کاوه اميدوار

بازار بورس ايران در انزوای کمابيش کامل از بازارهای جهانی فعاليت دارد

بر اساس برنامه ای از پيش تعيين شده قرار بود بورس کيش علاوه بر تابلوی ريالی، تابلوی ارزی داشته باشد و خارجيان نيز بتوانند سهام شرکت های ايرانی را با استفاده از اين بازار معامله کنند اما هنوز چارچوب مشارکت خارجيان در معاملات سهام در ايران مشخص نيست.

تاخير دولت در تصويب آئين نامه سرمايه گذاری خارجی در بورس سبب شده است اولين تالار بورس مناطق آزاد نيز بدون تابلوی ارزی فعاليت خود را شروع کند.

به اين ترتيب، بورس منطقه ای کيش تفاوتی با ۱۷ تالار منطقه ای بورس در ايران ندارد که در دو سال گذشته راه اندازی شده است.

به اين ترتيب گام اول بين المللی شدن بورس ايران به مانع قانونی برخورد کرده و اميد ها به ياس مبدل شده است.

شرايط سرمايه گذاری خارجی

شورای بورس آئين نامه ای تهيه کرده که بر اساس آن سرمايه گذاران خارجی خواهند توانست با مجوز وزارت اقتصاد و دارايی تا ده درصد کل سهام بورس را خريداری کنند مشروط بر آن که تا سه سال اصل سرمايه خود را خارج نکنند.

ارزش جاری بورس حدود ۵۰ ميليارد دلار بر آورد می شود و با تصويب و اجرای اين مصوبه، قرار بود حدود ۵ ميليارد دلار از سهام شرکت ها به خارجيان واگذار شود.

عبده تبريزی: شرکتهای بزرگ ناچار از بين المللی شدن هستند

نگرانی های داخلی ناشی از خروج سرمايه توسط خارجيان و آسيب هايی که ممکن است از اين طريق بر اقتصاد کشور وارد شود، طرح های جذب سرمايه های خارجی در بورس را ناکام گذاشته است.

در کنار اين موضوع، سهام شرکت های بزرگ ايرانی تنها در تالارهای داخلی معامله می شود و امکان عرضه سهام شرکت های ايرانی در بورس های بين المللی فراهم نيست.

در واقع بورس ايران چون جزيره ای است که با بازارهای بين المللی ارتباطی ندارد و برخی کارشناسان اين وضعيت را تهديدی برای بازار سرمايه رو به توسعه ايران به حساب می آورند.

حسين عبده تبريزی، دبير کل بورس در مراسم گشايش بورس کيش، گفت "اگر بازار سرمايه ايران با بازار بين المللی ادغام نشود در ابعاد ملی نيز سر پا نخواهد ماند."

مشکلات شرکتهای داخلی

به نظر می رسد ادامه اين وضعيت برای شرکت های بزرگ ايرانی نيز که نياز شديدی به نقدينگی دارند و تامين آن را از داخل کشور امکان پذير نمی بينند، قابل تحمل نباشد.

به گفته آقای عبده تبريزی، تهيه پول ارزان و کافی برای تامين اعتبار اين شرکت ها نه تنها از بازار گران پول کشور بلکه از بازار سرمايه ايران نيز غير ممکن شده است و شرکت های بزرگی که سه تا چهار ميليارد ارزش دارند ناچار بين المللی شدن هستند.

سازمان بورس در تلاش است با تصويب آئين نامه سرمايه گذاری خارجی و ايجاد تابلوی ارزی در تالار بورس کيش، شرايط را برای بين المللی شدن بورس ايران مهيا کند.

اين گامی است که می تواند تاحدودی بن بست موجود بر سر راه سرمايه گذاری خارجی را بشکند و اين محدويت را از پيش رو بردارد اما اين پرسش نيز مطرح است که آيا تصويب و اجرای اين آئين نامه می تواند نسخه مناسبی برای بحران های مدوام بورس باشد؟

رکود چند ماهه بورس در سال گذشته و بی ثباتی شاخص های بورس در روزهای آغاز سال، نقش تاثير گذار عوامل خارجی بر بورس و آسيب پذيری آن را نشان داده است.

پرونده هسته ای ايران و انتخابات رياست جمهوری در خرداد ماه آينده همچنان بر اقتصاد ايران به خصوص بورس سايه افکنده و به نظر نمی رسد لااقل تا روشن شدن برنده انتخابات رياست جمهوری، تغييری در شرايط کنونی بروز کند.