بعد از 27 سال، شخصيت دکتر شريعتی و آثار او همچنان در مرکز توجه بخش عمده ای از جوانانی است که به کتاب و مطالعه و مسائل اجتماعی سياسی علاقمندند اما همه کتابهای او يکسان مورد توجه نيست، هرچند در مقايسه با کتابهای ساير روشنفکران، هنوز هم بيشترين اقبال را به خودش جلب کرده است.

بعضی دلائل هست که نشان می دهداً آثاری که بيشتر متوجه نقد سنت دينی يا بيانگر دغدغه های عرفانی و انسان شناختی شريعتی است، بيشتر مورد استقبال قرار می گيرد تا آثار و نوشته هايی که به مسائل ايدئولوژيک پرداخته و مسائل زمان خودش را مطرح کرده است.

در احساسات و انديشه دينی نسل جوان هم چنين تغيير و چرخشی از مذهب آيينی بسوی مذهب و دين عرفانی و هستی شناختی احساس می شود.

نسل جوان امروز خودش را از پشتوانه هويت سنتی محروم می بيند و از طرف ديگر هم نتوانسته است هويت و جايگاه باثبات و معنی دهنده ای در دنيای مدرن به دست بياورد.

اين بحران هويت نسل جوان را آزار می دهد، بخصوص که تحولات بيست سال اخير هم آن را تشديد کرده است.

به اين معنا که تجربه حکومت دينی، بی اعتباری افکار و سنت موروثی را به اثبات رسانده و نتوانسته است فضای امنی برای نسل جوان چه به لحاظ مادی و چه به لحاظ معنوی ايجاد کند.

در سالهای پس از جنگ ايران و عراق که آثار و عوارض منفی و آسيبهای حکومت دينی در ايران بيشتر خودش را نشان داد، گريزی از مقولاتی که به هر نحو منتسب و متعلق به دوران انقلاب بود، همچون آرمانخواهی، مفهوم انقلاب و تعهد اجتماعی پديد آمد و نسل جوان در جستجوی جايگاه و پايگاهی برای کسب هويت تازه به مقولات مدرنی رو آورد که بيشتر دغدغه های فردی، آزادی، فرديت و حقوق شهروندی يا در سطوح بالاتر، مباحث فلسفی و معرفت شناسی بود.

پروژه اصلاحات بر پايه همين اقبال به انديشه نو شکل گرفت اما نتوانست هويت تازه ای به نسل جوان بدهد و چشم انداز اميدبخشی پيش روی اين نسل بگشايد.

جوانان اکنون هم از مذهب و سنتی سرخورده شده اند و هم از جريان اصلاحات و دوباره حالت سرگشتگی شان تشديد شده و اينجاست که نوشته های شريعتی که در نقد هم سنت و هم آثار و عوارض منفی دنيای مدرن مطرح است مورد اقبال اين نسل است و به نظر می رسد که روح تشنه اين نسل را سيراب می کند.

نسلی که از يک طرف بی ايمان به سنت و از طرف ديگر بی اعتماد به دنيای مدرنی است که آثار آن را در خشونت، جنگ، بی عدالتی و شکاف در جهان می بيند بازهم خود را نيازمند يافتن پرسشهايی می يابد که برايش مطرح است.

در نوشته هايی که در حال حاضر در دسترس داريم، کمتر روشنفکری به اندازه شريعتی توانسته است با وضوح و صراحت هم تفکر سنتی و موروثی دينی را تحت عنوان مذهب صفوی نقد کند و هم به معرفی آثار و عوارض منفی دنيای مدرن بپردازد.

نسل امروز هنوز هم نيازمند نقد اين دوست و چون چيز جديدی با لايه های عميقتری عرضه نشده، کتابهای شريعتی همچنان تا حدود خيلی زيادی جوابگوی اين تشنگی است و نسل جوان را از اين لحاظ سيراب می کند.

جريان کنونی روشنفکری دينی که بعد از جنگ ايران و عراق در واکنش به شکست پروژه های دهه اول انقلاب و حکومت دينی مطرح شد، سنت را با اين عنوان که عاجز از حل مشکلات زمان خود است نقد کرد و مقولات مدرن را مطرح کرد و بعضاً کوشيد نوعی سازگاری يا عدم تعارض ميان مقولات مدرن و مفاهيم دينی را به اثبات برساند اما در اصل، پروژه اين بود که مديريت جامعه بايد مبتنی بر دستاوردهای علمی و مدرن دنيای جديد باشد.

اين جريان پايه جنبش اصلاحات شد و توجه زياد نسل جوان، بخصوص دانشجويان را جذب کرد و حرکتی مستقل از آن جريان نوانديشی دينی بود که شريعتی در آن گام نهاده بود.

اما اين جريان بعد از دوره اوج خود که همراه شد با پيروزيهای اوليه اصلاح طلبان، شروع به افت کرد، چون هم در عمل، رهبران اصلاح طلب که متکی بر اين جريان بودند و در آن تربيت شده بودند، نتوانستند راهبردهای مؤثر و راه حلهايی برای حل عمده ترين بحرانها و تضادها که يکی از آنها تضاد سنت و مدرنيته است پيشنهاد کند و در مسير حل اين بحرانها گامی بردارد.

اکنون جريان روشنفکری دينی که مدتی مورد توجه جوانان و روشنفکران و دانشجويان بود بشدت افت کرده و اعتمادی که ايجاد کرده بود رو به کاهش نهاده و پرسشهای اصلی بازهم مطرح است.