تجلیل از مزاری در ارگ؛ وحدت ملی و توقع هزاره‌ها

برای نخستین بار سالگرد عبد العلی مزاری، به صورت رسمی توسط دولت افغانستان در ارگ ریاست جمهوری با میزبانی رئیس جمهور غنی و معاونش سرور دانش برگزار گردید. عبدالعلی مزاری رهبر فقید حزب وحدت و تعداد از همراهانش بیست و سه سال قبل توسط طالبان به قتل رسیدند. از آن زمان تا کنون همه ساله در ماه حوت به این مناسبت محافل گرامیداشت توسط هواداران و پیروان ایشان در افغانستان و دیگر نقاط دنیا برگزار می‌شود ولی این اولین بار است که در این سطح از رسمیات توسط حکومت افغانستان تجلیل می‌شود. رئیس جمهور غنی دو سال قبل، لقب « شهید وحدت ملی» را به آقای مزاری اعطا کرده و گفته بود که مزاری مسیر تاریخ را تغییر داد.

ویژگی‌ها و اندیشه‌های مزاری

ویژگی‌های چندی موجب محبوبیت و برجسته شدن مزاری بین هزاره‌ها و در سطح ملی، شده است؛ مزاری در تأسیس حزب وحدت، رهبری این جریان در سال‌های نخست دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، و تعامل با گروه ها و جریان های سیاسی دوران مجاهدین (۱۹۹۲-۱۹۹۶) نقش برجسته داشت. مزاری در آن دوران از طریق مصاحبه‌ها و در جریان نشست‌ها دیدگاه‌ها و راهکارهای را برای رسیدن به وحدت ملی در افغانستان مطرح کرد که امروز مقامات و شخصیهای افغان از آن استقبال می‌کنند.

رئیس جمهور غنی معتقد است که مزاری در بوحبوحه جنگ، جنگ را راه حل نمی‌دانست. وحدت ملی، عدالت اجتماعی، مشارکت در ساختار سیاسی به اندازه شعاع وجودی اقوام، تعیین سرنوشت از طریق انتخابات، سرشماری نفوس، توجه به جایگاه زنان، برابری شهروندان و تعدیل واحدهای اداری از جمله محورهای اصلی دیدگاههای آقای مزاری را تشکیل می‌دهند که امروز نخبگان، روشنفکران و مقام‌های افغان از آن استقبال می‌کنند. علاوه بر آن قتل اقای مزاری توسط طالبان که دشمن متشرک جریان‌های سیاسی دخیل در نظام سیاسی پساطالبان، به شمار می‌رود، موجب نوعی وفاق ملی برای تکریم از مزاری گردیده است. نکته دیگری که امروزه مزاری را نزد هوادارانش محبوب ساخته است این است که می گویند وی ملک و دارایی شخصی از خود بجا نگذاشته و رهبر ساده زیست بوده است.

گامی در راستای ارتقای وحدت ملی

به نظر میرسد این اقدام ارگ ریاست جمهوری گامی در جهت بهبود همگرایی ملی نیز باشد؛ زیرا مزاری با گذر زمان به نماد سیاسی هزاره ها تبدیل شده است. تجلیل رسمی در ارگ ریاست جمهوری از مزاری می تواند به نزدیکی هزاره ها با ارگ موثر واقع شود. هرچند ریاست جمهوری افغانستان از فیض محمد کاتب هزاره به عنوان پدر تاریخ نگاری افغانستان تجلیل کرده و به نام وی مدال رسمی دولتی ضرب کرده است، اما توقع هزاره‌ ها این بوده و هست که مزاری در زمره رهبران سیاسی چون برهان الدین ربانی و احمدشاه مسعود، توسط دولت افغانستان، گرامی داشته شود. از جانب دیگر رئیس جمهور غنی در پیکارهای انتخابات ۲۰۱۴ وعده داده بود که هزارجات را از زندان طبیعی نجات میدهد، ولی عدم توافق جنبش روشنایی و دولت در مورد مسیر لین ۵۰۰ کیلو ولت ترکمنستان معروف به توتاپ، روابط حکومت وحدت ملی و بخشی از بدنه هزاره‌ ها را به شدت سرد کرده بود. هزاره ها عمدتا سیاست های حکومت وحدت ملی را تبعیض آمیز ارزیابی کرده سرور دانش معاون دوم رئیس جمهور را به عنوان نماینده خود در قدرت بخاطر خونسردی و مدارایش سرزنش می کردند. ریاست جمهوری با برگزاری این مراسم که به ابتکار سرور دانش بوده است می خواهد از یک طرف نگاه مثبت ارگ ریاست جمهور نسبت به اقوام را به نمایش بگذارد و از جانب دیگر نقش دانش را به عنوان سیاست مدار با برنامه، برجسته سازد. در همین محفل سرور دانش از اداره امور ریاست جمهوری و کمیسیون اصلاحات اداری خواست که آمار کارمندان تمامی ادارت دولتی و فیصدی حضور اقوام را با مردم شریک سازند. وی تأکید کرد که مشارکت متوازن اقوام در قدرت یک اصل است. همچنین رئیس جمهوری غنی از طرح‌ های زیربنایی یاد کرد که در راستای توسعه هزارجات روی دست است.

انتظارات هزاره ها

هزاره‌ ها به عنوان یکی از گروه‌های قومی عمده افغانستان که مزاری نیز متعلق به همین گروه قومی است، از نظام سیاسی جدید پشتیبانی کرده و در انتخابات ها نوعا حضور پر رنگ داشته، اما از توزیع عملی قدرت، فرصت‌های اموزشی و اقتصادی همواره نارضایتی خود را ابراز داشته‌اند. با این وجود تجلیل ریاست جمهوری از مزاری به لحاظ نمادین برای هواداران وی بسیار با اهمیت است و آن‌ها ارج گذاری به مزاری را نوعی حرمت گذاری به گروه قومی شان نیز می‌دانند. از چند روز گذشته که تبلیغات برگزاری این مراسم توسط دفتر معاونت دوم ریاست جمهوری آغاز گردید، با استقبال گسترده افکار عمومی در جامعه هزاره مواجه شد. البته بخشی از کاربران شبکه های اجتماعی و نویسندگان ضمن استقبال از این اقدام، بر عملی شدن عدالت اجتماعی به عنوان یکی از محورهای اصلی اندیشه مزاری تأکید کرده از حکومت خواستند که در مورد پروژه های انکشافی هزارجات، استخدام ها، تعدیل واحدهای اداری گام های عملی تر بردارند. از دید بسیاری از هزاره ها تطبیق طرح بهسازی برچی - منطقه به شدت مزدحم در غرب کابل- در کنار تجلیل از سالگرد مزاری می تواند کارنامه حکومت را نزد این بخش از مردم قابل قبول سازد.

عبدالعلی مزاری؛ نگاهی به رهبر حزب وحدت اسلامی بعد از بیست سال

قابل ذکر است که هیچ یکی از گروههای قومی و سیاسی- بجز طالبان- از جمله هزاره ها با نظام سیاسی کنونی اختلاف مبنایی ندارند. آنها از قانون اساسی فعلی، میکانیسم‌های توزیع قدرت، آزادی بیان، رعایت حقوق زنان و دیگر ارزشهای جدید، به عنوان دست آوردهای بی‌پیشینه حمایت می‌کنند. نارضایتی‌ها عمدتا ناظر بر عملی نشدن وعده‌ها و کم توجهی به قوانین است. محمد محقق معاون ریاست اجرائی نیز به تازگی در مراسم گرامیداشت از سالگرد آقای مزاری در ۱۸ همین ماه، با لحن ملایم تری خواسته‌های مردم مناطق مرکزی از حکومت را در قسمت توسعه متوازن و تعدیل واحدهای اداری مطرح کرده و از طرح های زیربنایی حکومت استقبال کرد.