علی امینی نجفی

	کیدمن برای بازی در فیلم "ساعت ها" برنده جایزه اسکار شد

نيکول کيدمن از نوجوانی به بازيگری پرداخت و در فيلم های تلويزيونی و سينمايی بسياری ظاهر شد، اما با فيلم "تصوير يک بانو" (۱۹۹۶ به کارگردانی جين کمپيون) و به ويژه با فيلم "چشمان کاملا بسته" (۱۹۹۹ آخرين فيلم استنلی کوبريک) در سينما به عنوان استعدادی کم نظير و هنرمندی توانا شناخته شد.

در سالهای بعد با بازی در چند فيلم موفق، ستايش منتقدان و علاقمندان سينما را برانگيخت: فيلم موزيکال "مولن روژ" (ساخته باز لورمان، محصول ۲۰۰۱) که در آن آواز هم خواند، "ساعت ها" (ساخته استيون دلدری محصول ۲۰۰۲) که برای آن برنده جایزه اسکار شد و در آن نقشی پيچيده و دشوار داشت و فيلم "داگويل" (محصول سال ۲۰۰۳ به کارگردانی لارس فون ترير) که از هر ديدگاه اثری نامتعارف بود.

نيکول کيدمن امروزه در هاليوود جايگاهی برجسته و استوار دارد. بهترين فيلمسازان به او پیشنهاد همکاری می دهند اما نرخ بالای او مانع بزرگی است: گفته می شود که در سال ۲۰۰۶ برای يک نقش ۱۷ ميليون دلار دريافت کرد که بالاترين دستمزد آن سال در ميان خانم های بازيگر بود.

اما آيا می توان از آينده اين ستاره هم با اطمينان سخن گفت؟ آيا دوستداران سينما باز هم فرصت خواهند يافت اندام ظريف و چهره حساس او را روی اکران ببينند؟ معروف است که هاليوود با خانم های بالای چهل سال زياد مهربان نيست.

بيوه ها و عجوزه ها!

تاريخ هاليوود را می توان از منظرهای زيادی نوشت و درس های بسياری گرفت که همه آنها خوش آيند نيست. بی گمان يکی از مدارک تاريخی هاليوود فهرست بلندبالای زنان بازيگری است که در روزگار جوانی (برای هاليوود حداکثر ۴۰ سالگی) چند سالی بر پرده نقره ای درخشيدند و سردر سينماها را با نام خود زينت دادند. از آن همه نام امروزه تنها خاطره ای باقی مانده است، در اسناد کتابخانه ها يا آرشيو سينماتک ها. و آغاز افول ستارگان در چهل سالگی بود يا حتی زودتر. کسانی که مانند گرتا گاربو در ۳۶ سالگی يا گريس کلی در ۲۷ سالگی هاليوود را محترمانه ترک نکردند، در آستانه چهل سالگی هاليوود آنها را ترک کرد.

بی گمان ستارگان خوش شانس يا مقاومی هم بودند که توانستند به برکت شهرت يا نفوذ يا رابطه با "بالايی ها"، چند سالی بيشتر دوام بياورند. اما بيشتر اين پری رويان پيشين، برای ادامه بقا در هاليوود به ايفای نقش هايی تن دادند که "کارخانه رؤياسازی" برای زنان بالای چهل سال در نظر گرفته بود: "بيوه های عقده ای"، "يائسه های بدخلق" و "عجوزه های بدذات". اين شتری بود که در خانه همه آنها خوابيده بود.

	ستارگانی مانند مريل استريپ موردی استثنايی هستند که با ۵۸ سال سن هنوز می تواند در نقش اول فيلمی ظاهر شود

فيلم کلاسيک "بر بيبی جين چه گذشت؟" (ساخته رابرت آلدريچ در ۱۹۶۲) نمونه ای گويا از هنرنمايی دو تن از بتان پيشين و تصادفا درخشان ترين استعدادهای هاليوود است: جون کرافورد و بتی ديويس، هر دو بالای پنجاه سال، يکی بيچاره و ديگری ديوانه.

در زمانی مقارن توليد این فیلم، بتی ديويس به يکی از کارهای متهورانه و جنجالی خود دست زده و در روزنامه آگهی تجارتی عجيبی به چاپ داده بود: ”خانم هنرپيشه ای با سی سال سابقه در هاليوود دنبال کار می گردد".

هاليوود اگر بر سر لطف می آمد و تصميم می گرفت از ستاره بالای چهل ساله باز هم چند صباحی کار بکشد، او را در تيپ کليشه ای ديگری قالب بندی می کرد تا حسابی "خانم" و "محترم" باشد: مادر فداکار، پرستار احساساتی، خانم معلم مهربان يا حد اکثر وکيل مدافع دلسوز. برای بازيگری که به چنين نقش هايی قانع نبود راهی جز خدا حافظی با هاليوود وجود نداشت. ستارگانی مانند مريل استريپ موردی استثنايی هستند که با ۵۸ سال سن هنوز می تواند در نقش اول فيلمی ظاهر شود.

طرد از هاليوود

از آخرين قربانيان اين سياست "حذف فيزيکی" امروز هم می توان ليستی بلندبالا تنظيم کرد و به صدها نام ديگر افزود: ميشل فايفر، دبرا وينگر، دمی مور، هولی هانتر، الن برکين، جسيکا لانگ و بسياری ديگر. شارون استون هم که اخيرا در دومين فيلم "غريزه اصلی" ايفای نقش کرده است به تازگی در مصاحبه ای گفت که اين روزها به سختی برای بازی در سينما پيشنهادی دريافت می کند و گاه ناگزير است بدترين نقش ها را هم قبول کند.

نويسندگان فمينيست از مدتها پيش گفته اند که هاليوود نسبت به هنرپيشه های مرد هيچگاه سخت گير نبوده و در هر سنی برای آنها جا و منزلتی داشته است. هنرپيشه هايی مانند فرد آستر، همفری بوگارت، جيمز استوارت و برت لنکستر با چند نسل پياپی از ستارگان زيبارو همبازی بودند، که با نزديک شدن چهل سالگی يکی پس از ديگری از سينمای هاليوود کنار گذاشته شدند. تا امروز هنرپيشه هايی مانند رابرت ردفورد، جک نيکلسون، کلينت ايستوود، شون کانری و ريچارد گير می توانند تا شصت سالگی و بالاتر در نقش "جوان اول" ظاهر شوند.

	شارون استون به تازگی در مصاحبه ای گفت که اين روزها به سختی برای بازی در سينما پيشنهادی دريافت می کند

برخورد سينمای اروپا با زنان هنرمند بی ترديد محترمانه تر بوده است. سينمای فرانسه نمونه ای آشناست که برای ژان مورو، سيمون سينيوره و کاترين دونوو هميشه جا و موقعيتی شايسته داشته است. سينماگران نوگرای امروز اروپا مانند پدرو المودووار و فرانسوا اوزون اين ذوق و تيزهوشی را داشته اند که با کاراکترهای ميانه سال به آثار خود عمق و تنوع ببخشند.

هنر کيدمن

نيکول کيدمن در چهل سالگی همچنان پرتوان و فعال است و می توان اميدوار بود که در سالهای آينده از سرنوشت مقدری که هاليوود برای زنان بازيگر در نظر گرفته است، در امان بماند. او در سالهای گذشته استعداد کم مانند خود را در گريز از جبر زمان به خوبی نشان داده است. چند سال پيش در ۳۵ سالگی در فيلم "ساعت ها" (محصول ۲۰۰۲) نقش ويرجينيا وولف (نويسنده ای در اوان پنجاه سالگی) را ايفا کرد و اندکی بعد در فيلم "کوهستان سرد" در نقش زنی ۲۵ ساله ظاهر شد.

نيکول کيدمن را آخرين حلقه از زنجيره هنرمندانی دانسته اند که خود از سرنوشت می گريزند اما با هر رگ چهره، هر تکان اندام و هر تار موی خود رعشه های سرنوشت را منعکس می کنند: زنانی مانند اينگريد برگمن، گريس کلی و رومی اشنايدر. کيدمن با اندامی ظريف و شکننده همواره حضوری چنان نيرومند دارد که مرزهای آشنای نقش را کنار می زند. هنر سينما بايد زيرک تر از آن باشد که به اين زودی از سحر موسيقی ملايمی که از خطوط موزون چهره و نگاه پررمز و راز اين هنرمند پخش می شود، چشم بپوشد.