علی آزموده روزنامه نگار

	بیتا فرهی در خون بازی

کمیته انتخاب نماینده ایران در اسکار باید از میان فیلم های ایرانی که در فاصله شهریور ماه سال گذشته تا شهریور ماه امسال به نمایش عمومی در آمده اند، فیلمی را برای معرفی به اسکار برای شرکت در بخش فیلم های غیر انگلیسی زبان انتخاب کند.

اگر از دو فیلم ایرانی که در سال های بحرانی ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷ به اسکار معرفی شدند که "دایره مینا" به کارگردانی داریوش مهرجویی یکی از آن ها بود بگذریم و وقفه طولانی میان این دو فیلم و فیلم سوم را نادیده بگیریم، ایران از سال ۱۳۷۳ تقریبا به طور مرتب، نماینده ای را به اسکار معرفی کرده است، اما به جز نامزدی فیلم "بچه های آسمان" به کارگردانی مجید مجیدی حاصلی نداشته است.

در فهرست فیلم های معرفی شده ایران همه نوع فیلم یافت می شود، "زیر درختان زیتون" از عباس کیارستمی، "بادکنک سفید" از جعفر پناهی، "گبه" از محسن مخملباف، "رنگ خدا" ازمجید مجیدی، "زمانی برای مستی اسبها" ازبهمن قبادی، "باران" ازمجید مجیدی، "من ترانه ۱۵ سال دارم" از رسول صدرعاملی، "نفس عمیق" ازپرویز شهبازی‏، "لاک‌پشتها هم پرواز می‌کنند" ازبهمن قبادی و "خیلی دور خیلی نزدیک" از رضا میرکریمی فیلم هایی هستند که در سال های مختلف به اسکار معرفی شده اند اما نتوانسته اند نتیجه ای کسب کنند.

نگاهی به تاریخچه حضور ایران در اسکار پرسش هایی را پیش روی ما می گذارد؛ اول این که آیا امسال اتفاق دیگری خواهد افتاد یا روال هر ساله تکرار و سینمای ایران بی نصیب از اسکار برخواهد گشت. آیا در میان فیلم های ایرانی امسال فیلمی دیده می شود که بتواند نظر داوران اسکار را به خود جلب کند؟ و دیگر این که علت ناکامی سینمای ایران در اسکار در مقایسه با جشنواره های اروپایی مثل کن چیست؟

شب به خیر فرمانده (انسیه شاه حسینی)، پاداش سکوت (مازیار میری)، قاعده بازی( احمدرضا معتمدی)، خون بازی ( رخشان بنی اعتماد )، رییس ( مسعود کیمیایی)، روز سوم ( محمد حسین لطیفی)، پارک وی ( فریدون جیرانی )، تقاطع ( ابوالحسن داودی)، وقتی همه خواب بودند ( فریدون حسن پور )، چه کسی امیر را کشت؟ ( مهدی کرم پور)، ستاره است ( فریدون جیرانی )، باغ های کندلوس (ایرج کریمی )، اینجا چراغی روشن است ( رضا میرکریمی )، کودک و سرباز ( رضا میرکریمی ) و زمستان است ( رفیع پیتز) تقریبا تمام فیلم های مهم ایرانی است که در این فاصله به نمایش در آمده اند.

البته فیلم های مهمی چون سنتوری ( داریوش مهرجویی )، نیوه مانگ ( بهمن قبادی )، آفساید ( جعفر پناهی )، باد ما را خواهد برد ( عباس کیارستمی ) از فیلم هایی است که به دلیل عدم دریافت مجوز اکران از حضور در رقابت های اسکار محروم شده اند.

حال اگر به فیلم های اکران شده نگاهی بیاندازیم خواهیم دید که جز یکی دو فیلم، بقیه بخت چندانی برای معرفی به اسکار ندارند.

دو فیلم میرکریمی، فیلم هایی قدیمی هستند و او شانس خود را سال گذشته با فیلم قوی تر "خیلی دور خیلی نزدیک" آزموده است.

مسعود کیمیایی نیز در سال های اخیر حرفی برای گفتن نداشته است و در هیچ رقابت داخلی و خارجی، نتوانسته است، مورد توجه قرار بگیرد.

"تقاطع" اگر چه فیلم خوبی است، اما نمونه های خارجی قوی تری دارد. فیلم هایی مثل "قاعده بازی" و "ستاره است" نیز موضوع هایی به شدت ایرانی دارند که در جای دیگر چندان درک شدنی نیست.

فیلم هایی چون "پاداش سکوت" و "چه کسی امیر را کشت" و "پارک وی" نیز اگر چه حامل تجربه های تازه ای اند، اما به علت ضعف، احتمال انتخاب ندارند، می ماند فیلم هایی مثل "خون بازی"، " شب به خیر فرمانده" و "زمستان است" که دراین میان گفته می شود شانس "خون بازی" از همه بالاتر است، اما آیا خون بازی می تواند بخت ایران را برای موفقیت در اسکار افزایش دهد؟

موضوع خون بازی موضوع جهانشمولی است؛ اعتیاد جوانان. مهم تر از این، رابطه میان مادر و دختر که محور فیلم است و رنجی که مادر از اعتیاد دختر می کشد و نگاه تازه ای که فیلمساز به ماجرا دارد، همه می تواند به عنوان نقطه مثبت این فیلم تلقی شود، اما حتی اگر این ویژگی ها به عنوان نقاط مثبت فیلم به چشم بیاید و ضعف های فیلمنامه ای فیلم از چشم ها پنهان بماند، باز هم باید از عواملی در موفقیت فیلم ها در اسکار سخن بگوییم که به نحوی پاسخ پرسش نیز هست.

نحوه داوری فیلم ها در اسکار با جشنواره هایی مثل کن که چند داور مشخص فیلم ها را می بینند، فرق می کند. تعدد داوران نقش عوامل بیرونی را در ساختن رای داوران افزایش داده است.

اکران فیلم ها در آمریکا و نگاه مثبت رسانه ها و منتقدان طراز اول آمریکا یکی از شاخص هایی است که بر اساس آن می توان موفقیت یا عدم موفقیت فیلم ها را در اسکار پیش بینی کرد.

یکی از عواملی که سینمای ایران به خاطر آن نمی تواند در اسکار موفقیتی کسب کند، در کنار عوامل و ضعف های تکنیکی، همین موضوع است. عدم اکران فیلم ها در کشورهای دیگر و عدم توجه منتقدان برجسته جهانی به سینمای ایران و عدم پوشش تبلیغاتی مناسب درباره فیلم ها عللی است که دست یابی سینمای ایران به موفقیت را در اسکار دشوار می کند.