اینترنتی که ما می‌شناختیم، در حال مرگ است

این بلندپروازانه‌ترین پروژه اینترنتی است که تاکنون با پول و تخصص ارائه شده از سوی کشورها و غول‌های اینترنتی مانند متا، چاینا موبایل و وودافون اجرا می‌شود.

پروژه‌های بلندپروازانه مانند «۲ آفریقا» به طور باورنکردنی به آنلاین شدن ۷۰ درصد از جمعیت جهان کمک کرده است.

از ارسال ایمیل گرفته تا تماشای ویدیوهای آنلاین - همه ما هر روز به کابل های زیرِ دریا متکی هستیم.

گاهی اوقات اتصالات کل کشور متکی به تعداد کمی کابل است که می‌توانند قطع شوند و قطع هم می‌شوند.

حوادث مربوطه به ماهیگیری، زلزله، رانش زمین و گاهی اوقات خرابکاری مشکوک... عوامل زیادی هست که آزادی اینترنت ما را تهدید می‌کند. اما بزرگترین و فزاینده‌ترین تهدید از سوی خود دولت‌هاست.

داده‌های سالانه جمع‌آوری‌شده توسط پژوهشگران مؤسسه «تاپ ۱۰ وی پی ان» (Top10VPN) نشان می‌دهد که مواردی که اینترنت عمداً در یک کشور یا منطقه قطع می‌شود در حال افزایش است. هند با تاکتیک ثابتی در قطعی اینترنت به دلایل متعدد، از جلوگیری از تقلب در امتحانات گرفته تا سرکوب مخالفت، پیشتاز است.

سال ۲۰۲۳ شاهد بیشترین تعداد موارد قطع شدن اینترنت در پنج سال گذشته بوده است.

کشورها به طور فزاینده‌ای اینترنت را نه به عنوان حقی برای شهروندان خود، بلکه به عنوان ابزاری برای حکومت می‌بینند.

اوضاع به حدی جدی شده است که سال گذشته سازمان ملل متحد گفت: «شاید زمان تقویت دسترسی جهانی به اینترنت به عنوان یک حق انسانی و نه فقط یک امتیاز فرا رسیده باشد».

البته محدودیت‌ها فقط شامل قطعی اینترنت نیست. سانسور سایت‌ها و خدمات اینترنتی هم در حال افزایش است.

فقط افراد بدبین‌ها نیستند که می‌گویند اینترنت، آن گونه که ما می‌شناسیم در حال مرگ است. اما چرا چنین است؟

کارشناسان می‌گویند که‌ این روند تنها در جهت وخامت پیش می‌رود، زیرا ابزارهای کنترل اینترنت فراوان شده‌اند و دولت‌ها در مورد استفاده از آن‌ها بی‌مهاباتر.

جکی کر، محقق ارشد «دانشگاه دفاع ملی» می‌گوید: «یک گفتمان هیجانی اولیه در مورد اینترنت وجود داشت، اینکه اینترنت فضایی جهانی و خارج از دسترس دولت است و در همه جا یکسان است. اما این گفته‌ها کمی‌ خیالی بود.»

خانم کر می‌گوید که‌این فانتزی تا حدی از درک نادرست از نحوه عملکرد این فنآوری به وجود آمده بود، به عنوان مثال، بیل کلینتون، رئیس جمهور سابق ایالات متحده آمریکا، تلاش برای کنترل نحوه استفاده مردم از اینترنت را «مانند تلاش برای کوبیدن میخی از جنس ژله به دیوار» توصیف کرد.

خانم کر می‌گوید: «فقط گذشت زمان لازم بود تا دولت‌ها کنترل بیشتری روی اینترنت پیدا کنند و یاد بگیرند که چگونه همه امکاناتشان را سازماندهی کنند تا بتوانند قانون را به صورت آنلاین هم اعمال کنند».

ابزارها ارزان‌تر و آسان‌تر شده‌اند و به کشورها امکان می‌دهند تا در این زمینه از یکدیگر بیاموزند.

به عنوان مثال، روسیه سال‌هاست که با ساختن سیستم نام دامنه خود که اغلب به عنوان دفترچه تلفن اینترنتی توصیف می‌شود، روی یک جایگزین بسیار ارزان‌تر کار می‌کند که عملاً آن را از اینترنت اصلی بین‌المللی قطع می‌کند.

روسیه از زمان تهاجم گسترده به اوکراین، شاخص آزادی اینترنت را دو واحد کاهش داده است.

کشورهای دیگر هم از نزدیک این موضوع را تماشا می‌کنند. مروه فطافطه از گروه دفاع از حقوق مرتبط با اینترنت Access Now می‌گوید که اقتدارگرایی دیجیتالی کاملاً در حال افزایش است.

به عنوان نمونه، عربستان سعودی - یکی از ذینفعان پروژه «۲ آفریقا» که در ماه میلادی فوریه به پایتخت آن ریاض رسیده است، نسخه محدود و سانسور شده‌‌ای از اینترنت را اجرا می‌کند که در آن صداهای مخالف مجازات می‌شوند. این کشور همچنین قانونی را ارائه کرده که طبق آن شرکت‌هایی را که با دولت قرارداد دارند موظف به داشتن نمایندگی در عربستان می‌شوند. قوانین مشابهی در ترکیه، اردن، هند و آلمان نیز وضع شده است. نتیجه‌ این است که شرکت‌های اینترنتی به مراتب بیشتر از مقررات مربوط به سانسور، به دلایل حقوقی یا سیاسی، پیروی می‌کنند.

مروه فطافطه از گروه حقوق اینترنتی Access Now می‌گوید: «من قطعاً این را یک تهدید رو به رشد می‌دانم». او می‌گوید که اکنون شاهد ظهور چندین نوع کنترل در سراسر جهان هستیم.

با دنباله‌روی از چین، برخی از کشورها در تلاش هستند تا به طور کامل نفوذ اینترنت غرب را با نسخه‌های داخلی جایگزین کنند. برای سال‌ها روسیه اپلیکیشن‌های رقیب ساخت داخل را ترغیب به رشد کرده است. یاندکس، گوگل و اوبر را به چالش کشید. VK با کوچک شدن فیس بوک رشد کرد و روتیوب پاسخی به یوتیوب است. اما از زمان تهاجم همه جانبه به اوکراین و فضای به وجود آمده علیه روسیه، کرملین به شدت برای مسدود کردن و بیرون راندن این شرکت‌های آمریکایی تلاش کرده است.

دست اندر کاران:

تهیه کننده: جو تیدی
ویرایش: جو تیدی
روزنامه‌نگار بصری: رئیس حسین
روزنامه‌نگار داده‌ها: ایدن مک نامی
منابع: AccessNow, Freedom House, Getty, Top10VPN