پلاسکو و پایان حیات سیاسی قالیباف

وقوع حادثه پلاسکو دو ماه پس از تصادف دو قطار در سمنان، باعث شد که سطح موضع گیریهای جناحی رهبر جمهوری اسلامی از درگیریهای دولت و قوه قضائیه به درگیریها درباره وزرات راه و شهرداری تهران تقلیل پیدا کند. آیت الله خامنه ای که در حادثه تصادف دو قطار در سمنان در آذر ماه به صراحت از «قصور یا تقصیر و بی‌تدبیری دست‌اندرکاران» سخن گفته بود. درپیام اول خود به مناسبت حادثه پلاسکو تاکید کرد که «در حال حاضر همه تلاشها باید برای نجات جان گرفتارشدگان جهت ‌دهی شود» و « رسیدگی به علل حادثه مسأله ی بعدی است».

تعویق بررسی علل این حادثه اما تاثیری در نجات گرفتاران نداشت و هیچ یک از مفقود شدگان حادثه زنده پیدا نشدند. پس از گذشت دو روز از پایان گودبرداری بقایای ساختمان پلاسکو نیز رهبر جمهوری اسلامی پیام دیگری صادر و درآن هیچ اشاره ای به شناسایی مقصران احتمالی حادثه نکرده است.

هر چه نباشد صاحب سرقفلی فروش این ساختمان، بنیاد مستضعفان،نهاد اقتصادی زیر نظر آیت الله خامنه ای، است و امیر حسین آبادی،رئیس کانون وکلای دادگستری ، تعدادی از اعضای شورای شهر و برخی از دیگر کارشناسان،این بنیاد را «مقصر» این حادثه دانسته اند.

طرف دیگر ماجرا هم محمد باقر قالیباف،شهردار تهران است. فرمانده منصوب او در نیروی انتظامی که سال ۸۴ عده ای او را به عنوان نامزد رهبر جمهوری اسلامی معرفی می کردند،اما در روزهای پایانی رای های نهادهای زیر نظر آیت الله خامنه ای به احمدی نژاد رسید.

هنگام انتخاب قالیباف به شهرداری تهران نیز خبری در محافل سیاسی پیچید که با نظر محمد محمدی گلپایگانی،رئیس دفتر رهبر جمهوری اسلامی،برخی از حامیان محمود احمدی نژاد،شهردار سابق، به او رای داده اند.

طرف ماجرای تصادف دو قطار اما عباس آخوندی،وزیر راه و شهرسازی و عضو ستاد میرحسین موسوی، بود که به گفته وب سایتهای اصولگرا،رهبر جمهوری اسلامی سال ۸۸ در جلسه با نمایندگان نامزدها به او درباره تغییر مواضع سابقش و حمایت از موسوی کنایه زده است.

دلیل حمایت رهبر جمهوری اسلامی از شهردار تهران اما تنها اهمیت شخص محمد باقر قالیباف نیست و جایگاه نمادین انتخابات شورای شهر برای او اهمیت بیشتری دارد.

انتخابات شورای شهر تهران برای اصولگرایان نماد بازگشت آنان به صحنه نهادهای انتخاباتی بود و آنان توانستند پس از آن مجلس هفتم را نیز تصاحب کنند، هر چند در انتخاباتی با ۱۹۰ کرسی«غیر رقابتی».

انتخابات دوم شوراها برای شخص رهبر جمهوری اسلامی نیز نمادی از پایان یک کابوس بود. او دراین انتخابات در اقدامی غیر متعارف به چابهار سفر کرد تا رای ندهد. آیت الله خامنه ای در روز انتخابات هم از عملکرد اصلاح طلبان در شورای شهر اول و نحوه تائید صلاحیت نامزدها توسط مجلس ششم انتقاد کرد.

از آن انتخابات به بعد هم رهبر جمهوری اسلامی روزنه ها را برای تکرار اتفاقاتی مانند انتخابات مجلس ششم بسته است. اصولگرایان در شوراها اما سخت جان تر از نهادهای دیگر بوده اند و اکثریت شورای شهر تهران پس از ۱۵ سال در نهایت به نفع آنان است.

قالیباف؛ قمار بر سر همه یا هیچ

آتش‌نشانان پلاسکو؛ آن که جانش سوخت

پلاسکو؛ یک حادثه و چند ابهام

پلاسکو؛ آوار 'سیاسی' یک فاجعه

پلاسکو؛ تهران؛ جامعه عجول و کوتاه‌مدت

چطور می‌توان از تکرار حادثه پلاسکو جلوگیری کرد؟

فتح دوباره شورای شهر تهران از سوی اصلاح طلبان و حامیان دولت می تواند نمادی از فتح آخرین سنگر باشد. آنان شورای شهر را زودتر از مجلس و ریاست جمهوری از دست دادند اما هنوز موفق به بازپس گیری آن نشده اند. شهردار آینده تهران هم می تواند نمادی تحولات پیش رو باشد.

هر چند مدل انتخاب شهردار برای ریاست جمهوری دیگر رنگ باخته اما شهردار شدن چهره هایی چون محسن هاشمی و یا چهره های نشان دار دیگر می تواند یک نماد برای انتخابات مجلس یازدهم و ریاست جمهوری دوازدهم نیز باشد.

مطرح شدن «قصور» شهرداری تهران درحادثه پلاسکو بر انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ نیز بی تاثیر نیست. همزمان با این حادثه نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی با آخرین توان به دولت تاخته اند. غلامحسین محسنی اژه ای، معاون اول قوه قضائیه از ارتباط حسین فریدون، با یک بدهکار بانکی سخن گفته و رسانه های نزدیک به سپاه پاسداران صدها خبر و مصاحبه را درباره به گفته آنان «تخلفات مالی» برادر حسن روحانی، منتشر کرده اند. حتی کار به آن جا رسیده که آستان قدس رضوی«خادم» بودن او در حرم امام هشتم شیعیان را نیز «تعلیق» کرده است.

هدف از این تلاشها اگر انصراف حسن روحانی از نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری ۹۶ نباشد، حداقل کاهش آرای او و تشکیل دولتی متزلزل است.د ر مقابل حادثه پلاسکو می تواند نامزدی محمد باقر قالیباف در انتخابات ریاست جمهوری را منتفی کند. این حادثه از سوی دیگر می تواند محرکی برای مشارکت بیشتر حامیان اصلاح طلبان و دولت در انتخابات شوراها باشد که عملا بر انتخابات ریاست جمهوری نیز تاثیرگذار خواهد بود.

به این ترتیب اگر دولت حسن روحانی بتواند،«قصور» شهرداری تهران و بنیاد مستضعفان در حادثه پلاسکو را بقبولاند و بر روی آن مانور دهد، کار در انتخابات شوراهای شهر آینده و ریاست جمهوری برای اصولگرایان سخت تر خواهد شد.

شاید به همین دلیل است که حسن روحانی هیئتی را از میان اساتید دانشگاه و چهره های علمی مامور تهیه «گزارش ملی حادثه پلاسکو»کرده تا طرفداران آیت الله خامنه ای نتوانند این هیئت را به سیاسی بودن متهم کنند و گزارش آن را زیر سئوال ببرند.

از هم اکنون می توان انتظار داشت که نتیجه این گزارش به نفع شهرداری تهران نباشد. چرا که در روزهای گذشته تعدادی از متخصصان اعلام کرده اند، رعایت نشدن بدیهی ترین نکات و استانداردها باعث ماندن آتش نشانان در ساختمان و کشته شدن آنان شده است. برخی از متخصصان یادآوری کرده اند که براساس آئین نامه ساختمان در ایران حداکثر مقاومت سازه های فولادی و بتنی در مقابل آتش سوزی سه ساعت است و فروریختن ساختمان بعد از سه ساعت قابل پیش بینی بوده اما فرماندهان آتش نشانی نیروهای خود را از ساختمان خارج نکرده اند.

رهبر جمهوری اسلامی و نزدیکان او اما تنها فداکاری آتش نشانان را برجسته کرده اند تا این «قصور» بدیهی به فراموشی سپرده شود.

نردبان آتش نشانی نیز به گفته اعضای شورای شهر تنها تا ۱۱ طبقه ارتفاع داشته و آب پاشی از راه دور عملا ساختمان را سنگین تر کرده و باعث فروریختن سریعتر آن شده است.

«اختصاص نیافتن بودجه آتش نشانی»، «دادن تنها یک اخطار به ساختمان پلاسکو» و «آوار برداری سطحی به جای زنده یابی» تنها بخشی از انتقادهای گسترده از عملکرد شهرداری تهران در حادثه پلاسکو است.انتقادهایی که مطرح شدن آن در یک گزارش رسمی پایانی بر حیات سیاسی محمد باقر قالیباف خواهد بود و نشانه ای دیگر بر ناکارآمد بودن نزدیکان آیت الله خامنه ای.

تنها راه رهایی شهردار تهران از تبعات این حادثه همان عبارت مشهور رهبر جمهوری اسلامی با عنوان «کش ندهید»، است.علنی کردن این دستور اما برای آیت الله خامنه ای هزینه زیادی دارد.از این رو شاید نزدیکانش فشارها به این هیئت و دولت حسن روحانی برای کتمان بخش عمده ای از تحقیقات را راه حل مطلوب تری بدانند.