مالیات از خانه‌های خالی؛ برنامه دولت ایران برای افزایش درآمدها از عایدی سرمایه

امید علی پارسا، رئیس سازمان امور مالیاتی در ایران با شرکت در یک برنامه تلویزیونی به ارائه جزئیاتی درباره برنامه‌های این سازمان برای افزایش درآمدهای مالیاتی در سال جاری خورشیدی (۱۳۹۹) پرداخته است. اخذ مالیات از خانه‌های خالی از جمله این منابع درآمد عنوان شده است.

افزایش درآمدهای مالیاتی دولت ایران از جمله اقداماتی بود که از سال گذشته برای جبران کسری بودجه و در پی کاهش درآمدهای ارزی و نفتی این کشور در کنار اقداماتی مانند جذب نقدینگی از طریق بورس به طور جدی در دستور کار این کشور قرار گرفت. سازمان امور مالیاتی ایران گفته ۳۵ درصد کل بودجه عمومی این کشور از مالیات تامین می‌شود؛ مجموع درآمد ماهانه از طریق مالیات را حدود ۱۲ تا ۱۳ هزار میلیارد تومان اعلام شده است.

آقای پارسا درباره فرارهای مالیاتی گفته است: "بر اساس برآوردها، حدود ۴۰ تا ۴۵ هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی در کشور وجود دارد که امیدواریم بتوانیم با این اقدامات مبتنی بر اطلاعات، آن را وصول کنیم."

او همچنین گفته: "سازمان امور مالیاتی بر حدود چهار هزار نفر که وضع درآمدی و ثروتی بالایی دارند و مالیات کمی می‌پردازند، متمرکز شده و کار‌های آن‌ها در حال انجام است."

بخش دیگری از اقدامات دولت که رئیس سازمان امور مالیاتی به آن اشاره کرده به مالیات بر عایدی سرمایه؛ شامل خانه‌های خالی برمی‌گردد.

بر اساس گفته‌های رئیس سازمان امور مالیاتی ایران از خانه‌های خالی در سال اول مالیات گرفته نمی‌شود ولی در سال دوم ۵۰ درصد درآمد "اجاره تخمینی" آن مشمول مالیات خواهد شد.

در سال سوم قرار است ۱۰۰ در صد درآمد اجاره آن مشمول مالیات شود. آقای پارسا گفته: "نظر می‌رسد این میزان، بازدارنده نباشد و باید شدیدتر باشد."

وزیر راه ایران پیش بینی کرده که از تابستان برگه‌های مالیات برای مالکان خانه‌های خالی، صادر شود.

یکی از مهمترین چالش‌ها در دریافت مالیات بر عایدی مسکن شناسایی املاک خالی است؛ دولت ایران اعلام کرده راه‌اندازی سامانه املاک و اسکان به گام نهایی رسیده.

محمد اسلامی، وزیر راه و شهرسازی ایران گفته است: "هم اکنون سامانه املاک و اسکان در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار گرفته است و با تکمیل اطلاعات در این سامانه برگه‌های مالیات صادر خواهد شد".

آقای اسلامی در اواخر آذر ماه پارسال گفته بود این سامانه تا پایان سال پیش (۱۳۹۸) راه‌اندازی و تحویل سازمان امور مالیاتی می‌شود که این اتفاق نیفتاد..

بر اساس نتایج سرشماری نفوس ومسکن در سال ۹۵،حدود ۲ میلیون و۶۰۰ هزار واحد مسکونی خالی از سکنه در ایران وجود دارد که حدود نیم میلیون از این واحدها در شهر تهران شناسایی شده‌اند.

بازار فروش و اجاره مسکن در سال‌های اخیر با افزایش چند برابری قیمت‌ها مواجه بوده است؛ بر اساس آمارهای وزارت مسکن، در اردیبهشت ماه امسال قیمت متوسط(خانه‌های معامله شده) هر متر مربع مسکن در تهران به بیش ۱۷ میلیون تومان رسیده که نسبت به یک ماه قبل (فروردین) نه درصد و نسبت به اردیبهشت پارسال نزدیک به ۳۴ درصد افزایش قیمت داشته.

بگفته وزیر راه و شهرسازی "در حال حاضر ۳۰ درصد خانوار کشور مستاجر هستند که این عدد در تهران به ۴۳ درصد می‌رسد."

اخذ مالیات از خانه‌های خالی در ایران موضوع تازه‌ای نیست و در سال‌های گذشته هم مطرح شده بود ولی به دلایل مختلفی از جمله عدم هماهنگی دستگاه‌های ذیربط اجرایی نشد؛ بعضی منتقدان می‌گویند تعریف ناروشن از خانه‌ خالی (خانه‌های فروشی، غیرقابل سکونت و...) اجرای این طرح را سخت کرده است.

دولت ایران امیدوار است اجرای طرح دریافت مالیات از عایدی مسکن به عرضه بیشتر مسکن و کاهش آن منجر شود.

همزمان وزیر راه و شهرسازی وزیر راه و شهرسازی از ثبت‌نام یک‌میلیون و ۶۰۰ هزار نفر در طرح "مسکن ملی" خبر داده و گفته:"۸۰۰ هزار نفر از این تعداد پالایش شده‌اند که بین آن‌ها فرهنگی و کارگر وجود دارد."

طرح مسکن ملی در زمستان سال۱۳۹۷ مطرح شد.

این طرح شامل ساخت ۴۰۰ هزار واحد مسکونی است که ساخت ۲۰۰ هزار واحد آن در شهرهای جدید و با مشارکت بخش خصوصی، ۱۰۰ هزار واحد در مناطق بافت فرسوده و توسط شرکت بازآفرینی شهری و ۱۰۰ هزار واحد هم بر عهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی است. بعضی منتقدان می‌گویند با توجه به اقساط بالای تسهیلات پرداختی در طرح، هنوز شانس خانه دار شدن قشرهای کم درآمد، دست‌کم برای عده‌ای، زیاد نیست.