طور صحيح انتخاب و خوانده شود می تواند در بازسازی و تکامل شخصيت سرکوب شده واقعاً مؤثر باشد. بايد به تفاوت ماهوی بين اين گونه ناراحتيهای روحی که در واکنش به شرايط نامناسب شخصی، شغلی ، خانوادگی و اجتماعی - اقتصادی پيش می آيد و آن دسته از بيماريهای روحی که مطلقاً به مقوله روانپزشکی مربوط است و انحصاراً بايد از کانال روانپزشک حل و فصل و معالجه شود توجه کرد. کتابهای معتبر خودآموز بهداشت روانی و خوددرمانی روانی می تواند در بسياری مواقع جايگزين مشاوره با روانشناس شود اما بايد توجه کرد اين شامل ناهنجاريهای عميق روحی - روانی نمی شود. بهروز آرام - دانمارک