يک سال پيش طراحی تصوير آيت الله خمينی روی اسکناس دو هزار تومانی اعتراضهایی برانگيخت

بانک مرکزی ايران در وب سايت خود خبر داده است که رنگ اين اسکناس، "پوست پيازی متمايل به بنفش" و اندازه آن ۱۵۱ در ۷۴ ميليمتر (همانند اسکناسهای دويست تومانی فعلی) است.

مانند اکثر اسکناسهای جمهوری اسلامی، تصوير بنيانگذار جمهوری اسلامی بر سمت فارسی نوشته این اسکناس ديده می شود. بر پشت آن، تصوير کعبه، قبله گاه مسلمانان، به چشم می خورد.

طراحان اسکناس جديد برای اولين بار نشانه ای به خط بريل حک کرده اند تا تشخيص آن برای "عزيزان روشندل" آسانتر شود.

اما برای آن که کار جاعلان دشوارتر شود، علاوه بر نخ منقوش به آرم بانک مرکزی، تصويری "در قسمت وسط و پايينی روی کتيبه قهوه‌ ای رنگ مبلغ اسمی اسکناس به صورت لاتين (2000) به طور مخفی چاپ شده که با قراردادن اسکناس در حالت افقی و در مقابل نور قابل رويت است."

بر خلاف اسکناسهای ۲۰ هزار ريالی (دو هزار تومانی) که تصوير آيت الله خمينی قدری انتزاعی می نمود و درنتيجه جنجال براه انداخت، اين دفعه طراحان تلاش کرده اند تا نقش بنيانگذار جمهوری اسلامی به عکسهای وی شبيه تر جلوه کند.

تقويم اسکناس ۱۳۵۰: انتشار هزار تومانی ۱۳۶۲: چاپ اسکناس در ايران ۱۳۶۸: استقلال در چاپ اسکناس ۱۳۸۲: استقلال در توليد کاغذ اسکناس ۱۳۸۳: انتشار دو هزار تومانی ۱۳۸۴: انتشار دويست تومانی جديد

برخی از جناحها و رسانه های تندرو در ايران خواستار جمع آوری آن اسکناسها شده بودند، ولی مقامات بانک مرکزی تاکيد کردند که طراحی، مطابق اصول بين المللی صورت گرفته است.

دولت جمهوری اسلامی در ابتدای سال ۱۳۸۳ برای اولين بار طی سه دهه اقدام به انتشار اسکناس به اصطلاح درشت کرد و نگرانی کارشناسان درباره کاهش ارزش پول ملی و رشد نقدينگی در ايران را قوت بخشيد.

با اين حال کارشناسان بانک مرکزی می گويند به دليل فقدان زيرساختهای تجارت الکترونيک، بی اعتمادی مردم به چک، هزينه بر بودن چاپ چک پولهای يکبار مصرف، انتشار اسکناسهای پنجاه هزار ريالی و بالاتر می تواند مقرون به صرفه باشد و حتی فشارهای تورمی نداشته باشد.

آنها استدلال می کنند در سال گذشته خورشيدی معادل ۷۵۰ ميليارد تومان اسکناس دو هزار تومانی چاپ شد ولی شاخص تورم در سال ۱۳۸۳ نسبت به سال پيشتر چهار دهم درصد افت کرد.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی همچنين می گويد که هر سال ۱۲۰ ميليارد ريال از دارايی ايرانيان بخاطر اسکناسهای فرسوده از بين می رود، چرا که سرانه اسکناس برای هر ايرانی ۱۰۳ قطعه، هفت برابر استاندارد جهانی، است. در هند اين رقم نزديک چهار و نيم و در پاکستان ۵۰ برگ اسکناس اعلام شده است.

اعداد اسکناس ۱۴۶: ريال، ميانگين هزينه چاپ هر برگ اسکناس ۱۲: ميليارد تومان هزينه ساليانه اسکناسهای فرسوده ۱۰۳: قطعه، سرانه اسکناس هر ايرانی ۱۲ تا ۱۶: قطعه، سرانه استاندارد اسکناس

جلال جليليان، مدير اداره نشر اسکناس و خزانه بانک مرکزی به خبرگزاری دانشجويان ايران، ايسنا، گفته است: "اسکناس ۱۰۰ ريالی که پايين‌ترين رقم اسکناس است ۹۱ ريال هزينه دارد و چاپ اسکناس هزار تومانی ۲۰۸ ريال و اسکناس دو هزار تومانی حدود ۲۷۰ ريال هزينه دربردارد."

ايران در سال ۱۳۶۸ در زمينه چاپ اسکناس خودکفا شد و به گفته آقای جليليان، در حال حاضر ظرفيت چاپ اسکناس در ايران بين ۷۰۰ ميليون تا يک ميليارد قطعه است. اين کشور در سال گذشته خورشيدی هفت ميليارد و ۳۰۰ ميليون قطعه اسکناس در گردش داشته است.

از آنجا که عمر اسکناس در ايران پنج سال برآورد شده، هر سال بايد يک ميليارد و ۴۰۰ ميليون قطعه اسکناس فرسوده از جريان مالی کنار گذاشته می شود، ولی به دليل محدوديتها تنها نيمی از اين تعداد نابود می شود.