'دیگه تمومه ماجرا' یا اصلاح اصلاحات

احسان مهرابی، روزنامه نگار در یادداشتی برای صفحه ناظران به دلایل نامه اعتراض آمیز جوانان اصلاح طلب به محمد خاتمی پرداخته و اینکه رادیکال شدن جوانان اصلاح طلب در حالیکه فضای عمومی در حال گذار از اصلاحات است این خطر را به همراه دارد که بار دیگر آنان را در برابر راس حاکمیت و آیت الله خامنه ای قرار دهد.

نامه بیش از ۱۰۰ جوان اصلاح طلب به محمد خاتمی را می توان اتفاقی بی سابقه در روابط جوانان و چهره های شاخص اصلاح طلب دانست.

پیش از این سابقه نداشته که جوانان اصلاح طلب به این شکل علنی و صریح به سیاست های چهره های شاخص و قدیمی اصلاح طلب اعتراض و تهدید کنند که در صورت عمل نشدن به توصیه هایشان تصمیمات شورای سیاست گذاری اصلاح طلبان را همراهی نخواهند کرد.

قبل و پس از دوم خرداد ۷۶ دفتر تحکیم وحدت را می شد محل تجمع جوانانی دانست که با جریان چپ اسلامی و پس از آن دوم خردادی و اصلاح طلب همراه بودند. دفتر تحکیم وحدت نماینده ای در "شورای هماهنگی نیروهای خط امام" و پس ازآن " شورای هماهنگی جبهه اصلاحات" داشت.

دربرخی مواقع سیاست های دفتر تحکیم وحدت متفاوت و پیشروتر از دیگر جریان های اصلاح طلب بود. از جمله این گروه درانتخابات میان دوره ای مجلس پنجم از ابراهیم اصغرزاده و بهزا دنبوی حمایت کرد درحالی که نامزد جریان سنتی تر فاطمه کروبی بود.

شاید از همین رو، دیگر جریان های اصلاح طلب درمقابل حمله به تجمع این گروه در اعتراض به رد صلاحیت اصغرزاده و نبوی و همچنین نظارت استصوابی شورای نگهبان واکنش جدی نشان ندادند.

فاصله دفتر تحکیم وحدت با دیگر جریانات اصلاح طلب به مروربیشتر شد و در دور دوم ریاست جمهوری محمد خاتمی به اوج خود رسید. این گروه اما پس از درگیری های داخلی، دو تکه شدن و احیای دوباره دیگر ارتباط ارگانیکی با اصلاح طلبان نداشت.

پس از اعتراض ها به انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸گروهی از اعضای جوان حزب مشارکت نهضت ازادی و ادوار تحکیم وحدت بازداشت شدند.

همراه شدن این افراد در زندان هسته ای از جوانان اصلاح طلب را به وجود آورد. هسته ای که در انتخابات ریاست جمهوری ۹۲ نیز گروه دیگری از جوانان به آن پیوستند و در این انتخابات تاثیرگذار بود.

نامزدی عبدالله مومنی در انتخابات شورای شهر پنجم و یا حضور برخی از جوانان در فهرست اصلاح طلبان را نیز می توان به حساب فعالیت های گروهی از این جوانان گذاشت.

اینک این جوانان درنامه ای به محمد خاتمی خواستار تغییر ترکیب شورای سیاست گذاری اصلاح طلبان و تشکیل "نهاد ملی اصلاحات" شده اند.

آنان همچنین از قدرت گرفتن "محافظه کاران و بوروکرات ها" در این شورا ابراز نگرانی کرده اند.

بیشتر بخوانید:

اشاره این جوانان در درجه اول به محمدرضا عارف است که به گفته آنان شورای سیاست گذاری اصلاح طلبان را به "ستاد انتخابات" خود برای انتخابات ریاست جمهوری آینده بدل کرده است.

عبدالواحد موسوی لاری وزیر کشور دولت محمد خاتمی دیگر فردی است که این جوانان پیکان حملات خود را به سمت او نشانه رفته اند.

این جوانان اما پیشنهاد کرده اند که چهره های "ملی و مقاوم" جایگزین این افراد در شورای سیاست گذاری اصلاح طلبان شوند. اشاره ای به چهره هایی چون عبدالله نوری، محسن صفایی فراهانی، عبدالله رمضان زاده و مصطفی تاج زاده.

عبدالله نوری که احتمالا مد نظر این جوانان برای ریاست این شورا است از سال ۹۱ گروهی مشورتی از چهره های شاخص اصلاح طلب تشکیل داده که نشست هایی را درخانه اش برگزار می کنند.

او در گروه های مختلف اصلاح طلب از کارگزاران گرفته تا جبهه مشارکت جایگاه خاصی و روابط نزدیکی با نهضت آزادی و نیروهای ملی،مذهبی دارد. هر چند سال پس از استیضاح در سمت وزارت کشور و زندانی شدن حلقه ارتباطی با حاکمیت ندارد.

دو راهی انتقاد تند و بازی در چارچوب نظام

عبدالله مومنی از امضا کنندگان این بیانیه نیز از ضرورت حضور چهره هایی چون علیرضا رجایی و مولوی عبدالحمید و همچنین نمایندگان نمایندگان جامعه مدنی، زنان، معلمان و سایر اصناف و اقوام در این ترکیب سخن گفته است، ترکیبی شبیه به مدلی از ائتلاف حزب جبهه مشارکت با نهضت آزادی و نیروهای ملی مذهبی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴. ائتلافی جدید و فراگیرتر از قالب های سنتی اصلاح طلبی.

این ائتلاف هر چند می تواند طیف اصلاح طلبان و حامیان آنان را گسترده تر کند اما از سوی دیگر روابط اصلاح طلبان با آیت الله خامنه ای را دچار چالش بیشتری خواهد کرد.

نویسندگان این نامه همچنین هشدار داده‌اند که در صورت "بی‌توجهی" به توصیه هایشان "نام و اعتبار" یا به تعبیر شبکه های اجتماعی "تَکرار" محمد خاتمی در انتخابات بعدی کارساز نخواهد بود.

هشدار این جوانان اصلاح طلب اما قاعدتا در چارچوب رقابت های داخلی جناح های جمهوری اسلامی قابل تفسیر است چرا که پس از اعتراض های دی ماه گروهی به " دیگه تمومه ماجرا" دل بسته اند و "اصلاح اصلاحات" را غیر ممکن می دانند.

از سوی دیگر آیت الله خامنه ای و حامیانش در فکر تکرار الگوی مجلس هفتم و پس از آن انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴ هستند. حسن روحانی و دولت او نیز که عملا به فکر پایان یافتن سریع تر دولت و مصون ماندن از ضربات قوه قضاییه و سپاه و دیگر نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی هستند.

با این حساب نامه این جوانان اصلاح طلب به محمد خاتمی می تواند هشداری نیز باشد که تکرار انتخابات شورای شهر دوم را یادآوری می کند. به این معنا که در صورت دلسرد شدن حامیان اصلاح طلبان، بار دیگر حامیان آیت الله خامنه ای نهادهای انتخابی را نیز تصاحب خواهند کرد.

هشداری که هنوز چهره های سنتی اصلاح طلب به آن واکنش جدی نشان نداده اند و همین عدم واکنش جدی نیز نشانی از ساختار غیرمنعطف این شورا دارد.

پیشنهاد اصلی تر این جوانان اصلاح طلب اما تشکیل "نهاد ملی اصلاحات" است. نهادی که به گفته آنان باید در انتخاباتی از اصلاح طلبان کل کشور ایجاد شود. ساز و کار پیشنهادی برای تشکیل این نهاد اما هنوز دقیقا روشن نیست.

شبیه این طرح ها پیش از این هم سابقه داشته اما اجرا نشده است. در دولت محمد خاتمی که حزب جبهه مشارکت عملا خود را بی نیاز از احزاب دیگر می دانست و محمد خاتمی نیز نیازی به تشکیل این گروه نمی دید.

در دوره احمدی نژاد نیز هنوز گلایه های اصلاح طلبان از یکدیگر همچنان باقی مانده بود و امکان جمع شدن آنان را فراهم نمی کرد. از سوی دیگر درائتلاف ها و نهادهای این چنینی تعیین سهم هر حزب و گروه مهم ترین مشکل است.

چرا که برخی از احزاب دو یا سه نفره به اندازه احزاب بزرگ اصلاح طلب خواستار سهم از کرسی های قدرت هستند.

به هر تقدیر نامه جوانان اصلاح طلب شروعی نیز برای سیاست ورزی جدی تر کسانی است که درسال های گذشته بیشتر به زندان و یا محرومیت های دیگر شناخته شده اند تا سیاست ورزی در داخل حکومت جمهوری اسلامی.

این نامه همچنین می تواند فرصتی برای ایجاد تشکل و یا گروهی جدید از جوانان باشد. هرچند که در آن صورت حفظ نقش منتقد و در عین حال بازی در چارچوب سیاست های درون نظام جمهوری اسلامی کاری دشوار خواهد بود.