آيا زمان بازگشت فرا رسيده است؟

در اين سالهای سخت و مصيبت بار، عده بيشماری از افغان ها جان خود را از دست داده اند و ميليون ها نفر برای نجات جان خود آواره شده و بيشتر در کشورهای همسايه پناه جسته اند. گفته می شود که حدود پنج ميليون تبعه افغانستان در ايران و پاکستان اقامت دارند. غالب آنها در غربت نيز با شرايط ناگواری روبرو بوده اند. دشواری های زيادی تحمل کرده و از حقوق اندکی برخوردار بوده اند.

با سقوط حکومت طالبان و برقراری جمهوری تازه، تاريخ افغانستان ورق خورد و دوران تازه ای در حيات اين کشور آغاز گشت. کشورهای همسايه که خود با مشکلاتی روبرو هستند، دوران تازه را موقعيت مناسبی يافتند برای بازگشت افغانها به کشورشان.

دولت های ايران و پاکستان در هماهنگی با "کميساريای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان" سعی دارند، با شتاب هرچه بيشتر مهاجران افغانی را به کشورشان بازگشت دهند. اين دولتها به مهاجران وعده می دهند که به آنها برای بازگشت به کشورشان "کمک" کنند، اما در مواردی گزارشها حاکی از آن است که تعدادی از آنها "به زور" به کشورشان روانه شده اند.

برای افغانی هايی که سالها از ميهن دور بوده و تا حدی در غربت ريشه دوانده اند، کار بازگشت به اين سرعت و سهولت امکان پذير نيست.

آژانس های کمک رسانی و جمعيت های مدافع حقوق پناهندگان، عقيده دارند که نبايد مهاجران را برای بازگشت به کشورشان زير فشار گذاشت.

نظر شما چيست؟

آيا به عقيده شما شرايط برای بازگشت شهروندان افغانی به کشورشان فراهم است؟

چرا خود آنها برای بازگشت به ميهنشان تمايل زيادی نشان نمی دهند؟
چرا کشورهای همسايه اصرار دارند آنها را به ميهنشان برگردانند؟

ديدگاه خوانندگان

در کشوريکه فقر و خشکسالی کاملا بی سابقه و بيشتر از نصف مردم آن بيکار اند و فقط نام حکومت آن تبديل شده، روی اين اساس هيچگونه بازسازی و کاريابی تاهنوز بوجود نيامده، نميدانم کدام وجدان پاک خواهان برگشت دادن آنها به کشور شان می باشد. از سازمان ملل متحد و ارگانهای ديگر ميخواهم شرايط و نابسامانيهای کنونی افغانستانرا دقيقاً مورد ارزيابی قرار دهند و بعد صحبت از عودت مهاجرين بميان آورند. البته مسئله امنيت سرتاسری کشور را نيز جداً بررسی و ارزيابی کنند و ببينند که تا چه اندازه جنگسالاران و طالبان از خشونت آفرينی، وحشت آفرينی، قتل، غارت و.... خسته شده اند و اکنون در بازسازی افغانستان سهيم شده اند. لياقتعلی افتخاری - باميان

من نسلا عرب و اهل افغانستان می باشم که سالها در پاکستان زندگی کرده ام. من باوجود تحصيل ودانستن هفت زبان بين المللی و دانستن چندين حرفه بمشکل می توانم در افغانستان کار کنم کجا افغانی که نه سواد دارد و نه حرفه. فکر می کنم در ايران همنژاد و همزبان با مهاجرين بيشتر برخورد زشت می شود نسبت به پاکستانی که نه با افغانها همزبان است و نه همنژاد. اگر مهاجرين در ايران باعث ازدياد شده اند چرا در روزنامه های ايران بيشترين مجرمان بازتاب داده نمی شوند؟ حال ميآيم سر افغان هايی که در ايران باعث "بروز ناامنی" شده اند، البته به گفته بعضی از برادران ايرانی ما. همه می دانيم که جرم بيشتر از بيسوادی برميخيزد. اگر مهاجرين افغان در ايران حق رفتن به مدرسه و دانشگاه را می داشتند فکر نمی کنم اين مشکلات هيچگاهی بروز می کرد. شما ممالک ديگر مانند آمريکا - بريتانيا و آلمان را ببينيد. آيا آنجا افغانها نيستند؟ پس چرا عنان گروه مجرمين را مانند ميراث پدری بدست نمی گيرند. باور کنيد در پاکستان با ما رويه خوبی نمی شد، اما وقتی از بازگشتگانی ايران احوال شانرا جويا شدم شکر کشيدم که از مرز عبور نکرده ام. بهتر است ايران کمی بمهاجرين و افغانستان وقت دهد تا بتوانند با خاطر جمعی بوطن برگردند و در آينده اين عمل ايران بسياستش در آسيا مرکزی زيانی نرساند. جوش شهريار - کابل

شرايط فعلی برای بازگشت مهاجرين مناسب نيست متاسفانه دولت ايران فشارهای زيادی بربالای مهاجرين واردميکند. درافغانستان نيز رهبران بفکر قدرت طلبی های خودمی باشند و اصلا درفکر رفع گرفتاری اين مردم رنجديده نيستند. ما مردم افغانستان برای فعلا سرگدان می باشيم! کشورهای خارجی کمک به افغانستان هم کمک های خود را در اختيار جنگسالاران ميگذارند تامردم افغانستان وسازمان ملل وباقی موسسات نيزمهاجرين را فراموش کردند. البته مهاجرين بسيار علاقه دارند که به کشور خود برگردند و نگرانی اينها نبود سرپناه و فقدان لوازم اوليه زندگی است ما از تمام کشور حامی افغانستان می خواهيم که يک فکر اساسی برای اين مردم بکنند. بلخابی - قم

من اگر چه کشور اباء و اجداديم را نديده ام ولی به صراحت ميگويم خواستار بازگشت به افغانستان نيستم. درست است که کشورم است و جائی ست که هويت واقعی خودم را تنها آنجا ميتوانم جستجو کنم، ولی وقتی امنيت و بهداشت و کار نباشد و سرپناهی نداشته باشم چگونه ميتوانم برگردم؟ خديجه از تهران

اهل افغانستان هستم و در کشور ايران بزرگ شده ام. مردم مهاجر ما در ايران به قدر کافی در آوارگی و مشکلات زندگی دست و پا ميزنند. قشر کارگر که برای به دست آوردن يک لقمه نان برای خانواده شان به هر کار پستی روی می آورند. مردم ما از پائين ترين امکانات در ايران استفاده ميکردند الان با اين وضعيت از همان ناچيز هم محروم شده اند. زنانی هستند که پا به پای شوهرانشان در مرغداريها، گاوداريها، سر کوره ها و در زمينهای کشاورزی در گرما و سرما به علاوه و ظايف خود در خانه کار ميکنند. چرا؟ برای اينکه تنها درآمد مرد خانه کفاف خرج خانواده را نميدهد. کارهايی را که مردم آواره ما انجام ميدهد روستانشينان ايرانی که به شهرها می آيند از انجام آن سر باز ميزنند چه رسد به خود شهر نشينان. با اين حال برای اين کارگران که با کمترين دستمزدها کار ميکنند هيچ خدماتی در نظر گرفته نشده... من بارها شنيده ام از زبان مردم ايران که خودشان خواستار کارگرهای افغانی بوده اند چرا که گفته اند اين کارگرها کار را با دقت و دلسوزی انجام ميدهند. برای انجام کار مايه ميگذارند.... من اگر چه کشور اباء و اجداديم را نديده ام ولی به صراحت ميگويم خواستار بازگشت به افغانستان نيستم. درست است که کشورم است و جائی ست که هويت واقعی خودم را تنها آنجا ميتوانم جستجو کنم، ولی وقتی امنيت و بهداشت و کار نباشد و سرپناهی نداشته باشم چگونه ميتوانم برگردم؟ آيا وضعيت از اين بدتر ميتواند باشد که ملتی نه در سرزمينی ديگر نه حتی در کشور خود حق زندگی به معنای واقعی آن را داشته باشد؟ خديجه - تهران

به نظر من هنوز شرايط افغانستان برای بازگشت مهاجرين افغان به کشورشان فرا نرسيده است، چنانکه هر روز ما شاهد يک حادثه دلخراش امنيتی در کشور هستيم. هنوز تفنگ سالاری در کشور حکم می کند نه در يک منطقه بلکه در اکثر مناطق کشور. بهتر است که سازمان ملل متحد جلو اخراج اجباری مهاجرين افغان را توسط بعضی از کشورها بگيرد تا آينده کشور معلوم گردد يعنی بعد از برگزاری انتخابات رياست جمهوری و پارلمانی. محمد حسن - هرات

از جوامع بين المللی می خواهم که بازگشت مهاجرين را به تعويق بیاندازد تا مشکلاتی از قبيل کمبود سرپناه و سرما و خشکسالی و ديگر مسائل امنيتی دامنگير مهاجرين نگردد. اکبرشاه - باميان

مهاجرت که بعنوان يک پديده تاريخی در سه دهه جنگ و تجاوز مستقيم کشورهای همسايه و دخالت در بحران سياسی افغانستان شکل گرفت منجر شد که مردم بی دفاع اين کشوربرای حفظ حيات و بقای زندگيشان آوارگی و مهاجرت را در پيش بگيرند... دولت فعلی قادر به رفع مشکلات نيست. احزاب و گروه ها روز يه روز افزايش می يابد. جنگجويان و سلاح بدوشان از طرف دولت مرکزی تضعيف نشده بلکه دارای اقتدار بيشتر می شوند. پس بدين لحاظ پروسه عودت مهاجرين را يک عمل عاقلانه و مناسب نمی دانم و از جوامع بين المللی می خواهم که بازگشت مهاجرين را به تعويق باندازد تا مشکلاتی از قبيل کمبود سرپناه و خشکسالی و ديگرمسائل امنيتی دامنگير مهاجرين نگردد. اکبرشاه - باميان

ما در ايران بلاتکليف شده ايم و حيران هستيم... از اين طرف دولت هر روز اصرار دارد که مهاجرين افغانی برگردند به کشورشان و از طرف ديگر مشکلات اداری برای ما درست ميکنند.... اسماعيل - تهران

طی ۲ سال گذشته من خيلی از فاميل ها را که از مهاجرت به افغانستان برگشت نموده بودن مشاهده کردم که بنا بر دلايل گوناگون دوباره به کشورهای همجوار مهاجرت نمودند. مليار - کابل

در چنين شرايطی که دولت افغانستان قادر به تأمين امنيت و هزينه های خود دولت نيست چگونه انتظار داشته باشيم امنيت مردم عادی و مهاجرين را تأمين کند؟ رضا ميرخو - تهران

افغانی ها شهر ما را ناامن کرده اند و بايد برگردند به کشورشان تا بيشتر از اين زندگی ما را خراب کنند. فاطمه - شيراز

به نظر من بايد بين مهاجرين فرق قايل شد، چون بازگشت کسی که دو رگه است و يا تمام عمر خود را در خارج از افغانستان سپری نموده با بازگشت کسی که مدت کوتاهی را در آنجا بوده خيلی متفاوت است. دسته اول را نبايد مجبور به بازگشت کرد و بايد او را آزاد گذاشت. دسته دوم بايد تشويق به بازگشت شوند چون اينها وابستگی خاصی ندارند و ماندنشان صرف يک سياحت به شمار می رود. بازگشت دسته اول يک شوک و لطمه روحی شديد برايشان خواهد بود. همه ما می دانيم که شرايط در افغانستان ايده آل نيست و از طرفی هيچ تضمينی نيز وجود ندارد که شرايط تا يک يا دو سال آينده خوب شود. خواهش من از دولتمردان کشورهايی که افغانها در آنجا پرشمار هستند اين است که مهاجرين را به چشم انسانهايی با نيازهای معقول بنگرند نه پارچه های زائدی از گوشت و پوست و استخوان که هر کاری با آنها بکنند. قدير - هرات

کسانی برای خرابکاری و فساد و قاچاق و فرار از مکافات عمل به کشورهای همسايه می گريزند لذا بهتر است برگشت مهاجرت به سرعت انجام گيرد تا ازآبروريزی مهاجرين محترم و آبرومند سالهای قبل جلوگيری شود. احمد - تهران

اگر افغانهای مهاجر مقيم ايران و پاکستان بر اوضاع و شرايط کشورشان اطمينان حاصل نمايند، حتی يک افغانی مهاجر هم در اين دو کشور باقی نخواهد ماند... سحر از کابل

بازگشت مهاجرين به افغانستان مطلوب نمی باشد. اول اينکه کماکان مهاجرين از نبود امنيت به شکل واقعی آن دلهره و نگرانی شديد دارند، دوم اينکه مشکل مسکن و سرپناه اصلی ترين معضل ديگری است که هر مهاجر به آن می انديشند... خوب است که دست اندرکاران امور بازگشت مهاجرين اعم از دولت افغانستان، سازمان ملل متحد و کشورهای ميزبان مهاجرين نسبت به اين مسئله از ديدگاه های مختلف و کارشناسانه نظر بيندازند. اين نکته را هم متذکر می شوم اگر مقدار کمی از مشکلات يادشده در کشور برطرف شود هيچ مهاجری ماندن در کشور بيگانه را بر کشور خود ترجيح نخواهند داد. محمد جواد واعظی - مشهد

درست است که وضعيت برای بازگشت افغانها چندان مناسب نيست ولی افغانهای مهاجر هم نبايد انتظار بيش از حد از ايران داشته باشند. ما مشکلات بيشماری داشته و داريم که يک نمونه آن بيکاری است که با وجود مهاجرين افغان ارتباط مستقيم دارد هر افغانی شاغل در ايران يعنی گرفتن يک فرصت شغلی از يک ايرانی! مجيد - تهران

هنوز شرايط بهتر برای مهاجران افغان که در دو کشور همسايه زندگی ميکنند، مساعد نشده است. ملل متحد بايد اول از همه به فکر بوجود آوردن جاهای مناسب که از امنيت بهتر برخوردار باشد شوند و از دو دولت پاکستان و ايران بخواهند که تا به وجود آمدن شرايط مناسب بر ملت رنجديده ما فشار نياورند. حميد - مدينه منوره

کشوری مثل افغانستان که ۲۳ سال جنگ را پشت سر گذاشته نميتوان گفت که به اين زودی خودکفا شود. از هپچ جهت ظرفيت پذيرش اين تعداد عودت کننده را ندارد. به نظر بنده يکی از کمک های انسان دوستی همسايه های افغانستان همانا پذيرش مهاجرين افغان حداقل الی دو سال آينده ميباشد... افراد استفاده جو ميتوانند از همچو شرايطی استفاده برده و از وجود عودت کنندگان در فعاليت های تروريستی استفاده کنند. فياض - هرات

به نظرمن اگر افغانهای مهاجر مقيم ايران و پاکستان بر اوضاع و شرايط کشورشان اطمينان حاصل نمايند، حتی يک افغانی مهاجر هم در اين دو کشور باقی نخواهد ماند، چون اکثر آنها از هيچ نوع حقوق مهاجرت و حتی حقوق بشری برخوردار نيستند.... بازگشت اجباری خلاف تمام اصول بين المللی ميباشد. سحر - کابل

ما افغانی ها بايد برگرديم و در سخت ترين شرايط با نان خشک بسازيم و کشورمان را آباد کنيم. محنت در غربت کافی است... عبدالله - تهران

بازگشت پناهندگان در شرايط فعلی درست نيست. افغانستان عملا يک منطقه نظامی و مرکز زدوخوردهای گروه های مختلف جنگ سالاران ميباشد. از نظر بنده جنگ در افغانستان تازه شروع شده است چراکه رهبران گروه های تروريستی هنوز هم در خفا هستند و تفنگداران بر مردم زور ميگويند... احمد ضيا - سانفرانسيسکو

به نظر من هنوز زمان بازگشت پناهندگان نمی باشد... جای تأسف است که با گذشت دو سال از دولت جديد اففانستان وزارت برق قادر نشده است تا مناطق غرب و جنوب داخل شهر کابل را برق بدهد حالا چه رسد روستاها را. ما همين حالا اين مشکل را داريم مشق ميکنيم. ولی برای آنها که در دشتهای پاکستان و ايران در کمپ های مهاچرين زندگی ميکنند، شرايط زندگی افغانستان به مراتب بهتر است. کلا بازگشت پناهندگان افغانی بستگی دارد وضع امنيت و موجوديت امکانات حياتی زندگی در اففانستان و وضع زندگی شان در خارچ از کشور. شهير نثاری - کابل

اگر افغانها در اين مملکت از حق تحصيل رايگان و کار برخوردار باشند در دراز مدت به نفع ايران است. آنها هم مسلمان و هم فارس هستند. چرا بايد از ايران اسلامی بروند؟ حسام قيدی از تهران

اگر برادران افغانی از ايران بروند ما با مشکل بحران نيروی کار خوب و ارزان مواجه ميشويم. من تجربه خودم را عرض ميکنم: من بهترين و ارزان ترين سنگ شومينه را در ميان سنگ تراشان افغان يافتم. همينطور وقتی بدنبال کارگر برای تعميرات ساختمان بودم هميشه سعی ميکردم که کارگر اهل اففانستان بيابم. بهترين و ارزان ترين خياطان تهران افغانها هستند. آنها مردمانی بسيار با استعداد هستند و به دستمزد ناچيزی قانع هستند. من دوست دارم که آنها برای هميشه بمانند... به نظر من ما در حق برادران افغانمان ظلم ميکنيم... اگر افغانها در اين مملکت از حق تحصيل رايگان و کار برخوردار باشند در دراز مدت به نفع ايران است. آنها هم مسلمان و هم فارس هستند. چرا بايد از ايران اسلامی بروند؟ حسام قيدی - تهران

به نظر من بازگشت مهاجرين نبايد با اجبار باشد. زمان زيادی است که از حکومت انتقالی گذشته ولی باز هنوز ناامنی و بيکاری و بعضی ديگر مشکلات وجود دارد که مانع بازگشت مهاجرين افغان ميشود. درين صورت بايد فرصتی مهيا شود تا مهاجرين با خيال راحت به آغوش وطن باز گردند.هيچ خانه بهتر از زادگاه انسان نيست. سعيد - هرات

مشهد از نظر تعداد افغانهای ساکن در ايران فکر کنم بالاترين آمار را داشته باشد. اينجا با چند نفر از افغانها ارتباط مستقيمی دارم و می‌دانم که بيکاری و فقر در افغانستان بيداد ميکند. تمام کسانی را که از ايران برگردانيم به افغانستان، راهی و کاری ندارند جز کشت مواد مخدر و آنوقت ما از افزايش مواد مخدر می‌ناليم!؟ مورد ديگر اينکه می‌گويند افغانها باعث بيکاری ما ايرانيها شده‌اند. افغانهای اينجا، اکثرا به کارهايی مشغولند که نود درصد بيکاران ايرانی حاضر به انجام آن نيستند. يک ليسانس يا ديپلم بيکار نخواهد رفت سر ساختمان آجر بياندازد بالا. اينها دروغهای دولتمردان ماست برای شانه خالی کردن از زيرمسئوليت. سهيل شيرازی - مشهد

عودت پناهندگان بستگی به تأمين امنيت و مهيا بودن زمينه های شغل يابی در کشور دارد که متاسفانه فعلا موجود نيست. پس ميتوان گفت که برگرداندن مهاجرين در حال حاضر کار عاقلانه نميباشد. قيس - کابل

اول بايد گفت که افغانها از وطن دوست ترين مردمان دنيا هستند و در نهايت مجبوريت دست به مهاجرت زده اند.عواملی که مارا مجبور به ترک وطن ساخته هنوز در افغانستان مشکل آفرين هستند. کشورهای خارجی که در پيدايش بد بختی های مردم ما فعال بودند حالا بايد دست هم بدهند مين ها و سلاحهای کشنده را که به افغانستان ارسال کرده اند جمع آوری کنند.... ضيا - فنلاند

به خاطر مشکلات زيادی که در افغانستان وجود دارد برگشت مهاجرين مشکل است، نبودن سرپناه و بيکاری و نبودن امنيت در کشور. اينها همه عواملی هستند که بازگشت مهاجرين را مشکل ميسازد. ميوند مروت - کابل

به نظر من زمان برگشت مهاجرين وقتی فراهم ميشود که دولت بتواند برای کسانيکه فعلا در مهاجرت کار ميکنند کار فراهم کند و کسی که برميگردد بتواند جايی برای زندگی داشته باشد. بيشتر افرادی که از مهاجرت برميگردند به کابل يا شهرهای بزرگ ديگر رو ميکنند که متاسفانه اکثرا نمی توانند خانه کرايه کنند. چون فعلا ۴۰ درصد خانه ها در شهر کابل ويرانه است و کرايه خانه بسيار بالاست. نسيم احسانی - کابل

عودت پناهندگان بستگی به تأمين امنيت و مهيا بودن زمينه های شغل يابی در کشور دارد که متاسفانه فعلا موجود نيست. قيس از کابل

برای همه دنيا روشن است که مهاجرين که طی سه دهه به ممالک همسايه مثل ايران و پاکستان هجرت کرده اند بيشتر از کشورشان در آن ممالک زحمت و رنج کشيده و ستم ديده اند. ما ميبينم که ايران امروز ميخواهد آوارگان افغان را به جبر و زور خارج کنند حال انکه به همه دنيا معلوم است که تمام کارهای زيربنايی و مهم کشور ايران با دست های بی نمک افغانيها ساخته شده... من از اين دول همسايه که خودشان را مسلمان و جمهوری اسلامی ميخوانند خواهش دارم که بگذارند اين آورگان به ميل خودشان به وطن باز گردند. احمد ظاهر هزاره - کابل

دولت جمهوری افغانستان به معنای واقعی يک دولت محسوب نمی شود و نمی تواند مهاجرين بازگشته را در امور سرپناه کمکی نمايد. اکثر مهاجرين بازگشته در خرابه ها زندگی ميکنند و اين موضوع مشکل بزرگی برای دولت ايجاد خواهد کرد.در واقع کشورهای همسايه با اخراج زود هنگام مهاجرين لطمه بزرگی به امنيت در افغانستان وارد خواهند آورد. سيد مسعود حسينی - کابل

مهاجرين هر کشور ثروت ملی آن کشور محسوب ميشوند و با آوردن آن ثروت به کشور موجب رونق اقتصادی ميشوند. چنانچه ما ايرانيان دوست داريم مهاجرين ايرانی با ميلياردها دلار ثروت و کوله باری از تجربه و علم به کشور بازگردند، با بازگشت مهاجرين افغانی حدود ۵/۲ ميليارد دلار ثروت و نيز نيروی کار آزموده وارد آن کشور ميگردد. در ايران بيکاری بالاست... مشکل مسکن هست.... بنابرين معقول است که روند بازگشت شدت گيرد. عباس استادمحمدی - تهران

اگر کشورهايی که وعده کمک در بازسازی افغانستان داده بودند به وعده های خود جامه عمل بپوشانند، اکنون بهترين موقعيت برای بازگشت مهاجرين می باشد. چون هر قدر بازگشت افغانها به تعويق انداخته شود، عقب مانده تر خواهيم شد. محمد نجيب سليم - تهران

من يک گاودار هستم و گاوداری من را که ۵ کارگر ايرانی به زحمت اداره می کردند، يک کارگر افغانی به تنهايی و به مراتب بهتر اداره می کند. اگر کارگران افغان از ايران بروند آسيب شديدی به بخش عمران وارد می شود. صادق - اراک

اين مهاجرانی که می خواهند برگردند افغانستان بايد يک خانه و زندگی داشته باشند. کسانی که مهاجر هستند مخصوصاً در کشور ايران فقط کار می کنند و پول همان شب را در می آورند تا يه چيزی بخورند... به نظر من هرکی خواست بره و هرکی نخواست بهش کاری نداشته باشند. عبدالله - مشهد

افغانها که سالها در ايران زحمت کشيده و خدمت کرده اند مانند ايرانی ها حق آب و گل دارند و اين کاملا غيرانسانی است که آنها را به زور به افغانستان باز گردانند. مريم - کپنهاگ

من از اين دول همسايه که خودشان را مسلمان و جمهوری اسلامی ميخوانند خواهش دارم که بگذارند اين آورگان به ميل خودشان به وطن باز گردند. احمد هزاره از کابل

دولت ايران اخيرآ تصميم به بازگشت اجباری مهاجران افغانستانی گرفته که البته به مسئولين دولت ايران حق می دهيم. اما اين رسم جوانمردی نيست که اگر شخصی بخواهد داوطلبانه برگردد به خاطر نداشتن مدرک يک ماه تمام دنبال برگه خروج بگردد و سرانجام جوابش اين باشد که "همانطور که آمدی بايد برگردی. مگر ايران طويله است که سرتان راپائين انداخته و آمديد؟" اين عين حرف يکی از مسئولين وزارت کشور به برادر خودم بود، که ازگوش خودم در دفتر اتباع خارجی شنيدم. مگر نه اينکه هدفشان بازگشت مهاجران است؟ پس چرا اينقدرمردم را آزار می دهند و مانع تراشی می کنند؟ و هم چنين با توهين و تحقير، اين به قول خودشان ميهمان، پناهنده، آواره يا هر چيز ديگر را بدرقه می کنند.... هرچند که خيلی از مهاجرين بيش از دو دهه در ايران زندگی کرده و بعضی از آنان در ايران متولد شده اند. و اکثر همين مهاجرين به عمران ايران کمک کرده اند اما حالا بايد هرچه زودتر ايران را ترک کنند چون ديگر نيازی به آنان نيست، اقتصاد ايران رونق گرفته و مقصد حاصل گرديده... رضا ميرخو - تهران

همه پناهندگان دچار مشکل مسکن هستند که دولت نيز هيچ کمکی به آنها نميکند. بهتر است که در اين وضعيت عودت ننمايند. ذکيه - کابل

بسياری از خلافکارانی که از افغانستان فرار کرده اند الآن در ايران ساکن هستند و به همان کارهای گذشته عمل ميکنند. دولت هم مرزها را رها کرده و هر افغانی که اخراج ميشود پس از مدت کوتاهی بر ميگردد... در حال حاضر امنيت را در ايران مهاجران افغانی بسيار کم کرده اند. حميد - تهران

افغانهای اينجا، اکثرا به کارهايی مشغولند که نود درصد بيکاران ايرانی حاضر به انجام آن نيستند. سهيل شيرازی از مشهد

درشرايط کنونی بازگشت مهاجرين ازکشورهای خارجی کاريست ناسنجيده چون هنوز دولت آماده پذيريش نيست و هنوز دولت مشکلات سياسی خودرا دارند... هنوز که کمک نظامی بين المللی وجود دارد مردم از بی امنی و ساير مشکلات مانند ربودن اطفال و بزرگسالان، موجوديت افراد مسلح، افزايش روزافزون اعتياد و فحشا، ميزان بيکاری و بی سرپناهی، نبودن امکانات معالجه و درمان بيماران در شفاخانه ها و غيره... من به عنوان يک بازگشت کننده به کشور از آمدنم نادم و پشيمان هستم و به کسانی که قصد آمدن دارند ميگويم که درجايتان بنشنيد و هوای بازگشت را از سر دور کنيد مگر اينکه پولدارباشيد چرا که ما هنوز از مشکلات سياسی که سالها قبل ما را مجبور به ترک کشور کردند خلاص نشديم... کسی به فکر من و تو مهاجر بيچاره نيست. اگر در ديار هجرت تهديد ميشوی حداقل ميگويی که ديار بيگانه است. اما تهديد و رنج کشيدن در ديار خودت بدتر از آن تهديد و ظلم است که درانجا ميکشی! بصير - کابل

نبايد مهاجرين را تحت فشار قرار داد زيرا در افغانستان مشکلات بسياری وجود دارد که با رفتن مهاجرين به افغانستان آن مشکلات برطرف کردنش خيلی سخت تر ميشود، از جمله کمبود مسکن و امکانات درمانی و رفاهی ديگر. به هر حال در آواره شدن افغانی ها نه تنها خودشان بلکه بقيه کشورهای همسايه نيز نقش داشته اند. پس حال که دستشان کوتاه شده است از دخالت در امور افغانستان بهتر است که به مهاجرين هم کاری نداشته باشند. جعفر ناصری - ايران

پدر و مادر من افغانی هستند و من هم متولد ايران هستم. من در اينجا بزرگ شده ام و تمايل رفتن به افغانستان را ندارم ولی دولت ايران اينها را درک نمی کند. رضا خاوری - تهران

ما ايرانيان که به ميهمان نوازی در سراسر جهان شهره هستيم بايد از صميم قلب از افغانها حمايت کنيم. سعيد - تهران

اين مهاجران که اغلب به عنوان نيروی کار بسيار ارزان قيمت به کار گرفته می شوند در کشوری همچون ايران و ديگر کشورهای همسايه که با مشکل بيکاری مواجه هستند يک معضل محسوب می شوند و بسياری از فرصتهای شغلی را از دست کارگران اين کشورها می گيرند. در حاليکه کارگران ما در اطراف ميادين به انتظار کار روزمزد نشسته اند کارگران افغانی ۲ شيفت کار می کنند... به نظر من نيازی به اعمال فشار به خانواده های افغانی برای خروج از کشور نيست ولی افرادی که مجرد يا به شکل منفرد و قاچاقی و برای کار وارد کشور شده اند در اولويت بازگشت سريع به افغانستان هستند. جوادی - کرج

ايران به مراتب بهتر از کشورشان است... کشورهای همسايه خود قادر نيستند که مشکلات بيکاری و رفاهی و غيره خود را حل کنند... حسن - کرمانشاه

بدون کار و تحصيل و بدون سرپناه برای شهروندان، چگونه می توان گفت که بازگشت پناهندگان افغانی به ميهن فرا رسيده است؟ بهمن دانش دوست - کابل

پدر و مادر من افغانی هستند و من هم متولد ايران هستم. من در اينجا بزرگ شده ام و تمايل رفتن به افغانستان را ندارم رضا خاوری از تهران

وجود اين همه افغانی در ايران حاصل سياستهای غلط دوران پس از انقلاب ميباشد و در حال حاضر اکثر آنها کارهای خلاف ميکنند تعدادی نيز که کارگر ساده ميباشند بازار کار جوانان ايرانی را به خود اختصاص داده اند. با روند اصلاحاتی که اکنون در افغانستان در جريان است تا ساليان دراز وضع آن کشور تغيير محسوسی نخواهد داشت پس بهتر است آنها به وطن خود بازگشته در بازسازی آن سهمی ايفا کنند. رضا - اهواز

اگر مجامع بين المللی اعلام کنند که شرايط اقتصادی و امنيتی برای بازگشت آوارگان فراهم است بايد آنها را ولو به زور برگرداند. ميلاد - اهواز

به نظر من دو دسته از مردم مايل به باز گشت نيستند: دسته اول سرمايه داران هستند که می ترسند با ورود به افغانستان سرمايه خود را از دست بدهند و دسته دوم مردم عادی و فقيری هستند که در اين چند سال در ايران سعی کردند خود را زنده نگاه دارند و هيچ پول يا زمينی در آنجا برای خود ندارند و هيچ نوع امکاناتی هم در آنجا اصلا وجود ندارد که از همه بدتر مشکل بيکاری است.... اسماعيل - مشهد

به نظربنده ما ايرانيان به اندازه کافی و بلکه بيشتر از آن به ملت و دولت افغان کمک کرده ايم و چه خوب است هر چه زودتر به وطن خود برگردند. حميد رضا - کاشان

در شرايط کنونی که تا هنوز نا امنی وضعيت افغانستان را تهديد می نمايد، نمی توان دورنمای خوشايندی برای بازگشت مهاجرين به افغانستان ترسيم کرد. زيرا که تا هنوز گروه هايی با استفاده از زور و اخاذی، دست به اعمال خشونت باری همچون قتل، زنای بالجبر، سرقت اموال مردم در روز روشن و ... می زنند... آيا با درنظرداشت همه مثال های فوق الذکر می توان هنوز به آينده افغانستان اميدوار بود؟ ...آيا با در نظرداشت همه نکات فوق الذکر می توان اميدوار بود که مهاجرينی که به کشور شان دوباره عودت می نمايند، از امنيت و رفاه کامل برخوردار خواهند بود؟ هرگز.رحيم عصر - اسلام آباد

تمام کساني که در دوران مهاجرت ازنظر علمی خود را آماده کرده اند و يا حرفه ای آموخته اند بايد به کشور برگردند و کشور خود را بسازند. علی مظفری از هرات

به نظر من شرايط برای بازگشت مهاجرين مساعد نگريده است. اگر کشورهای همسايه لطف نمايند و برای مدت يک يا دو سال مهاجرين را از کشورشان بيرون نکنند، برای دولت افغانستان بسيار مؤثر خواهد بود، چون دولت افغانستان در موقعيتی نيست که بتواند برای مهاجرين امکانات فراهم نمايد. اگر کشورهای همسايه که بيشتر از دو دهه به مهاجرين افغان جای داده اند دفعتا و بدون در نظر گرفتن وضعيت کنونی افغانستان آنها را خارج نمايند، اين به اين معنی خواهد بود که آنها نمی خواهند که در افغانستان صلح و امنيت تأمين گردد... چون با بازگشت مهاجرين برای دولت و مردم افغانستان بار ديگر مشکل ايجاد ميگردد. ايمل سنجيده - کابل

افغانستان وطن ماست. ما قصد داريم وطن خود را با تمام سختی های آن بسازيم. برای اين کار تمام کسانيکه در دوران مهاجرت ازنظر علمی خود را آماده کرده اند و يا حرفه ای آموخته اند بايد به کشور برگردند و کشور خود را بسازند. اما مسئولين کشور نيز قبل از هر کاری بايد زمينه های روانی بازگشت مهاجرين رافراهم نمايند. علی مظفری - هرات

تا زمانيکه وضعيت عمومی کشور آماده پذيرفتن مهاجرين نشود، چه برنامه ای می توان برای بازگشت مردم داشت؟ ببينيد، شهر کابل گنجايش يک و نيم ميليون نفوس را دارد و امروز بيشتر از سه ميليون در اين شهر زندگی ميکنند. وضعيت آب و برق خراب است. وضع امنيتی ناجور است. درست است که اين مهاجرين در ديار هجرت مشکلاتی دارند، اما اگر اينجا بيايند ما ساکنان کابل را نيز دچار مشکلات پر دامنه ای خواهند کرد. آزاده - کابل

از آنجائی که حق تهيه مسکن، مساعد ساختن زمينه کار، نان و زندگی از حقوق اساسی هر شهروند و از وظايف مهم دولت به حساب می رود، که دولت توانمندی برآورده ساختن يکی از آنها را نداشته است. در چنين شرايطی بازگشت پناهندگان افغانی به کشور به هر انگيزه باشد آغاز فاجعه است. سعيد مراد راهی - کابل

بايد آنها را اخراج کرد. آنها خرج زيادی روی دست دولت و ملت ايران گذاشته اند و از امکاناتی که حق ايرانيان بوده استفاده کرده اند. رکسانا از شيراز

از آنجا که من در ايران بزرگ شدم و تحصيلات ابتدايی و دانشگاه را در اين کشور به اتمام رسانده ام و با توجه به شناختی که دارم فکر می کنم حکومت ايران هميشه سعی کرده از زير انتقادهای مردم ايران به بهانه هايی مثل جنگ، وجود مهاجرين خارجی و... راه گريز بيابد. البته مهاجرين خارجی در ايران از مشکلات عمده دولت بشمار می آيند. اما چيزی که توسط دولت به مردم راجع به مردم افغانستان تلقين شده واقعيت ندارد و خود نوعی ديدگاه نژادپرستانه و غيراسلامی حاکميت را ميرساند که امروز مردم ايران را با شعار اسلام زير فشار گرفته اند. به نظر من وقت آن فرا رسيده که دو ملت بهتر يکديگر را بشناسند... من منکر جرايم و جناياتی که مهاجرين ممکن است در ايران مرتکب شده باشند نيستم البته در هر ملتی خوب و بد هست. اما بنظر من واقعا در حق مردم ما يعنی افغانهای مقيم ايران بسيار اجحاف شده است. اما موضوع بازگشت بسته به شرايط افراد و خانواده ها فرق می کند. هرچند برای تمام مهاجرين خصوصا کسانی مثل من که بيش از بيست سال را در ايران گذرانده اند وفق دادن خود با محيط فرهنگ افغانی بسيار بسيار دشوار است. چيزی که امروز مرا رنج می دهد اينست که از افغانيهايی که در ايران هستند دولت ايران به عنوان يک منبع تجارتی استفاده می کند. شايد بسياری از ايرانيان از اين موضوع بی خبر باشند که دولت ايران مبالغ هنگفت و سرسام آوری را به بهانه های مختلف از قشر فقير و کارگر افغانی دريافت می کند. به اميد روزی که بتوانيم محبت وايثار مردم شريف ايران را جبران کنيم. فريد - کندز

به نظر من از همان اول آمدن آنها به ايران اشتباه بود... کارهای خلاف می کنند به همين دليل بايد آنها را اخراج کرد. از طرفی آنها خرج زيادی روی دست دولت و ملت ايران گذاشته اند و از امکاناتی که حق ايرانيان بوده استفاده کرده اند. رکسانا - شيراز

مشکلاتی که در انتظار عودت کنندگان است: مشکل سرپناه و آب آشاميدنی حل نشده. زمينه کار و شغل مهيا نيست. بيشتر عودت کنندگان بيکارند. قحطی و خشکسالی بی داد ميکند. مردمی که فعلا در افغانستان هستند خود در فکر مهاجرت هستند. محمد رضا حق جو - باميان

مهاجرين بايد به تدريج عودت داده شوند، در غير اين صورت عودت عجولانه شان باعث دردسرهای زيادی برای خودشان و ديگران خواهد شد و نتيجه خوبی به بار نخواهد آورد. نادم از هرات

در افغانستان سالهای طولانی جنگ و آشوب بوده. در طی اين مدت هيچ کاری و بازسازی صورت نگرفته، غير از جنگ و ويرانی. هيچ امنيتی وجود نداشته است. بعد از ۱۱ سبتامبر و عملکرد به موقع آمريکا در مسئله افغانستان و رها ساختن افغانستان از چنگال بی عدالتی، ما داريم به سوی امنيت و دموکراسی و بازسازی قدم برمی داريم و اين يک موهبت عظيم برای ملت افغانستان است ولی بازسازی و تأمين امنيت سراسری وقت طولانی می خواهد که به آسانی ميسر نيست. در راه پيشبرد صلح و بازسازی درايت و کاردانی و شناخت همه جانبه از وضع جامعه و مردم لازم است که اين هم نميشود فورا آن را حل کرد. اما درباره بازگشت مهاجرين به نظر من برای زمان عودت ۲۵ سال وقت لازم است که مهاجرين آهسته با يک پروسه همه جانبه عودت داده شوند در غير اين صورت عودت عجولانه شان باعث دردسرهای زيادی برای خودشان و ديگران خواهد شد و نتيجه خوبی به بار نخواهد آورد. نادم فوشنگ - هرات

در کشوری که امنيت، کار، صحت، تعليم و تربيت و سرپناه وجود نداشته باشد عودت به ميهن نه تنها لازم نيست بل احماقت است. احمد فريد - کابل

ايران کشوری است که فقر فرهنگی و اقتصادی توش بيداد ميکنه. از بخت بدتر همسايه های فقير هم احاطه ش کردن. اين وسط ما ايرانيها چه گناهی کرديم که آمريکا برای مصالح خودش اول طالبان را به قدرت ميرسونه بعد هم مياد دوباره با جنگ و خونريزی به منطقه تسلط پيدا ميکنه و رژيم عوض می کنه... پس خود آمريکا بياد پذيرايی از افغانی ها بکنه و بهشون پناه بده. ما ايرانيها بيشتر از اين نمی تونيم ... سوزان - تهران

به نظر من در قدم اول بايد برای مهاحرين افغان امکانات رفاهی با کمک کشورهای خارجی توسط سازمان ملل متحد صورت گيرد. نصيراحمد - فنلاند

زمان بازگشت پناهندگان افغانی به ميهن شان رسيده است ولی سؤال اينجاست که دليل مهاجر شدن افغانها به کشورهای همسايه وجهان در چيست؟ جواب اين خواهد بود که در وطنشان امنيت و زندگی مساعد نيست. افغانستان کشوريست که در آن مليت ها و زبانها و مذاهب مختلف زندگی ميکنند. اين کشورهای همسايه بودند که هر مليت و مذهب و زبان را به منظور تحميل اهداف سياسی خود انتخاب کرده و برنامه های منظم سياسی خودرا پرورش داده اند... اين همه بدبختی و ناامنی حاصل دست همين کشورهای همسايه است که حالا از دست مهاجرين بيچاره افغان به فغان رسيده اند. علی - کابل

امنيت نيست و مشکل بزرگ گروگان گرفتن بچه هاست... احمد ياما - کابل

اين خود مردم افغانستان هستند که بايد کشورشان را بسازند و در شرايطی که امنيت نسبی در آنجا برقرار باشد، بايد به کشور خود بر گردند. ايران به تنهايی مشکلات عديده ای دارد. حالاهموطنانی که اينجا حضور ندارند و از دور دستی بر آتش دارند ممکن است بگويند که مهاجرين بايد در ايران بمانند ولی من فکر ميکنم به اندازه کافی از آنها حمايت شده است. سامان - تهران

فرزندان افغانی که در ايران به دنيا آمده اند ايرانی هستند و حق دارند در کشور خودشان يعنی ايران زندگی کنند. پژمان از تبريز

بازگشت مهاجرين در شرايط کنونی به مفهوم ازدياد رنج و بدبختی، و افزايش مصايب اجتماعی آنها تلقی ميگردد. تا هنوز سايه سياه تفنگ در سرتاسر کشور حضور فعال داشته و در کابل تفنگ سا لاران مشغول تغزل و تعيش اند. لذا تا وقتی سلاح از کشور جمع نشود و دررأس نهادهای اداری مسئولين دلسوز مقرر نشوند، بازگشت آنها به معنی افزايش بدبختی آنها خواهد بود. سيروس احمد بدخشا نی - کابل

اوضاع مساعد نيست. ما که اينجا هستيم از هر نظر در تنگنا هستيم... وحيد - هرات

به نظر من بازگشت افغانها تا انتخابات جديد نبايد صورت گيرد زيرا وضع فعلی کشور امنيت نيست. جاويد - کابل

به نظر من افغانهائی که توی ايران متولد شدن بايد خودشون اين تصميم را بگيرن آيا ميخواهند ايرانی باشند يا افغان و در ايران زندگی کردن آنها حق صد در صد آنهاست. بقيه افغانهائی که در ايران مرتکب جرمی نشدن و بيشتر از ۱۵ سال در ايران زندگی ميکنند بايد اين حق را داشته باشند که خود تصميم بگيرند که آيا در ايران بمانند يا به کشور خود باز گردند. سيمون - آلمان

به نظر من نبايد بر بازگشت مهاجرين پافشاری کرد، چون اين افغانيها و مهاجرين هستند که کشورشان را بهتر از هرکسی ميشناسند و ميدانند که در داخل افغانستان چه ميگذرد... البته زمانی که نماينده های مردمی افغانستان تجمع کنند و يک پارلمان طبق خواسته های مردم بر سر کار آيد و نظارت در امور داشته باشد در آن موقع بازگشت همه مهاجرين اميدوار کننده است. ما آرزوی تشکيل يک پارلمان واقعی را داريم... حسن علی جاويد - هيوستون (آمريکا)

در افغانستان يافتن سرپناه و شغل هنوز دشوار است. امنيت هم نيست. داوود - زاهدان

اين همه بدبختی و ناامنی حاصل کار همين کشورهای همسايه است که حالا از دست مهاجرين بيچاره افغان به فغان آمده اند. علی از کابل

از آنجا که دولت مرکزی در افغانستان قدرت را در دست ندارد و حتی نيروهای بين المللی هر روز هدف قرار می گيرند و خانه و کاشانه هم برای مهاجرين نيست و شرايط کار جهت امرار معاش آنها هم در نظر گرفته نشده، سازمانهای امدادرسانی هم کمک چندانی نمی کنند، شرايط بازگشت برای همه ی مهاجرين افغان فراهم نيست. کشورهای همسايه افغانستان اگر دوست مردم افغانستان هستند عجله به خرج ندهند. بگذارند مهاجرين به صورت داوطلبانه و به تدريج برگردند زيرا عجله ممکن است مشکلاتی هم برای مهاجرين و هم برای کشور ميزبان وارد کند و سازمان ملل هم اول امکانات بازگشت در داخل افغانستان فراهم کند تا مهاجرين با خيال آسوده برگردند. خاوری - فنلاند

حرف بازگشت را کسانی می زنند که خودشان در وضع خوبی هستند و از شرايط واقعی افغانستان بی خبر هستند. اينجا روز به روز فقير بيشتر می شود، چون کار و درآمد نيست... عبيد - کابل

ايران در شرايط حاضر با مسائل عديده ای نظير بی کاری جوانان، اعتياد، انواع فحشاء و مسائل ديگر روبروست. در حال حاضر مسئولان بايد با تمام قدرت و تمرکزی وافر در انديشه راه چاره برای حل اين بحرانها باشند. ما در اين شرايط توانايی پذيرايی بيشتر از مهاجران افغان را نداريم و با توجه به اوضاع نسبتا آرام کشور همسايه و برادر افغانستان بر مسئولان کشور و کميساريای عالی سازمان ملل لازم است که به فکر خروج سريعتر مهاجران افغان از ايران باشند. مهرداد رجبی کرمانشاهی - تهران

هنوز امنيت و شغل در افغانستان وجود ندارد و از لحاظ بهداشت و سوخت بسيار مشکل ميباشد. ۲-همسايگان می خواهند مشکلات داخلی خود را کم کنند... کوروش - رشت

افغانها افرادی بسيار ساده و با محبت و فداکار ولی متعصب هستند. بسيار به آنها ستم شده است، تحقير شده اند و از آنان سوء استفاده شده است. بايستی از فرصت استفاده شود. اقتصاد وابسته به مواد مخدر دگرگون شود. افراد افراطی از ريشه نابود شوند... افراد زيادی سالها ايران هستند و رنگ افغانستان را نديده اند. با محيط اينجا خو گرفته اند ولی بايد دورنمای آنجا را بهتر کرد و با يک سياستگذاری مناسب، نه زور، همه را به وطن بازگرداند. نگوييد برويد زجر بکشيد تا نسلهای بعد استفاده بکنند. مهمترين مشکل آنها فقر فرهنگی است و عدم تحمل و احترام به ساير طوايف و مذاهب. علی - شيراز

فرزندان افغانی که در ايران به دنيا آمده اند ايرانی هستند و حق دارند در کشور خودشان يعنی ايران زندگی کنند. پژمان - تبريز