کاوه اميدوار

وضعيت بازار نفت، تعيين سقف توليد و انتخاب دبيرکل از مهمترين موضوعات نشست وزيران نفت اوپک در اصفهان عنوان شده است

اجلاس 'نصف جهان' اولين نشست وزيران کشورهای توليد کننده نفت بعد از انقلاب است، اما پيش از انقلاب نيز دوبار ايران ميزبان اوپک بوده است.

در گردهمايی امسال، علاوه بر اعضای اوپک، هيات هايی از کشورهای غير عضو اين کارتل نفتی از جمله روسيه، آنگولا، سودان و عمان برای هماهنگی بيشتر با اعضا حضور خواهند داشت.

وضعيت بازار نفت، تعيين سقف توليد و انتخاب دبيرکل از مهمترين موضوعات نشست وزيران کشورهای صادرکننده نفت در اصفهان عنوان شده است.

طبق دستورکاراين اجلاس، کميته نظارت بر بازار در اولين روز تشکيل جلسه می دهد که بيژن نامدار زنگنه، وزير نفت ايران رياست آن را بر عهده خواهد داشت.

در دومين روز، وزرای نفت اوپک و غير اوپک جلسه رسمی خواهند داشت و بعد از آن اعضای اوپک در مورد آينده بازار نفت يک جلسه علنی و يک جلسه رسمی برگزار خواهند کرد.

قرار است اعضای اوپک با محمد خاتمی، رئيس جمهور ايران، نيز در اصفهان ديدار کنند.

تعيين سقف توليد

اجلاس اصفهان در شرايطی برگزار می شود که قيمت نفت به بالای ۵۰ دلار در هر بشکه رسيده و نقش اين سازمان را در تنظيم بازار نفت بيش از پيش برجسته کرده است.

به عقيده کارشناسان، افزايش قيمت نفت احتمال حفظ سطح کنونی توليد از سوی اعضای اوپک را قوت بخشيده است.

البته بحث افزايش توليد برای کاهش قيمت و کنترل بازار نفت نيز مطرح است، ولی در حال حاضر کشورهای عضو با حداکثر توان توليد می کنند و به نظر نمی رسد اوپک بدون در نظر گرفتن وضعيت فعلی بازار تصميمی بگيرد، زيرا اين تصميم ممکن است فضای حاکم بر بازار را متشنج تر سازد بنابر اين با وجود کاهش تقاضا در بهار آينده، احتمال کاهش سطح توليد اوپک دور از انتظار به نظر می رسد.

علاوه بر اين، برخی کشورهای عضو اوپک از قيمت فعلی راضی هستند و به نظر نمی رسد به کاهش سقف توليد رای دهند.

آقای زنگنه به خبرگزاری دانشجويان ايران، ايسنا، گفته است: "ما بارها نگرانی خود را از قيمت های بالای نفت اعلام کرده ايم، ولی اين بازار است که شرايط قيمت را تعيين می کند و اوپک، تنها بازيگر بازار نفت نيست."

به گفته آقای زنگنه، اوپک در رسيدن قيمت ها به سطح کنونی نقش اندکی دارد، زيرا اعضا قيمت بالای ۴۵ دلار را برای سبد نفتی اوپک پيش بينی نکرده بودند و اين شرايط بنيادين بازار از جمله عرضه و تقاضاست که موجب شده قيمت ها به اين سطح برسد.

رقابت بر سر دبيرکل

انتخاب دبير کل آينده اوپک يکی از مهم ترين موضوعاتی است که در دستور کار اجلاس اصفهان قرار دارد، اما دستيابی به توافقی در اين زمينه دشوار به نظر می رسد، چون بحث انتخاب دبيرکل از يک سال پيش مطرح بوده است اما کشورهای عضو تاکنون نتوانسته اند در باره آن به توافق برسند.

نقش اوپک  ما بارها نگرانی خود را از قيمت های بالای نفت اعلام کرده ايم، ولی اين بازار است که شرايط قيمت را تعيين می کند و اوپک، تنها بازيگر بازار نفت نيست بیژن نامدار زنگنه، وزیر نفت ایران

رقابت اصلی بين ايران و کويت در جريان است و دو کشور سعی دارند حمايت ديگر اعضای اوپک را برای نامزد خود بدست بياورند.

ايران با پيشنهاد ديگر اعضا برای پيدا کردن راه حلی برای خروج از بن بست مذاکرات مخالفت ورزيده و اعلام کرده است راه حل ديگران را در انتخاب دبيرکلی نخواهد پذيرفت.

نامزد ايران برای دبيرکلی اوپک، هادی نژاد حسينيان، معاون بين الملل وزارت نفت و نامزد کويت، عدنان شهاب الدين مدير بخش تحقيقات دبيرخانه اوپک است.

آقای نژاد حسينيان تجربه وزارت صنايع سنگين و نمايندگی ايران در سازمان ملل را در کارنامه دارد و از سال ۱۳۸۱ معاون بين الملل وزارت نفت است.

وی مهندسی راه و ساختمان را در ايران به اتمام رسانده و مدرک کارشناسی ارشد و دکتری خود را از دانشگاه جورج واشنگتن آمريکا دريافت کرده است.

ايران چهل و سه سال بعد از تشکيل اوپک، در حالی آقای نژاد حسينيان را برای دبيرکلی اوپک نامزد کرده است که چندين بار کشورهای عضو با دبيرکلی اين کشور مخالفت کرده اند.

از سال ۱۹۹۴ ايران چند بار حسين کاظم پور اردبيلی را برای تصدی سمت دبيرکلی معرفی کرده است، اما کشورهای عضو از همراهی با ايران خودداری کرده اند.

رايزنی های انجام شده نقش تعيين کننده ای در انتخاب دبيرکل دارد، ولی بيم آن می رود که اختلافات موجود بر سر پرونده هسته ای شانس انتخاب نامزد ايران را به شدت کاهش داده باشد.

بی تردید آمريکابخاطر کسب و کار شرکتهای نفتی اش در ميان کشورهای عربی اوپک نفوذ زیادی دارد و می تواند از آن به عنوان اهرمی برای رد یا تایید نامزد جمهوری اسلامی استفاده کند.

ارایه مشوقهای اقتصادی گواه تغییر موضع آمریکا در قبال ایران است، ولی باید دید که آیا رد این مشوقها از سوی ایران، به آرزوی آقای زنگه برای کسب افتخار به دست آوردن کرسی دبیرکلی اوپک در دوره وزارتش لطمه خواهد زد یا خیر.

انتظار ۴۰ ساله

سازمان کشورهای صادرکننده نفت، چهاردهم سپتامبر سال ۱۹۶۰ با حضور ايران، عراق، کويت، عربستان و ونزوئلا تشکيل شد، اما سپس الجزاير، امارات، قطر، ليبی، نيجريه، اندونزی، اکوادور و گابن نيز به اين سازمان پيوستند.

' آرزوهای بزرگ ' باید دید که آیا رد مشوقهای اقتصادی آمریکا از سوی ایران، به آرزوی آقای زنگه برای کسب افتخار به دست آوردن کرسی دبیرکلی اوپک در دوره وزارتش لطمه خواهد زد یا خیر

بعدها اکوادور و گابن از اين سازمان خارج شدند و اکنون اين سازمان ۱۱ عضو دارد.

در اولين دوره دکتر فواد روحانی از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۴ به عنوان اولين دبير کل انتخاب شد.

انتخاب دبيرکل در ابتدا بر اساس الفبا و بعدها تاريخ پيوستن به اوپک تعيين شد و تا سال ۱۹۸۳ همه اعضا يک بار دبيرکلی را تجربه کردند و دوباره نوبت به ايران رسيد.

اما وقوع انقلاب اسلامی ۱۹۷۹، جنگ هشت ساله با عراق و مخالفت کشورهای عرب عضو اوپک به خصوص عراق، ايران را از احراز کرسی دبير کلی محروم کرد، محروميتی که تا امروز ادامه دارد.

اعضای اوپک تمايلی به پذيرش دبيرکلی ايران نشان نداده اند و احتمال قبول آن دور از انتظار به نظر می رسد زيرا اين نگرانی وجود دارد که دبيرکلی ايران به پيچيده تر شدن اوضاع اوپک و تحريک حساسيت کشورهای غربی و آمريکا که از مخالفان برنامه هسته ای ايران به شمار می آيند، منجر شود.

با وضع موجود، توافق بر سر دبير کل مشکل خواهد بود، چون بر اساس قانون اوپک، فرد واجد شرايط با توافق تمامی کشورهای عضو تعيين می شود.

ايران با انتخاب نامزد کويت به عنوان دبير کل مخالفت کرده است، و اکنون اين پرسش بزرگ مطرح است: آيا ايران خواهد توانست در اصفهان نظر مساعد ساير اعضا از جمله کويت را جلب کند و پس از ۴۰ سال برای دومين بار به رييس اين کارتل نفتی شود؟.