خط لوله گاز ترکمنستان به ترکیه گامی به نفع ایران است که می کوشد از منزوی ماندن در صحنه دادوستد کلان انرژی جلوگیری کند

به گفته حلمی گولر، وزیر انرژی ترکیه، برای این خط لوله ظرفیتی معادل سالیانه شانزده میلیارد متر مکعب گاز طبیعی درنظر گرفته شده است.

چنین خط لوله ای در صورت راه اندازی، از سویی ترکیه را بسوی هدف تبدیل شدن به مرکز دادوستد انرژی میان آسیا و اروپا پیش می برد و از سوی دیگر، گامی به نفع ایران است که می کوشد از منزوی ماندن در صحنه دادوستد کلان انرژی جلوگیری کند.

ایران در حال حاضر در بخش عمده ای از مسیر میان ترکمنستان و ترکیه دارای خط لوله گاز فعال است.

از هنگام فروپاشی شوروی و استقلال کشورهایی همچون ترکمنستان و قزاقستان در آسیای میانه که ذخائر بزرگ نفت و گاز دارند، ایران به دنبال آن بود که نفت و گاز این کشورها از طریق ایران به دیگر نقاط جهان انتقال یابد اما آمریکا با پیشنهاد خط لوله دیگری که از دریای خزر و قفقاز می گذشت، از محقق شدن خواسته ایران جلوگیری کرد.

بخش عمده ای از مسیر پیشنهادی آمریکا با احداث خط لوله باکو - جیحان که دریای خزر را به دریای مدیترانه متصل کرد تحقق یافت اما احداث خط لوله از بستر دریای خزر به دلائلی همچون مخالفت طرفداران حفظ محیط زیست هنوز آغاز نشده است.

ترکیه علاوه بر آنکه خواهان انتقال گاز ترکمنستان از طریق ایران به خاک خود است، موافقتنامه همکاری دیگری در زمینه گاز نیز با ایران امضا کرده که بر اساس آن ایران سالانه 35 میلیارد متر مکعب گاز خود را از طریق ترکیه به اروپا صادر می کند.

در قبال اجازه ترانزیت گاز از خاک ترکیه، ایران بدون برگزاری مناقصه، توسعه سه فاز 22، 23 و 24 میدان گازی پارس جنوبی را به ترکیه واگذار کرده که قرار است بیست درصد از گاز تولیدی فازهای 22 تا 24 به ترکیه فروخته شود.

این توافق سه و نیم میلیار دلاری، انتقاد آمریکا را در پی داشته و انتظار می رود انتقال گاز ترکمنستان به ترکیه و اروپا از طریق خاک ایران، آن هم در شرایطی که آمریکا و متحدانش برای هر چه بیشتر به انزوا کشاندن ایران و اعمال تحریم بر این کشور می کوشند، مخالفت غرب را در پی داشته باشد.

با این حال، مقامات ترک بارها تأکید کرده اند که هیچ کشوری نمی تواند از ترکیه بخواهد که دست از رابطه با ایران بردارد.

ایران و ترکیه پانزده روز پیش نیز قراردادی برای احداث نیروگاههای آبی و حرارتی، تقویت خطوط انتقال برق و توسعه بازرگانی برق امضا کردند تا ظرفیت انتقال برق بین دو کشور را به دو هزار مگاوات افزایش دهند.

وزیر انرژی ترکیه پس از امضای قرارداد با وزیر نیروی ایران به خبرنگاران گفته: "دو کشور هم قدرتمند و هم مستقلند و توافقاتی که صورت می‌ گیرد، به نفع هر دو ملت و هر دو کشور است و قرارداد برد - برد است، لذا روابط ایران و ترکیه به کسی ضرر نمی‌ زند، شاید عده‌ ای خوشحال نباشند ولی آنها هم باید واقعیتها را بپذیرند".

حجم مبادلات تجاری میان ایران و ترکیه بین هفت تا هشت میلیارد دلار تخمین زده می شود و وزیر انرژی ترکیه گفته که این میزان در حال پیش رفتن بسوی ده میلیارد دلار است و در سالهای آینده بیش از پیش افزایش خواهد داشت.

از پنج سال پیش که حزب اسلامگرای عدالت و توسعه در ترکیه بر سر کارآمد، روابط این کشور با ایران هم از لحاظ اقتصادی و هم از لحاظ سیاسی رو به گسترش نهاد.

در سال ۱۹۹۶ ميلادی که دولت اسلامگرای حزب رفاه به رهبری نجم الدین اربکان در ترکیه بر سر کار آمده بود نیز قراردادی ۲۵ ساله برای صدور گاز طبيعی ايران به ترکيه امضا شد که از سال 2001 صادرات گاز ایران به ترکیه آغاز گردید، هرچند روند صادرات گاز به ترکیه بارها به دلیل افت فشار بخصوص در زمستان قطع شده است.

دولت کنونی ترکیه علاوه بر گسترش روابط اقتصادی با ایران، رو بسوی افزایش سرمایه گذاری در کشورهای ترک زبان آسیای میانه نیز نهاده و سفر عبدالله گل، رئیس جمهور جدید ترکیه به ترکمنستان نیز در این راستا ارزیابی می شود.

آقای گل قرار است فردا نیروگاهی را که شرکتهای ترکیه ای در شمال ترکمنستان احداث کرده اند افتتاح کند.