ابوالحسن نجوا کارشناس موسيقی

	لوریس چکناوریان، عکس از محمد فرنود

دراین کار که به سفارش معاونت امور هنری وزارت ارشاد و به مناسبت سال پیامبر اسلام تهیه شده است، لوریس چکناوریان آهنگسازی و رهبری بخش موسیقایی را بر عهده دارد و سید مهدی شجاعی نیز طراح، نویسنده و کارگردان این اثر معرفی شده است و ۱۷۰ نوازنده و خواننده وبازیگر در آن اجرای برنامه دارند.

این سوئیت سمفونی را ارکستر سمفونیک تهران به همراه گروه کر دفتر شعر و موسیقی اجرا کرده اند. رهبر ارکستر با دعوت از نزدیک به ۱۵ نوازنده سازهای بادی و برنجی از ارمنستان سعی کرده یکی از مهمترین نقطه ضعف های این ارکستر را بپوشاند.

سوئیت سمفونی رسول عشق وامید در ۱۹ قطعه ساخته شده است که با قطعه "خداوند عشق است" آغاز و پس از اجرای قطعاتی درباره زندگی حضرت عیسی، حضرت محمد ، امام علی وامام سوم شیعان با قطعات ظهور و تمنای ظهور به پایان می رسد.

اگرچه کل اجرا ۱۹ قطعه است ،اما برخی از قطعات، همانند قطعه تولد پیامبر اسلام، مبعث، فتح مکه و شهادت امام علی هر کدام به سه بخش مجزا تقسیم شده اند.

همراه با اجرای این قطعات و در بخش انتهایی صحنه ، گروه حرکات موزون ، که سرپرستی آنها به عهده نادر رجب پور است،بخش نمایشی این قطعات را اجرا می کنندو درکنار آن راوی، که گویندگی آن به عهده خانم ژاله صادقیان است، نیز متنی را برای هر بخش قرائت می کند.

موسیقی ارائه شده از سوی لوریس چکناوریان از ظرفیتهای مناسبی بهره می برد. چکناوریان به عنوان رهبر ارکستری در طرازهای جهانی و نیز آهنگسازی آشنا به رموز و پیچیدگیهای موسیقی کلاسیک توانسته با استفاده از ظرفیتهای آهنگسازی خود اجرایی قابل قبول ارائه کند.

این آهنگساز چیره دست که متولد بروجرد است و در دو دهه اول بعد از انقلاب در ایران حضور نداشت، در سالهای پایانی دهه هفتاد به ایران آمد و توانست تحولی را در اجرای موسیقی کلاسیک به وجود آورد.

چکناوریان از ذهنی ملودیک برخوردار است و درک وی از موسیقی مذهبی و نواهای مذهبی ایرانی و موسیقی تعزیه و عزاداری نیز بالاست‌، به همین دلیل دراین اجرا از برخی از شناخته شده ترین ملودی های تعزیه و مراسم عزاداری امام سوم شیعیان توانسته به خوبی بهره ببرد و آهنگهای شنیدنی را بر روی این ملودی ها واشعار گذاشته است.

	سمفونی رسول عشق و امید، عکس از محمد فرنود

بخش نمایشی کار هم تا حدودی توانست فضای کار را ارائه کند‌، اگر چه به دلیل حجم و گستردگی زمانی ، عنصر دراماتیک دراین کار تقریبا غایب بود.

کارگردان سعی کرده با استفاده از برخی عناصر بصری ونیز حرکات موزون، تاثیر گذاری کار را افزون کند، اما حضور پر هیمنه موسیقی عملا چنین توجه و امکانی را از بیننده سلب می کند.

شاید مهمترین دلیلی که سبب شده و می شود تا بیننده ارتباط کمتری با نمایش برقرار کند، زمان طولانی است که نویسنده متن برای این موسیقی نمایشی انتخاب کرده است.

در حالی که شنونده انتظار دارد با اجرایی درباره پیامبر اسلام روبرو شود، اما در عمل تنها ۶ بخش ازاین اجرا( کمتر از یک سوم کل زمان) به این رویکرد اختصاص دارد و همین مسئله سبب شده است تا بخش نمایشی ( چه در متن و چه در اجرا) فضایی خطی و کم عمق را به تماشا بگذارد.

این در حالی است که روایتها و سیره به جا مانده از پیامبر اسلام ، چه در ادبیات کهن و چه در متون دینی سرشار از لحظات دراماتیک و پر کشش است که ساختار نمایشی نابی هم دارند.

متن ارائه شده دراین کار هم نه تنها از ویژگی منحصر به فرد ادبی برخوردار نیست، بلکه اثری معمولی است که بار دراماتیک و نمایشی آن هم بسیار پایین است.

انتقاد دیگری که می توان به این اجرا وارد دانست، انتقادی ساختاری است که در تلفیق شعرپارسی با ساختار کرال موسیقی کلاسیک غرب خود را نشان می دهد که سبب می شود، شعرها شکسته شوند و عملا روح و معنا و حتی کالبد شعری فدای ریتم های موسیقایی غربی شوند.

این نقطه ضعف البته همه گاه وجود داشته است و تاکنون آهنگسازان ایرانی نتوانسته اند چاره ای برای این بخش بیندیشند، چنانکه در سوئیت سمفونی که به نام پیامبراز سوی شاهین فرهت و به سفارش صدا و سیما ساخته شد‌،نیز این ضعف به وضوح دیده می شود.

دراین اجرا البته چکناوریان سعی کرده است در بخشهایی که از ملودی های مذهبی استفاده می کند ،‌این نقطه ضعف را تا حدودی جبران کند که به گمان نگارنده توفیق داشته است.

سوئیت سمفونی رسول عشق و امید نخستین بار زمستان سال گذشته در تالار وحدت به صورت ناقص اجرا شد. در اجرای تازه این اثر ۱۹ قطعه‌ای، ۱۲ قطعه‌ تازه وجود دارد که پیش از این در جشنواره موسیقی فجر سال گذشته اجرا نشده بود.

ازحاشیه های مهم این اجرا دیدار دست اندرکاران دولتی و سیاسی از آن است که در روز جمعه گذشته، محمد خاتمی ( رئیس جمهور پیشین ایران) و محمد باقر قالیباف (شهردار تهران) ازجمله تماشاگران این برنامه بودند که پس از اجرا هم به پشت صحنه رفتند و برای لحظاتی با رهبر ارکستر و نویسنده وکارگردان بخش نمایشی کار دیدار وگفت وگو کردند.