اين صفحه را برای دوستان خود بفرستيد		صفحه بدون عکس

دومين نشست بزرگ نمايندگان افغانستان يا لويه جرگه در کابل در حال برگزاری است. هدف از اين لويه جرگه طرح و تصويب متن قانون اساسی نوين افغانستان است.

در پيش نويس قانون اساسی قدرت زيادی به رييس جمهوری داده شده است. اين سند از سوی بسياری از رهبران محلی مورد انتقاد گرفته است.

کدام يک برای آينده افغانستان بهتر است: نظام رياستی يا نظام پارلمانی؟ نظر شما درباره ميزان قدرت رييس جمهور در پيش نويس قانون اساسی چيست؟ نقش زنان در قانون اساسی را چگونه می بينيد؟

برخی از خوانندگان ما به پرسش های ما پاسخ داده اند

ما نمی توانيم اصل جهاد را فراموش کنيم و می دانيم که بسياری از مجاهدين متاسفانه وابسته بودند و باعث بسياری از دردها و ويرانيها شدند اما تنها آنها گناهکار نيستند همه گناهکاريم مجاهدين برای جنگهای داخلی و مهاجرين به دليل هجرت و روشنفکران برای ترک صحنه و رفتن در دامان غرب. پس نبايد همديگر را متهم به جنايتکار و کمونيزم و .... کنيم. اعضای محترم لويه جرگه با احترام به يکديگر و داشتن آزادی بيان و آزادی عقيده بايد به فکر ساختن افغانستانی نو و بدون تبعيض و ظلم باشند. احمد محبی - مشهد

وقتی همگی و خصوصا شخص آقای کرزی ميداند که هيچ فرقی بين انديشه و ايدئولوژی آقايان سياف و ربانی و مجددی با طالبان وجود ندارد، چرا۵۰ نفر از چنين کسانی را خود انتصاب ميکند؟ آنگاه ملت چگونه به يک آينده روشن اميدوار باشد و از اعمال و گفتار رهبرانشان در مقابل جهانيان شرمنده نباشند؟ عنايت اله دبستانی - نروژ

چرا در طرح جديد قانون اساسی افغانستان سرود ملی به زبان پشتو آمده؟ طراحان اين قانون روی کدام دلايل اين کار را نموده اند؟ چرا می خواهند افغانستان را از مقامی که در ادبيات فارسی در بين کشورهای همسايه فارسی زبان دارد محروم می سازند. چرا می خواهند تاريخ پنج هزار ساله ما را به چند صد سال محدود بسازند؟ حامد باختری - سمنگان

سخنان ملالی جويا حرف دل همه زنان آزاده و روشنفکر افغانستان است. ماهره احسان - استراسبورگ

ملالی جويا بايد محاکمه شود. در همين تالاری که من و نمايندگان افغانستان گرد هم آمده اند اين شرايط را کی ها به وجود آوردند و کی ها بودن که استقلال اين وطن را از دهن اژدها بيرون کردن؟ کی ها بودن که در مقابل اسامه و ملا عمر و پاکستانی ها مقاومت نمودن؟ توهين به جهاد و مقاومت توهين به مردم مسلمان افغانستان است. او بايد محاکمه شود تا در آينده کسی جرأت نکند به رهبران جهاد مردم افغانستان چنين حرف های تو هين آميز را تکرار کند. عبدالرحمن - کابل

تصويب قانون اساسی افغانستان نقش مهمی در امنيت اين کشور دارد. چون در صورت بيرون رفتن نيروهای سازمان ملل و نيروهای آمريکا از خاک افغانستان خطر نيروهای طالبان بسيار زياد است. يدالله کريمی - ايران

لويه جرگه يک برهه حساس تاريخ افغانستان و دستاورد قربانی های ملت زجرديده است. دامن زدن به هرگونه تشنج ولو به نام دموکراسی و حقوق زن جفا به ملت هست. حالا وقت متحد شدن افغان هاست نه وقت محاکمه و دادخواهی، چه اگر حرف دادخواهی در ميان باشد بيش از شصت درصد مردم افغانستان بايد محاکمه شوند چون يا مجاهد بودند و يا ايادی احزاب کمونست. آرزو - فرانسه

افغانستان به ديکتاتوری رييس جمهور نياز ندارد. اين طرح برای افغانستان خطرناک بوده و خطر آن متوجه حاکميت ملی آن ميباشد. زيرا با به قدرت رساندن رييس جمهور با تمرکز قدرت می تواند منافع ملی افغانستان در مقابل منافع روزافزون خارجی با خطر مواجه گردد و با استفاده از تمرکز قدرت به دست رييس جمهور و دموکراسی قلابی باز هم محروميت برای افغانها اعمال گردد. خصوصی سازی سيستم تحصيلات عالی يکی از نمونه های بارز آنست که همين اکنون روی دست گرفته شده است. طرز حکومت در افغانستان بايد جمهوری پارلمانی باشد نه جمهوری رياستی يا حکومتی. زيرا در اجرای مهم سياسی در صورتيکه پارلمان آن را عهده دار باشد مردم در اعمال قدرت خود را شريک دانسته و می بينند که نماينده های آن در اجرای اين و آن مساله شريک هستند. در صورت اجرای مسايل مهم و سرنوشت ساز ملی توسط رييس جمهور که شخص است و می تواند تحت تاثيرات قومی، مذهبی، سياسی و خارجی قرار بگيرد برای مردم سوال برانگيز بوده و مردم خود را از قدرت دور احساس کرده و اين محروميت بحران های موجود را تشديد می نمايد. دکتر نيکپی - کانادا

اين قانون به خاطر اين که در شرايط بحرانی وطن تدوين می شود به هيچ عنوان نمی تواند قانونی مترقی و متناسب با واقعيتهای جامعه باشد. چون اين قانون به جای اين که يک وثيقه ملی باشد به ميدان بزکشی اقوام واحزاب تبديل شده است. بهتر بود بر طبق کنفرانس بن که قانون اساسی ۱۳۴۳ بدون اختيارات شاهی به تصويب رسيده بود لازم الاجرا باقی ميماند. و نصويب قانون اساسی را به زمانی می گذاشتند که متخصصان قانون با در نظر داشتن واقعيت های جامعه و موقعيت ژيوپولتيک و حساس افغانستان در منطقه آن را در يک فضای آرام وبدون جنجال های سياسی تدوين ميکردند و به رفراندوم عامه جامعه می گذاشتند. محمد محقق - کابل

تحصيلات عالی بايد رايگان باشد در غير اين صورت عده کثيری ازجوانان کشور از تحصيلات عالی محروم ميشود و تنها ثروتمندان و فيودالها می توانند ادامه تحصيل بدهند و اين مسأله پيامدهای ناگواری برای کشور و مردم ما در پی خواهد داشت. سيد حسين احسانی - قم

تهديد و ارعاب نمايندگان منتخب مردم، به وسيله مقام های انتصابی، نخستين گام به سوی انحصارطلبی و استبداد کسانی است که عمری به خونريزی و خشونت مشغول بوده و نه دموکراسی را می شناسند و نه به آن اعتقاد دارند. نام خانم ملالی جويا همواره به نيکی در ذهنها خواهد ماند. عبدالله شاه سياه - اصفهان

به نظر من اين شرايط موجود را همين صاحبان اصلی افغانستان يعنی مجاهدين بوجود آوردند. اگر مقاومت اين دليرمردان تاريخ نمی بود، شايد اقای کرزی و رفيقايش به همان شغل سابقشان باقی می ماندند. نظام آينده افغانستان پارلمانی باشد به خاطريکه ملت خودش به سرنوشت حاکم می باشد ولی نظام رياستی فقط منحصر به شخص می باشد. ملت مسلمان افغانستان هرگز نظام منحصر به فرد را نمی خواهد و اگر نظام رياستی به شکل زور و يا به شکلی که باز اين دست نشانده های خارجی يک بار دگر مردم ما را فريب بدهند و بالای مردم مسلمان ما قبولانده شود فکر ميکنم که افغانستان باز دچار مشکلات داخلی خواهد بود. سردار - کابل

نظام پارلمانی به معنی آزاد گذاشتن تفنگ سالاران ميباشد تا يک بار ديگر به زور سلاح و پول نمايندگانشان را بر ملت زجر ديده تحميل کنند. سلطانپوری - ننگرهار

اين قانون مقدمه ای برای برقراری صلح در افغانستان خواهد شد که حقوق همه اقوام رعايت شود و معطوف به قوم خاصی نباشد. آينده افغانستان بايد پارلمانی باشد وبس. بعضی اشخاص به فکر تثبيت قدرت خود در افغانستان به هر نحوه ممکن هستند. عيسی محمدی - ايران

درقانون اساسی جديد نظام دولتی متکی بر اسلام و نطام رياستی به حيث مدل نظام سياسی آينده انتخاب شده. از فحوای اين فورمول بندی ها نتيجه می گيريم که شريعت مانند دوران دولت اسلامی اخوانی ها و امارت اسلامی طالبان نظام حقوقی است که جز مدل شريعت مدون چيزی نيست و نظام رياستی با حذف مقام صدارت کم بها دادن به صلاحيت شورای ملی عدم تفکيک قوه سه گانه و موجب تمرکز بيش از حد قدرت رييس جمهور خواهد بود. به نظر من سيستم سياسی ای در افغانستان نياز است که در آن رهبر مملکت در برابر نمايندگان منتخب مردم پاسخگو باشد. تغيير اوضاع بحرانی کنونی با اشتراک مردم ميسر استت. با نام تازه و شکل جالب و ظاهر دلپذير اصل تغيير نمی کند. در مورد نقش زنان در قانون اساسی بايد گفت که با تسلط مذهب در قانون اساسی به نقش زن کم بها داده شده و حقوق زنان پايمال شده است. اسد آصفی - زوريخ

بازی کردن با کلمات ریاستی و پارلمانی یک بهانه است. من از مردم افغانستان می پرسم فرق این دو را در چيست؟ ما باید به چیزی بیندیشیم که ما را از وضعیت رقت بار فعلی نجات بدهد و باید دید که طرفداران وضع موجود چه کسانی هستند و از این وضع نفع می برند. مليستانی - مشهد

به نظر من این شرایط موجود را همین صاحبان اصلی افغانستان یعنی مجاهدین بوجود آوردند اگر مقاومت این دلیر مردان تاریخ نمی بود، شاید آقای کرزی و رفقایش در همان شغل سابقه شان باقی می ماندند. بگويم ما آن کرديم يا اين کرديم درست نيست، دنيا ميداند که اين مردم با يک ابر قدرت مقابله کرده و يک متجاوز ديگر و رفقايش را از پا در اورده است. در مورد نظام باید گفت که نظام آینده افغانستان پارلمانی باشد بخاطریکه ملت خودش به سرنوشتش حاکم می باشد ولی نظام ریاستی منحصر به شخص می باشد. خودتان قضاوت کنید نظامی را که ملت رهبری میکند خوبتر است یا نظامی را که یک شخص؟ ملت مسلمان افغانستان هرگز نظام منحصر به فرد را نمیخواهند و اگر نظام ریاستی بالای مردم افغانستان به شکل زور و یا به شکلی که باز این دست نشانده های خارجی یک بار ديگر مردم ما را فریب بدهند و بالای مردم مسلمان ما قبولانده شود فکر میکنم که افغانستان باز دچار مشکلات داخلی خواهد بود بخاطریکه در افغانستان اقوام و ملیت های مختلفی وجود دارد که در نظر نگرفتن اینها وحدت ملی افغانستان را خدشه دار خواهد ساخت بنظر من در پارلمان حداقل یکی یا دو نفر از اقلیت ها حضور دارند که این خود نشانه بهتر بودن نظام پارلمانی است. سردار - کابل

قانون اساسی جدید حاوی امید های جدید برای مردم افغانستان خواهد بود، مشروط بر اینکه ارباب قدرت و گروه های محلی مبتنی بر قانون جدید عمل کنند. و آراء و نظریات مردم را محترم بشمارند. وحيد - مزار شريف

من از تمام نماینده های اقوام و قبایل خواهشمندم تا نظام ریاستی را تاييد نمایند. مردم افغانستان در 23 سال جنگ تضادهای زیادی پیدا کرده اند اگر اين تضادهای مردم افغانستان را نظام ریاستی اداره نکند نظام پارلمانی اداره نمیتواند. احمد - کابل

با عرض سلام: نظام پارلمانی نظام خوبی است نسبت به نظام ریاستی ولی متاسفانه در قانون اساسی جدید مسله اتباع، تحصیلات عالی، تقسیمات اداری، القاب و همچنين بعضی موارد دیگر مذهب رسمیت زبان و غیره مشکل بر انگیز بوده و دموکراسی را در افغانستان عقیم می سازد. با وجو اینهمه مشکلات باید تغیراتی و تعدیلاتی در قانون اساسی بیاید که آینده ساز باشد. عبدالله دهزاد جاغوری - کابل

تقسیم قدرت بجای تمرکزقدرت . نظام پارلمانی بجای جمهوری ریاستی . دین جدا دولت جدا.این است یگانه راه حل معقول مساله افغانستان و اوضاع اطراف آن. ثنا نيکپی - تورونتو

درشرايط فعلی که کشور گرفتار هرج ومرج و زورسالاری است داشتن يک نظام رياستی قوی ضروری است، اما بعد از دور اول رياست جمهوری آنهم در صورت بهبود اوضاع ميتوانيم از طرِيق رای گيری از مردم درباره سيستم حکومتی آينده کشور نظر خواسته شود. فريدون افسان - هرات

می خواهند يک جمهوری اسلامی ديگری به وجود بياورند که هيچگونه آزادی را تضمين نميکند. آزادی بيان را مشروط طرح ميکند. خشونت عليه زنان و قتلهای ناموسی را جرم نمی شناسد. از جدايی دين از دولت نه تنها سخنی نميگويد بلکه با تاييد بندهايی مبنی بر اينکه نظام افغانستان جمهوری اسلامی، مذهب رسمی اسلام، سرود اسلامی، پرچم اسلامی و نمايندگان و رئيس جمهور بايد اسلامی باشد و.... طالبان های ديگری را بر سرنوشت مردم حاکم ميگرداند. اين پيش نويس را کسانی تهيه کرده و دارند به تصويب ميرسانند که بعنوان مرتجعين اسلامی سالهاست از نفرت مردم افغانستان برخوردار بوده اند و اکنون سعی دارند که ظاهر ديگری بخود بدهند. اما محتوای غير دمکراتيک، ضد انسانی و زن ستيزی اين پيش نويس برای مردم اين سرزمين روشن است. بخصوص زنان افغانستان ميدانند که اينان به هيچ وجه هيچگونه حقی را بعنوان يک انسان آزاد و برابر برای آنها نه تنها قايل نيستند بلکه آنها را به طور قانونی همچنان در موقعيتی فرودست حفظ خواهد کرد. تا زمانی که اين حکام بر مردم حکم می رانند و تا زمانی که دين از سياست جدا نشود و يک جامعه سکولار به رسميت شناخته نشود، مردم افغانستان آب خوش از گلويشان پايين نخواهد رفت. شهلا - افغانستان

آواز مسيحيان افغان را به گوشهای اربابان سياست افغانستان برسانيد. مسيحيان افغان که تعداد ما به هزارها تن در سراسر جهان ميرسد با وجود کوششهای زياد کسی به داد ما نرسيده. ما متولد افغانستان هستيم و از مردم تاجيک ،پشتون، هزاره، ازبک و ترکمن وغيره هستيم و اما چون خدا به ما قدرت اختيار را اعطا فرموده، ما راه خود را بسوی آسمان از طريق عيسی خداوند يافته ايم. در حاليکه بسياری ما را کافر و مشرک و مرتد ميدانند، خداوند ما را ساخته و ما ايمان داريم که او ما را پيش از بنای عالم برگزيده تا ما فرزندان او باشيم. در حاليکه ما افتخار داريم به افغيانيت خود، خدا را نيز شکرگذاريم که راه عيسی مسيح را به ما نشان داده است. ما در گذشته تهديدهای به مرگ را زياد ديده و تجربه نموده ايم. حيسن اندرياس خان - ممفيس

تصويب قانون اساسى کشور در زمانی که بنيادگراها و جنکسالاران و قاتلين مردم و دمکراسی هنوز هم بر کشور حکمرانی مي نمايند و در لويه جرگه نيز اعمال نفوذ نموده اند، يک جفای ديگر بر سرنوشت ملت افغان است. آيا بهتر نبود آن زمان که تسلط بنيادگراها کاهش يافت بود بعدا قانون اساسى تصويب ميگرديد؟ امين - فرانکفورت

ملالی جويا با ارائه سخنان سنجيده پرمعنی و با نهايت عرض ادب يک بار ديگر نشان داد که زن تحت ستم افغان بيشتر از آنکه تصور ميرود شهامت و جرأت سخن گفتن دارد. کلماتی که ملالی از يک تريبون جهانی گفت در تاريخ افغانستان بی سابقه بود. اين يک ورق زرين از خودگذری و شهامت يک دوشيزه افغان در برابر ۹۵% مخالفين آزادی و استقلال زنان می باشد. من از آقای حامد کرزی که مدتی را در غرب گذرانده اند و آزادی زنان و آزادی بيان را به چشم سر مشاهده کرده اند تقاضا دارم از آنچه در جلسه لويه جرگه پيش آمد و باعث توهين به مقام يک زن افغان شد بررسی جدی فرموده و اعاده حيثيت او را بنمايند. شخص رئيس لويه جرگه چنين حق را نداشت که با کلمات توهين آميز در مورد اين دختر سخن بگويد. زنان مجلس نبايد تقاضای بخشش مينمودند چون اين حق ملالی بود که چنين صحبتی نمايد. شرم است که يک زن دلير در چنين تريبونی مجبور به عذرخواهی و پوزش از جلادان حقوق زن شود. عزيز ناصر - هامبورگ

برای آينده افغانستان نظام رياستی بهتر است چون مردم افغانستان هنوز با دموکراسی چندان آشنايی ندارند. احمد وحيد - کابل

اين قانون اساسی پشت درهای بسته شده ساخته و بيان کننده آرمان ملت افغانستان که بيش از سه ميليون شهيد برای حفظ آزادی و استقلال وطن دادند نيست. به خاطريکه قوم پشتون نظر به ساير قومهای افغانستان در اقليت کامل بوده باوجود آن سرود ملی افغانستان به زبان پشتو سروده ميشود در حاليکه هشتاد در صد مردم افغانستان نمی فهمند که چه خوانده ميشود و اگر به زبان فارسی باشد همه اقوام افغانستان به شمول پشتونها و ازبکها و ترکمنها و بلوچها و قرغزها و عربها و غيره ميتوانند بفهمند. و هم چنان دادن لقب بابا ملت برای ظاهر شاه که سبب همه اين بربادی و عقب ماندگی های ملت ميباشد در حقيقت خنده نمودن بر اين ملت است. دکتر متقی - قاهره

نظام پارلمانی و رياستی دو روی يک سکه اند. اين سکه تنها در کشوری ارزش می يابد که اولا ارزش واقعی آن درک شود و دوم اينکه با آن داد وستد شود. بايد دانست که بيش از دو سوم نمايندگان حاضر در لوی جرگه کنونی، همان نمايندگان محترمی هستند که دو سال پيش برای تعيين موضوع ديگری به آن لوی جرگه معهود رفته بودند. انشاءالله اگر ده سال بعد هم مثلا در باره همين موضوع يا هرموضوع ديگری رفراندم همگانی صورت گيرد در صورتی که اين نوع «دموکراسی خاص افغانی» صلاح بداند، باز همين نمايندگان محترم طی فراخوانی انتخاب می شوند! پس با اين حساب ما نبايد هيچ دغدغه ی داشته باشيم. چه فرقی می کند که از نوع رياستی باشد يا پارلمانی؟ امين - غزنی

اصلاً در عصر کنونی موجوديت چيزی مانند «لويه جرگه» خود يک اشتباه است. معيار کانديد شدن در اين مجلس فهم و دانايی نه، بلکه ريش سفيد داشتن و پول و قدرت داشتن بوده و هست. در لويه جرگه کنونی نيز کسانی انتخاب گرديده اند که صاحب قدرت بوده، تفنگ و توپ داشتند. لويه جرگه خود يک سيستم کهنه و پوسيده ميباشد که به ندرت توانسته است دردهای مملکت ما را دوا کند. بهترين نظام سياسی همان سيستم پارلمانی است، اما متأسفانه بايد گفت که به خاطر کمبود سواد سياسی در جامعه ما، اين سيستم نيز در شرايط فعلی کارآيی ندارد. يگانه چيزی که برای افغانستان باقی می ماند، نظام رياستی ميباشد. فيض محمد ساويز - اهل هرات مقيم سويس

در صورتيکه وضع به اين منوال ادامه يابد يکبار ديگر اين مجلس زمينه سازحکومت خودکامه و استبدادی شده و آنرا پايه گذاری مينمايد. زيرا نمايندگان انتخابی وانتصابی رای يکسان دارند. نمايندگان انتصابی اکثرا برای بقای رياست جمهوری جناب حامد کرزی و به کرسی نشستن نظريات شخصی وی رای خواهند داد و اين عمل اصل حکومت مردم سالار را بهم ميزند. در حاشيه قراردادن و يا در نظر نداشتن ديگر تنظيمها و احزا ب و گروه ها و افراد مستقل و فعال زير هر نام و به هر بهانه ای که باشد نقض صريح دموکراسی است. ضيا الحق - فنلاند

اگرميخواهند در افغانستان صلح و آرامش بيايد بايد سرود ملی و چيزهای ديگر به دو زبان اصلی کشور باشد و گرنه هر چيز تنها به زبان پشتو باشد افغانستان دوباره به نود سال قبل برميگردد بايد که منافع فارسی زبانهای افغانستان در قانون اساسی جديد تصويب شود. افغانستان بايد دارای يک پارلمان باشد. وحيد وحيدی -ايران

به کسانی که دستشان به خون مردم آلوده است نبايد اجازه داد که سرنوشت ملت را به دست بگيرند. همين ها بودند که در اين دو سال نگذاشتند که دولت هيچ کاری انجام بدهد. سردارشاه - دبی

پارلمانی باشد و زنان در قانون اساسی بايد نقش داشته باشند. اما از اين که ديده ميشود نمايندگان تقريبآ تمامشان نماينده مردم نبوده لذا امکان موفق بودن آن نيست. احمد ولی نظيم - کابل

حکومت آينده افغانستان سيستم بارلمانی باشد که آزادی و دمکراسی را در افغانستان عزيز در نظر داشته حقوق تمام مليت ها را تضمين مينمايد. خليفه برات - مزار شريف

اين نمايندگان بيشترشان به زور تفنگ آمده اند و اين پنجمين روز لويه جرگه است ولی اينها تا به حال روی اصل موضوع اصلا کار را آغاز نکرده اند! خرج و مخارج اينها در يک کشور فقير چون افغانستان خسارت بسيار هنگفتی به اقتصاد ويران اين کشور وارد خواهد ساخت و فکر نمی کنم که اينها در پنج روز آينده بتوانند بر تمام ماده های مسوده قانون اساسی بحث نمايند و آنرا تصويب نمايند و ديگر اينکه هئيت رئيسه اصلا به نظرهای نمايندگان گوش نمی دهد. صفی الله - کابل

کرزی با تسليم شدن و داخل کردن افراد بی صلاحيت به لويه چرگه کنترل جلسه را از دست داد و نتيجه اين لويه چرگه قطعا به منفعت مردم افغانستان نخواهد بود. عبدالرزاق - پيشاور

خانم ملالی جويا کاملا حق داشته است. اين افراد فرقی با طالبان ندارند و بايد در دادگاههای بين المللی محاکمه شوند. نقی کريمی - قم

آخر به کدام دليل و اساس افراد جنايتکار و قاتلين مردم بيگناه افغا نستان در راس کميته های لويه جرگه تعين ميشوند؟ جبر - کپنهاگ

قدرت رئيس جمهور بايد محدود باشد و اصل تفکيک قوای سه گانه بايد رعايت شود و پارلمان بتواند رئيس جمهور را استيضاح کند. تظاهرات مردم جلال آباد و تقاضای رسميت زبان پشتو از روحه انحصارطلبانه نشأت می گيرد. سيد حسين احسانی -قم

در تحت جو سياسی موجود و تعيين نمايندگان لويه جرگه زير سايه تفنگ کار درستی نيست. ۹۵درصد وکلا از طرف تنظيمها بوده و با نظريات تظيمی، قومی و گروهی داخل لويه جرگه شده اند. در فضای تعصب و عدم درک مشکلات و خواسته های مردم و مجامع بين المللی قانون اساسی نمی تواند مبين ارزشهای دموکراسی و صلح پايداردر افغانستان باشد. تلاش در جهت استفاده از دين مقدس اسلام تا امثال ملاعمرها صدای آزادی ملت و روشنفکران و طرفداران پيشرفت را بنام کافر يا کمونست درنطفه خفه کنند. بهترين نظام که جوابگوی خواستهای ملی و منافع اتباع جامعه بر اساس تجربه جهانی است پارلمانی بوده و قانون است که تضمين کننده تحقق صلح و تعيين صلاحيت حقوقی دولتها در راستای اجرايی وظايف آن ميدهد نه اشخاص. عدم صراحت کامل حقوق زن در قانون اساسی باعث قرائت های مختلف توسط بنيادگرايان در آينده خواهدشد. بايد برابری زنان با مردان در تمام سطوح زندگی با صراحت و روشنی کامل تصويب شود. برهان عقاب - تورنتو

خواهشمندم بگوش مسئولين در کابل و جهان برسانيد که در قانون اساسی جديد افغانستان ماده ای تصويب گردد که جنايتکاران جنگی به محکمه کشانده شوند. علی نوا - کابل

در لويه جرگه تنش ميان تکنوکراتها و اسلامگرايان به شدت جريان دارد. تکنوکراتها که به حقوق مدنی ارج بيشتری ميگذارند و از لحاظ ترکيب قومی بيشتر پشتون هستند، در پی وصول قدرت مرکزی مطلقه و غير دموکراتيک برای مکانيزم از قبل تعيين شده خود هستند. در برابر اسلامگرايان که نمايندگان مجاهدين هستند، و ضمنآ از لحاظ ترکيب قومی از تنوع بيشتری برخوردارند، خواستار مشارکت همه اقوام در قدرت می باشند ولی به محدوديت حقوق مدنی در چوکات شريعت معتقدند. پيش نويس قانون اساسی که عمدتآ توسط تکنوکراتها تهيه شده، از لحاظ قوانين مدنی تقريبآ مدرن و منصفانه است ولی آنجاييکه به اختيارات رئيس جمهور مربوط ميشود، غيردموکراتيک و غير منصفانه است. بنابرين بهترين حالت زمانی خواهد بود که اسلامگرايان از حذف حقوق مدنی تحت نام شريعت بپرهيزند و بالمقابل تکنوکرات ها از تلاش برای انحصاری کردن قدرت و ناديده گرفتن واقعيتهای عينی جامعه که همانا حضور همه مليتها و نهادهای سياسی در تشکيل قدرت مرکزی است، دست بردارند. خالد - سيدنی

ملالی جويا، اين خانم شجاع هويت آنانکه دستشان به خون اين ملت آغشته و قاتلان اين ملت اند، دربزرکترين مجلس کشور افشا ميکند. حميد الهام - کابل

مجاهدين بودند که افغانستان را از خطر کمونيزم نجات بخشيدند. آنهائيکه از غرب آمدند و می خواهند قانون فرهنگ غرب را در افغانستان بياورند کور خوانده اند. مردم افغانستان قانون اسلامی را حفظ خواهند کرد و هر آنچه با قرآن در تضاد است مردود خواهند شمرد. سردار - کابل

مجا هدين به نا م اسلا م هر کا ری که دلشان خو است کردند و هرکدام بر ضد ديگری اعلان جهاد کردند. تا ديروز به خا طر منا فع گروهی خويش تمام هستی کشور را بر باد دادند و امروز بار ديگر با هم ائتلاف کردند تا باز بر خرابه های اين کشور حاکم شو ند. آنهائی که تا ديروز با کمال بيرحمی به جا ن يکديگر افتاده بودند و هزاران کودک را يتيم و هزاران زن را بی شوهر کردند حالا دوباره به ميدان آمده اند و برای خود افتخارات می تراشند. مردم افغانستان به خوبی می دانند که اين سرداران قلابی هرگز با طالبان مبارزه نکردند. همه می دانند که طالبان را آمريکا سرنگون کرد. عبدالله فيض - هرات

در شرايطی که هنوز در همه جا قدرت به زور تفنگ حکمفرماست چگونه مردم ميتوانند آزادانه اشخاص مورد نظرشان را به حيث نمايندگان برای لويه جرگه انتخاب نمايند؟ اکثريت اين نمايندگان فعلی نه تنها منتخب مردم نيستند بلکه منفورترين اشخاص نزد مردم اففانستان هستند و اين را خود آنها نيز می دانند ولی خود را در لباس مجاهدين اسلام جا ميزنند. مجاهدين دو مليون کسانی بودند که در راه خدا جهاد کردند با شکم گرسنه. اما مدعيان امروزی همان هايی هستند که تا ديروز حق خون همان شهيدان راه اسلام را خوردند و تا توانستند کيسه هاشان را پر از دلار کردند. ليلا - تورنتو

در افغانستان که يک جامعه مردسالار حاکم است، مردان توانستند با سوء استفاده از نام اسلام زنان را در بدترين وضعيت ممکن قرار دهند. در پيشنويس قانون اساسی متاسفانه برای اعاده حقوق زنان و بيرون آوردنشان ازين حالت طرحی در نظر گرفته نشده. قرنها محروميت از حقوق اوليه انسانی، زنان را حتی در باور خودشان موجوداتی حقير و ناتوان جلوه گر ساخته که اين نقيصه با گذاشتن يکی دو ماده ی آن هم تحقير آميز جبران نمی شود. منير - استراليا

بسيار واضح نقض دموکراسی و مداخله کارمندان عالی رتبه دولتی ديده می شود. شهر سه مليونی کابل حق انتخاب تنها ۳۲ وکيل را دارد و آقای کرزی به تنهايی ۵۰ وکيل را نصب می کند و هيچ کس نيست که به اعتراض وکلای منتخب گوش بدهد. با وجود آنکه وکلای منتخب مردم از داشتن حق رای و حق کانديد شدن وکلای انتصابی ناراضی بودند و به صورت بسيار فاحش و شرم آور بر آنها تحميل شد. مورد ديگر که خارجی های موظف در مقابل در ورودی خيمه لويه جرگه با ژورناليستان افغانی برخورد تبعيض آميز می کنند. بدين معنا که آنها را با وجود داشتن کارت اجازه ورود و ثبت نام قبلی نمی گذارند که جهت تهيه گذارش وارد لويه جرگه شوند. عبدالله - کابل

افغانها از نظام پارلمانی پيشينه مثبتی در ذهن ندارند. وجود دو منبع قدرت در کشور نيز همواره منشا اختلاف بوده است. تاريک ترين مقطع تاريخ افغانستان، سالهای آغاز دهه نود ميلادی، پس از سقوط حکومت دکتر نجيب الله است. در آن سالها، اختلاف نظر بين رييس جمهور ربانی و نخست وزير حکمتيار باعث شلعه ور شدن جنگهايی شد که بيش از پنج سال به طول انجامی، نظام و قانون را در کشور از بين برد، اختلافات قومی، مذهبی و زبانی را گسترش داد، موجب پديد آمدن گروه بنياد گرای طالبان شد. ويرانی های اين دوره، اگر نگويم بيش از دوران تجاوز شوروی است، کمتر از آن هم نيست. بنابرين هيچ بعيد نيست که اين جنگ قدرت، باز هم تکرار شود. از طرفی در نظام رياستی، مردم خود به طور مستقيم رئيس جمهور را که در حقيقت رهبر و همه کاره کشور است برای مدت معينی انتخاب می کنند، بيشتر اختيارات و صلاحيتهای رئيس جمهور هم به تائيد پارلمان نياز دارد. اما در نظام پارلمانی، مردم فقط نمايندگان مجلس را انتخاب می کنند و آنگاه بازی قدرت بين احزاب آغاز می شود، اين احزاب هستند که حکومت تشکيل می دهند يا ائتلاف می کنند. نظام پارلمانی در کشورهايی نتيجه مثبت داده است که احزاب در آن کشورها نهادينه شده و به پختگی رسيده اند. اما احزاب در افغانستان، بر اساس ملاحظات مذهبی، قومی و زبانی تشکيل می شوند و زمانی هم که به قدرت دست يابند، اهميت بيش از حدی که به اين ملاحظات می دهند، باعث بروز اختلاف در جامعه می شود. منصور خراسانی - کابل

مطمئنا تصويب قانون اساسی برای افغانها مقدمه ای برای ثبات و صلح است. با توجه به اينکه افغانستان حکومتهای پادشاهی، کمونيستی و ديکتاتوری مذهبی را تجربه کرده که در هيچ يک اثری از دمکراسی نبوده و با توجه به ماهيت اجتماعی افغانستان که تا حدود زيادی از نظام قومی و قبيله ای الگو ميگيرد، به نظر می رسد بهتر است نظام رياستی برای شرايط فعلی در نظر گرفته شود و به گونه ای قانون تدوين شود که حرکت در آينده به سمت پارلمانی باشد. مطمئنا به کار بردن تمامی مولفه های جامعة دمکراتيک در کشورهائی مثل افغانستان منجر به هرج و مرج خواهد شد! مجيد - تهران

نظام رياستی در شرايط خاص کنونی کشور به نفع مردم ماست. بخاطريکه ما آقای کرزی را در اين مدت که نتوانيست جنگ سالارها را کنترل و مطيع مرکز نمايند، انتقاد ميکرديم و می گفتيم که حتی در کابل فرمان کرزی قابل اجرا نيست. نظام پارلمانی به جز فرماندهان و تنظِم های مسلح و گروه های حاکم در ولايات به نفع کشور نمی بينم. سيد رحيم صالحزاده - فنلاند

نظام رياستی در شرايط فعلی برای تامين وحدت ملی انتخاب معقولی است. بهتر می بود که اين قانون رأی برای ۲۰ سال تصويب کنند. عبدالخالق نوری - کلن (آلمان)

برای هر کشوری نظام مناسب نظام پارلمانی است. اما دادن اختيارات بيش از حد به يک فرد خاص باعث فساد فرد شده و وی را به سوی ديکتاتوری سوق خواهد داد. مورد ديگر اينکه زنان نيمی از افراد جامعه هستند و اين حق آنهاست که حقوقی برابر با نيمه ديگر داشته باشند. عليرضا -منصوری

آمريکا که از موشها برای نابودی افغانستان شير ساخت، تا اين شيرها را دوباره موش نسازد افغانستان هم جور نخواهد شد. تا مجاهدين سابق به هر شکلی که در ساختمان سياسی افغانستان نقش داشته باشند، افغانستان هيچگاه آرام نخواهد شد. ابراهيمی - وين

تشکيل لوی جرگه ای قانون اساسی يکی ازگامهای مهم و سرنوشت ساز دراففانستان خواهد بود و قطعا سرآغاز يک تحول مثبت در کشور ما خواهد بود. لکن شرايط جهان امروز و تحولات افغانستان ايجاب يک نظام دموکراتيک منطبق با معيارهای اسلامی و اصول بين الملی را مينمايد بنابراين ما خواهان يک نظام پارلمانی و دموکراتيک و خدمتگزارميباشيم چرا که نظام رياستی خود گام خطرناک به سوی ديکتاتوری نوين خواهدبود. گل محمد مختاری - مشهد

مجاهدين فقط به قدرت فکر می کنند و به فکر افغانستان نيستند. سيد منصور - استراليا

از خدای بزرگ بخواهيم که دولت آينده مردم ستم ديده افغانستان هر چه ميخواهد باشد اما جمهوری اسلامی افغانستان نباشد و رئس جمهور آن هم خليفه مسلمين نباشد. خوش نيت - ايران

حضور افراد جبهه شمال در قدرت کاملا طبيعی است. زيرا اگر جبهه شمال و احمد شاه مسعود نبودند حال کرزی و برادرانيکه از خارج تشريف می آورند در حسرت وطن پوسيده بودند. نذير قاسمی - ترکمنستان

آيا می شود با چند آدمک بيسواد و دزدان ديروز سرنوشت ملت و وطن را تعيين کرد؟ آيا اين قهرمانان ديروز ميتوانند همه خواسته و آرزوهای ملت مسلمان را برای مدتی طولانی در يک سند مهم تصويب کنند؟ آيا می شود با گذاشتن يک پسوند اسلامی گفت که ما مسلمان هستيم و دولتمان اسلامی است؟ از بين بردن فقر و بدبختی مردم با رسمی ساختن اين زبان و آن زبان و تسلط يک قوم بر ديگر قوم ممکن است؟ عبدالوهاب - تورنتو

نظام رياستی برای افغانستان مناسب است و نظام پارلمانی درشرايط فعلی باعث بی ثباتی ميشود و به اختلافات بيشتردامن ميزند. نظام پارلمانی حتی در کشور باثباتی مثل ژاپن باعث بی ثباتی می شود. سيد حسين احسانی - قم

در پيش نويس قانون اساسی اختيارات رئيس جمهور بی نهايت زياد است و بايد از آن کاسته شود و پارلمان قوی شود. سيد اصيل سيدی - سوئد

در افغانستان مشکل نبودن قانون نيست، مشکل عدم اجرای قانون است. هم اکنون قانون اساسی سال ۱۳۴۳ در افغانستان نافذ است، اين قانون اگر اجرا شود، يک قانون اساسی مترقی و دموکرات است. بهتر بود به جای تصويب عجولانه قانون اساسی، ابتدا برای قانونمند کردن جامعه و نهادينه کردن قانون تلاش می شد. حسنعلی - افغانستان

تصويب قانون اساسی در صورتی ميتواند مفيد باشد که با تمام اتباع مساوی برخورد شود. دوم اينکه قدرت بايد از سران محلی گرفته و هرچه زودتر سلاحشان جمع آوری شود. موسی شفيق شهرستانی - گرديز

به نظر من نظام رياستی برای افغانستان خيلی بهتر از نظام پارلمانی است. رئيس جمهور بايد ازقدرت بالايی برخوردار باشد تا بتواند نظام رياستی را ادره کند. حال که بعضی از گروههايی که ازطرف لويه جرگه انتخاب شده اند درباره رئيس دولت انتقالی افغانستان اينطور صحبت ميکنند، چه برسد به آنهايی که قدرت طلب هستند. هيجکدام از قانون چيزی سر در نمی آورند. آنها سالهای سال با زور بر مردم حکومت کرده و حالا نماينده لويه جرگه شده اند. از۴۵۰ نماينده که ازطرف مردم انتخاب شد فقط ۸۰ نماينده زن انتخاب گرديد. فريد سعيدی اهل کابل - مقيم ايران

در کشوری که احزاب سياسی با تجربهْ مبارزاتی سياسی نباشد و تنظيم های مسلح و فرماندهان مقتدر حرف اول را بزنند، نظام يارلمانی جوابگوی نيازهای کشور نيست. در واقع در اين دو سال ما از کرزی چه ميخواستيم؟ چرا کرزی موفق نشد؟ و جواب هم روشن است. ما دولت مرکزی قوی نداشيم که بتواند ثبات سياسی به وجود بياورد. بنظر من کسانيکه از نظام رياستی طرفداری نميکنند افراد و اشخاصی هستند که آينده خورا تيره ميبيند. محبوب - تاميره (فنلاند)

با توجه به شرايط ويژه افغانستان نظام رياستی مناسب تر است. البته مشروط بر اين که پارلمان توسط مردم انتخاب شود و رئيس دولت صلاحيت انحلال آن را نداشته باشد. باز به دليل بافت و شرايط اجتماعی کشور و شرايط بعد از بحران لازم است رئيس جمهور قدرت بيشتری داشته باشد. عبدالله کاظمی - هرات

نظام رياستی و نظام پارلمانی هر دو به مثابه قالب است. شخص يا اشخاصيکه به آن روح می بخشند خوبی و بدی آن را تثبيت می کنند. هر دو نظام در جهان مورد تطبيق قرار گرفته اند و نتيجه داده است. اگر شخص باوجدان و کاردان در رأس نظام قرار بگيرد هر قدر قدرت بيشتر داشته باشد بهتر است ولی برای يک شخص بی کفايت و نااهل کمترين قدرت به ضرر ملت و مملکت تمام می شود. پيش نويس قانون اساسی عمدا از برجسته ساختن نقش زن طفره رفته است. ما در شرايطی زندگی می کنيم که از حقوق زن به بهانه دين و اسلام چشم پوشی نميتوانيم. پس بهتر است به حقوق کامل زنان مطابق منشور ملل متحد با تعريف مشخص آن گردن بگذاريم. حميد بيتا - غزنی

برگزاری اين لويه جرگه نقطه عطفی در تاريخ افغانستان است و اميدوارم نمايندگان مردم حساس بودن اين مجلس را درک نموده و قانون اساسی ما حقوق حقه تمام اقشار و مليت ها را تضمين کند. مهدی روحانی - هرات

نظام پارلمانی بهترين نظام است. شريف - انگلستان

دوستانی ديگری که پيامشان را ديرتر دريافت کرده ايم

عبد الواحد زيرک - باميان

همايون شهمان - لندن

اميد - ايران

سعيد - اوترخت (هلند)

هادی - دانمارک

حميد - وين

حبيب - کويته

وحيد الله ايوبی - اتريش

سيد عبد الله - قندهار

هارون صافی - پيشاور

خانعلی - کابل

جهان منصور دولتی - نيويورک

نظام الدين بهاوی - روسيه

گل محمد - مشهد

صبور رحيل - پورت لند

محمود - ليدز

جمال - هلند

خالد - اهل کابل مقيم لندن

نورآغا - دانمارک

رضا دريادل - گيلان

رضا - خرم آباد

ظهير - لندن

محمد - باميان

عبدالقادر محمدی - ايران

اختر محمد - سمنگان مقيم هلند

احمد - مونترآل

عبدالصمد - مزارشريف

احمد ارشد - اورورا

مهدی - تهران

امين - بلژيک

احمد نيازی - کانادا

حبيب غم خور - مالمو (سوئد)

عبدالصمد - کويته

نظيف - هلند

سيد ولی - کويته

احمد - پاريس

وحيد وحيدی - تهران

فخرالدين - شبرغان

خليل الله - هرات

عبدالعزيز يعقوبی - کابل

عالی - قم

وکيل احمد نوری - ليدز

منصور خراسانی - کابل

فريد - دانمارک

امان الله - تخار

تميم - پاريس

آرياپور - استکهلم

غلام علی - ونيز

ليث - آمريکا

اصيل - لندن

فهيم - سوئد

عزيزآقا - انگلستان

دکتر ايوب حسين پور - لندن

حامد - سوئد

رفيع - پاريس

پروانه - کوالالمپور

محمد يونس - هامبورگ

عماد کريمی - آمريکا

ناديه آصفی - زوريخ

جواد هاشمی از کابل

سيد جميل ناصر از نروژ

سيد آرياپور از استکهلم

احمد از کابل

احسان حسن زاده از اسلو

محمد از اروزگان

پيکان از هلند

علی امينی از گرمسار

محمد علی از باميان

عظيم از مزارشريف

احمد ضيا يوسف زای از کاليفرنيا

عبدالقادر از غزنی مقيم قم

احمد خالد از کابل

رامين کابلی از کابل

نوری از کابل

عبدل هزاره از کانادا

احمد ضيا از استراليا

کمال از هامبورگ

وحيد از هرات

شريف يار از دانمارک

سعيد از اوترخت (هلند)

عنايت الهی از تهران

عبدالرحمن از کاليفرنيا

محمد هارون از پيشاور

سيف اله خان از پيشاور

ناصر احمد از تورنتو

مالک از لندن

نظام الدين بهاوی از روسيه

احمد جاويد نوری از منچستر

علی نوا از کابل

عبدالحروس از کابل

علی از اتريش

فرهاد از انگلستان

ميرويس از کابل

ناظر حسين از کابل

احمد حسيب از مونترآل

احمد از تهران

عبدالبصير يوسفی از دهلی

خالد رسولی از لندن

دکتر عزيزالله از ژنو

اميرجان از کراچی

محمد از باميان

عزيز از يوسکولا

علی از هرات

محمد نسيم از سيدنی

عبدالرشيد از کويته

شفق ابراهيمی از غزنی

لطيف از لندن

محمد جواد محسنی از کابل

احمد از سياتل

داريوش رادفر از بلخ

حميد از کابل

محمد صادق دهقان از کابل

خالد از لندن

محمد صابر کوهستانی از امريکا

علی هوشمند از آلمان

احمد ضيا از استراليا

صفی از لندن

نوريه از توکيو

هادی حسينی از دانمارک

احمد از پيشاور

عمر از هلند

حميد از دبی

علی از تهران

احسان لمار از فرانسه

سيد جمال الدين علوی از دانمارک

فرخ از هلند

علی از سويس

امين از سوئد

حسن از ايتاليا

فهيم از ليدز

عبدالحکيم تمنا از هرات

علی ياسر از کويته

رامز از کابل

گل احمد از دهلی

رستم از کابل

لطيف از کانادا

معروف شريفی از افغانستان

محمود از دبی

حسين رجايی از اسلام آباد

رشيدی از لندن

سلطانی از لندن

عبدالصبور از فرانکفورت

جلال ناصر از کابل

فاتح از لندن

احمدشاه رحيمی از کويته

ياسر وحيد از کابل

فاروق نصيری از کابل

بهرام خوجه از دانمارک

سيما از کانادا

فريدالدين عرفانی از قم

محمد نبی از انگلستان

صلاح الدين از مونترآل

اسماعيل از هلند

جعفر از تورنتو

قدوس از نيويورک

نوراحمد عمان از زرنج

سيدشاه ادب از تورنتو

علی رجايی از تهران

عبدالرحيم از لندن

صدرمحمد از پاريس

محمد رضايی از انگلستان

نظير از لندن

کريمی از آتلانتا

جبار عبادی از کپنهاگ

نظری جوما از امستردام

غلام از هلند

خالد از لندن

نبيل از آمستردام

همايون مبلغ از فرانسه

رامين از بروکسل

فريد احمد از کويت

نظری از گراتس (اتريش)

محمد همت از کابل

انورشاه از کابل

خليل ندايی پور از تهران

موسی شفيق از گرديز

تقی زاهدی از استراليا

داوود رسولی از کابل

مالستانی از مشهد

فتاح از کابل

سيد علی از ژنو

نيلوفر از کويته

سيد ذبيح الله از هرات

الله کرم از تهران

وحيد احمدی از کابل

وحيد از مزارشريف

عبدالله دهزاد از کابل

ثنا نيک پی از تورنتو

عبدالله از کابل

عارف همدم از سيدنی

احمد وحيد از کابل

محبوب صفی زاده از کابل

ناصری باميانی از دمشق

سيد محمد از پاريس

انصاری از مزارشريف

روح الله از ونکوور

حميد انصاری از تهران

حبيب از فرانکفورت

حميد ستانکزای از کابل

يوسف از تهران

عبدالله از بيشکک

طاهر بکتاش از اتريش

بشير احمد از دوشنبه

خليل از آنکارا

حجت الله از آنکارا

خان از کابل

افتخاری از غزنی

فضل الدين از شبرغان

عبدالله از کابل

حميد نيدا از مزارشريف

احمد قاهر صافی از کابل

دريا حفيظی از کابل

شکرالله رضايی از کويته

فاضل احمد از روتردام

زکی قاسم زاده از ملبورن

عبدالوحيد نيازی از کابل

علی شريعتی از ايران

محمد حسين هزاره از کابل

جاويد اکبری اهل غزنی مقيم ايران

يونس برهان از غزنی

عبدالرحيم خان از جده

يدالله محمدی از تهران

عبدالله دهزاد از کابل

محمد اسماعيل از مزارشريف

سيد آريا پور از استکهلم

قيوم فکرت از کابل

اميرجان از کراچی

وحيد از انگلستان

پيکان از هلند

نصير از کابل

نظير از لندن

حضرت سروری از هلند

امال از کندوز

حبيب فرهمند از لندن

حسين از بندرعباس

ادريس از لندن

اسد از هلند

سحر از کابل

اکبر حکيم زاده از جکسون ويل

بشير احمد از ژنو

عزيز مهرازی از لوس انجلس

محمد صابر از افغانستان

غلام سخی از اصفهان

سيد حسين از استکهلم

حاج شريف از بدخشان

سيد حسين اصغری از استکهلم

مرتضی از لندن

مهدی از کنت

سناتيک پای از تورنتو

مالک از غزنی

سيد حسين احسانی از قم

سيد کريم نديم از کابل

احمد قيس از مزارشريف