آدام پورتر در کنفرانس اوج توليد نفت در برلين

پرسش اساسی اين است که منابع نفت چه زمانی به پايان خواهند رسيد

گروهی از مديران نفت، زمين شناسان، بانکداران سرمايه گذار، دانشگاهيان و طيفی از آگاهان داخل صنعت نفت هشدار داده اند که بهای بالای نفت برای چند سالی ادامه خواهد يافت.

اين پيام "انجمن مطالعه اوج توليد نفت" است.

کسانی مانند علی بختياری رئيس برنامه ريزی در شرکت ملی نفت ايران، دکتر کالين کمپل از مديران سابق توتال-فينا و ماتيو سيمونز يک سرمايه گذار در بخش انرژی که مشاور برنامه جنجالی انرژی بوش- چنی بود در اين باور مشترک اند که توليد جهانی نفت نزديک به حداکثر خود رسيده است و اين نشان دهنده پايان هميشگی دوره نفت ارزان است.

اين افراد هشدار می دهند که همين عامل پايه بالا رفتن قيمت نفت در حال حاضر است.

سود و زيان نفت گران

آقای سيمونز معتقد است که قيمت نفت هنوز خيلی ارزان است: "قيمتی که من می توانم برآورد کنم چيزی در حدود 182 دلار در بشکه است. ما بايد نفت را واقع بينانه قيمت گذاری کنيم تا بتوانيم تقاضا را کنترل کنيم. اين را از آن جهت می گويم که توليد جهانی نفت در حال رسيدن به نقطه حداکثر است."

او می افزايد: "اگر ما نفت را درست قيمت گذاری کنيم فرصتی خواهيم يافت که سوختهای مناسبی را پيدا کنيم که ما را از دوره اقتصاد نفت به دوره اقتصاد سوخت های تجديد شونده برساند. گرچه من در حال حاضر چنين روندی را مشاهده نمی کنم."

دکتر کمپل می گويد در نظريه رشد پايان ناپذير اقتصادی بايد تجديد نظر شود

نظريه پردازان "اوج توليد نفت" هشدار می دهند که پايين آوردن توليد نفت هم قيمتها را به سطح بالاتری خواهد راند و تاثير آن می تواند فاجعه آميز باشد.

علی بختياری می گويد: " به نظر من متاسفانه تغييرات به صورت خطی رخ نخواهد داد بلکه ناگهان و به صورت انفجاری خواهد بود." و می افزايد: "مردمی که کمتر ازهمه از اين تغييرات آسيب خواهند ديد کسانی هستند که به دليل فقر شديد از پيش هم به انرژی دسترسی نداشتند. کسانی که بسيار ثروتمند باشند نيز اهميتی نخواهند داد که قيمت نفت حتی به هزار دلار در بشکه برسد."

"اما هر کس که در ميانه است از همه بيشتر آسيب خواهد ديد. وقتی بحران فرا رسد تغييرات فوق العاده دامنه دار خواهد بود."

در کنفرانس نفت همه می دانند که دوره مشکلی در پيش روست هر چند که با نظريه اوج توليد نفت موافق نباشند.

فاتح بيرال از اقتصاد دانهای ارشد آژانس بين المللی انرژی معتقد است که تقاضا برای نفت طی سه ماهه آخر سال جاری حدود 3 ميليون بشکه افزايش خواهد يافت. او اميدوار است که عربستان بتواند به افزايش توليد برای پاسخگويی به اين تقاضا کمک کند. اما عربستان فعلا دچار مشکلات فراوان است.

"اگر عربستان سعودی توليد خود را تا 3 ميليون بشکه در روز افزايش ندهد تا آخر سال ما با دشواری های زيادی روبرو خواهيم شد. ما دوره مشکلی خواهيم داشت. آنها بايد برای افزايش توليد سرمايه گذاری کنند."

اما آيا عربستان خواهد توانست؟

اضافه توليد 3 ميليون بشکه ای در روز به معنای برداشتن سنگ بزرگی است در طول تنها چند ماه. اين افزايش 30 درصد بيشتر از توليد فعلی عربستان است.

وقتی که بی بی سی از آقای بيرال پرسيد آيا اين افزايش توليد عظيم واقعا يک امر ممکن است يا صرفا يک آرزوی ساده است او از پاسخ طفره رفت: "شما از رسانه ها هستيد؟ آنچه من گفتم برای رسانه ها نبود."

پيدا کردن منابع بزرگ نفت روز به روز دشوارتر می شود

از ديگر هيات های نمايندگی که طرفدار نظريه اوج توليد نفت هستند پرسيديم که آيا چنين افزايشی عملی است؟ پاسخ ها بی ابهام بودند: "مطلقا، اصلا حرفش را نزنيد."؛ "کاملا غيرممکن است."؛ "3 ميليون بشکه اضافه توليد؟ هرگز، حتی 300 هزار بشکه هم عملی نيست."

برخی آمارهای تازه نيز ازديدگاه انجمن مطالعه اوج توليد نفت حمايت می کند. توليد نفت دريای شمال که در 1999 در اوج خود بود در حال کاهش روزافزون است.

شماری از ميدان های بزرگ نفتی که در گوشه و کنار جهان کشف شده اند در سال 2003 ذخيره آنها عليرغم پيشرفته تر شدن تکنولوژی استخراج نفت به صفر رسيده است .

دکتر کمپل می گويد:" ما نيازمند شفافيت در ارائه آمار و ارقام هستيم." و می افزايد: "اين شفافيت کمک می کند که از سوء استفاده از کمبود نفت جلوگيری شود، کشورهای فقير را از فروپاشی باز می دارد و انگيزه برای جستجوی سوختهای جانشين را تقويت می کند."

کشورهای مصرف کننده نفت بايد به بررسی های خود در يافتن منابع نفت ادامه دهند اما همزمان اقتصاد دان هايی هم که به رشد پايان ناپذير اعتقاد دارند بايد در عقيده خود تجديد نظر کنند.

دکتر کمپل با هشداری تکان دهنده می گويد: "اگر ارقام واقعی در دسترس قرار گيرد می تواند بازارهای سهام را به وحشت اندازد. دست آخر اين به نفع هيچ کس نخواهد بود."