سپیده زرین پناه روزنامه نگار در سوئد

	هشتصدمین سال تولد مولانا در استکهلم برگزار شد

در این همایش، رومى ‌شناسان سوئدی سخنرانی و جمعى از خوانندگان، نوازندگان و رقصندگان هنرنمایی کردند.

این همایش با قرائت شعرهای مولانا به دو زبان سوئدی و فارسی آغاز شد.

"بواوتاس"، پروفسور بازنشسته زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه اپسالا، نخستین کسی بود که تحت عنوان "رومى و ادبیات فارسى" برای حاضران در جلسه سخنرانی کرد. وی در سخنان خود به سرچشمه‌های شعر فارسی، شعر فارسی پیش از اسلام، شعر جهان عرب و سپس شعر کلاسیک فارسی پرداخت و گفت: "شعر کلاسیک ایران اعجاب ‌آور و در جهان، منحصر به فرد است".

پروفسور "بواوتاس"، سپس به نفوذ تصوف در شعر فارسی و سرچشمه‌های آن در آثار "ابوسعید ابوالخیر"، "سنایی"، "فریدالدین عطار" و "جلال‌الدین رومی" پرداخت.

وی پس از شرح زندگینامه مولوی گفت: "حرف اصلی اشعار مولانا، عشق است. عشق یعنی آن قوت و جوهر زندگی که مرزهای فرد را درمی‌نوردد و می‌تواند من او را از زندان خود بیرون بیاورد. منظور از عشق نیز همه نوع عشق است که توانایی این کار را دارد. عشق به خدا، عشق به دوست، عشق به معشوق و ...".

سپس شاعر و نویسنده سوئدى "بو گوستاوسون"، منتقد ادبی و مترجم ۴۳ ساله سوئدی، درباره "تاثیر رومى بر ادبیات سوئد" گفت: "نویسندگان و شاعران سوئدی از طریق ترجمه های "اریک هرمه ‌لین" که همه مثنوی معنوی را در دهه ۴۰ میلادی ترجمه کرده از جلال‌الدین رومی تاثیر پذیرفته ‌اند؛ از جمله گونار اکه لوف، که بزرگترین شاعر سوئدی دوران مدرن به شمار می ‌آید".

وی "اریک ون پست" (شاعر)، "ویلی شیر کلوند" نویسنده سفرنامه "به سوی طبس" و ... را نیز از جمله مهمترین افرادی دانست که در کارهای خود تحت تاثیر اندیشه و شعر رومی قرار گرفته‌اند.

	>"فریبا شادکهن" شاعر جوان مقیم سوئد ابیاتی از اشعار مولانا را به فارسی برای حاضران ‌خواند و "اندرش همارلوند" وی را با فلوت همراهی می ‌کرد

"اشک دالن"، پژوهشگر سوئدی- ایرانی که پیش از این کتابی درباره زندگی و آثار مولانا جلال‌الدین رومی بلخی با عنوان "نوای نی" ترجمه کرده است، در باره "زنان در زندگى مولانا و معماى یک قتل" برای حاضران در جلسه سخن گفت.

وی با تاکید بر این که رومی، شخصیتی مردمی داشت و در کلاس‌های درس او زنانی از طبقات مختلف اجتماعی حضور داشتند، با استناد به نامه ‌هایی که از رومی باقی مانده به رابطه رومی با زنان مختلف از جمله "مومنه خاتون" و همسر دوم او "کرا خاتون" پرداخت و گفت: "اما به کیمیا خاتون، نادختری رومی بیشتر از دیگران توجه شده است. او به تصمیم رومی به عقد شمس درآمد و سرنوشت تلخی پیدا کرد".

"اشک دالن" در این سخنرانی همچنین از زنان صوفی‌ای چون "فخرالدین‌ نسا"، "گرجی خاتون" و "گوماج‌ خاتون" نام برد که از پیروان رومی بودند. وی توضیح داد که "در منزل گرجی خاتون گاه مجالس سماع برپا می‌شد و زنان با حضور رومی، به رقص و آواز می‌ پرداختند".

"جعفر جعفرنژاد"، پژوهشگر و نویسنده نیز در سخنرانی خود با عنوان "عرفان در آثار رومى، ایبسن و استریندبرگ" تاکید کرد آنچه باعث چنین قیاسی شده نه هنر نمایشنامه ‌نویسی و یافتن نشانه ‌های این هنر در این سه اندیشمند، بلکه عرفان مستتر در کلام آنهاست.

وی که در تحقیق خود اشاره‌ هایی دارد به تاثیرپذیری استریندبرگ و ایبسن از عرفان ایرانی، گفت: "شاهکار ایبسن، نمایشنامه قیصر و جلیلی است. قهرمان این نمایشنامه فردی به نام جولیان است که به نوعی نماینده آئین میترایی ایران بوده است. زمان نمایشنامه، مربوط به جنگ میان ایران و روم است. در آن مقطع، میترائیسم در اروپا گسترش پیدا کرده بوده و ایبسن درباره این موضوع نوشته است. جولیان یک عارف است و ایبسن در واقع در بزرگترین اثر خود تحت تاثیر فرهنگ ایران بوده است".

در انتهای برنامه روز نخست، گروه رومی متشکل از هنرمندانی چون "بهرام باجلان" (خواننده، سرپرست گروه رومی و آهنگساز)، "حسن مقدم"(نوازنده تار)، "امین میرشاهی" (دف ‌نواز)، "مشتاق فیض یابی" (دف و دایره)، "عماد حنیفه" (نوازنده تار)، "رضا تخم ‌پاش" (تمبک)، سه نوازنده سوئدی: "امیلیا لمپور" (نیکل هارپا) ، "اما" (فلوت) و "موآ" (طبلا)، همراه با یک گروه نه‌نفره کر، با بهره‌گیری از نه قطعه از شعرهای مولانا به اجرای موسیقی ایرانی پرداختند که با استقبال مخاطبان سوئدی حاضر در جلسه روبه ‌رو شدند.

دومین روز همایش

"انتون گیلس"، استاد ۶۱ ساله دانشگاه لوند سوئد در رشته روان‌شناسی ادیان، تحت عنوان "مولانا و عرفان شرق و غرب" سخن گفت. وی با طرح این پرسش که فکر می‌ کنید اگر یک یهودی، یک مسیحی و یک مسلمان هر سه صوفی و عارف باشند و در یکجا با هم جمع شوند و در مورد خدا با هم سخن بگویند به چه نتایجی خواهند رسید؟، به تحلیل گونه‌های مختلف اندیشه عرفانی در شرق و غرب پرداخت و با تاکید بر این که مذاهب، تحت ‌الشعاع اندیشه عرفانی قرار می‌گیرند گفت: "به گمان من هر سه عارف به نتایج مشترکی در این زمینه می ‌رسند".

	"سیگرید کاله"، پژوهشگر، "آنتون گیلس"، استاد دانشگاه لوند سوئد در رشته تاریخ مذهب و "سیمون سورین فرى"، روزنامه ‌نگار

"سیمون سورین فرى"، روزنامه‌نگار علاقه ‌مند به تاریخ مذهب، در سخنرانی خود تحت عنوان "آئین عارفانه مولانا" با اشاره به چند جانبه بودن اندیشه مولانا گفت: "هر کس از دید خود از شعرهای او برداشت می ‌کند مانند شکسپیر که در زمان ‌های مختلف برداشت‌ها و تفسیرهای مختلفی از کار او شده است".

وی فهم شعرهای مولانا را بسیار دشوار دانست و توضیح داد: "خواننده برای مطالعه شعرهای او به زمان طولانی نیاز دارد. دلیل آن هم تفاوت‌ های فرهنگی و مذهبی مولانا نه تنها با متفکران غربی، بلکه با متفکران اسلامی نیز هست".

سیمون با تاکید بر اینکه چند وجهی بودن شعرهای او و ظرافت شاعرانه رومی او را تبدیل به یک هنرمند پرآوازه کرده است، توضیح داد که عقاید مختلفی نسبت به شخصیت او وجود دارد: "برخی او را یک فرد مذهبی، برخی عارف و برخی حتی فیلسوف می ‌دانند. برخی نیز معتقد هستند که او با شمس رابطه همجنسگرایانه داشته است".

"اندرش همارلوند"، استادیار دانشگاه، روزنامه نگار و هنرمند، در سخنانی با عنوان "موسیقى و رقص نزد مولانا"، با تاکید بر این که "از راه‌های گوناگونی از جمله موسیقی، عشق و دین می‌توان به اندیشه مولانا نزدیک شد"، به استفاده مولانا از "نی" در شعرهایش پرداخت. وی سخنان خود را در برنامه ‌ای توام با کلام و موسیقی، پیش برد و با نواختن نی‌، به معرفی نی و نوای آن در فرهنگ ایران پرداخت.

در پایان سلسله سخنرانی‌ها در یک جلسه پرسش و پاسخ با عنوان "رومى در قرن بیست و یکم"، "سیگرید کاله" (پژوهشگر و عرب‌‌ شناس ۸۰ ساله سوئدی، که علاقه وافری به ادبیات فارسی دارد)، "آنتون گیلس" و "سیمون سورین فرى" به پرسش‌های حاضران در جلسه که اغلب از علاقه ‌مندان و پژوهشگران ادبیات و فرهنگ ایران بودند پاسخ دادند.

در پایان این همایش دو روزه، گروه زنان "آواى دوست" از ایران به سرپرستی فریبا هدایتی، خانم "ماود کارلسون" همراه با گروه سوئدی خود و یک نوازنده ایرانی (مشتاق فیض ‌یابی)، تحت عنوان "رقص عارفانه" به هنرنمایی پرداختند.