|
آثار تصويری سده های 12 و 13هجری قمری در فرهنگستان هنر | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
فرهنگستان هنر ايران با گردآوری مجموعه ای متنوع و کم نظير از آثار هنرمندان دوره های افشاريه، زنديه و قاجاريه در يکجا نمايشگاهی ماندگار در تاريخ فرهنگ ايران برگزار کرده است. آثار به نمايش گذاشته در اين نمايشگاه از موزه های سراسر کشور، کاخ ها و از همه مهمتر از گنجينه های ( انبار) دولتی و خصوصی آمده است. نود و شش تابلو نقاشی، پنچاه و چهار نقاشی پشت شيشه، چهل ديوارنگاره، صد و هفتاد چاپ سنگی، بيست و شش مهر، سی جلد کتاب، شصت عکس از زندگی اجتماعی مردم در دوران قاجاريه که بخش عمده ای از آنها تاکنون در جايی چاپ نشده و تعداد زيادی عکس از معماری دوره قاجاريه در اين نمايشگاه به چشم می خورد. به گفته محمد حسين خانی، مدير دبيرخانه اجرايی نمايشگاه، برنامه ريزی، تدارک و جلب اعتماد موزه ها برای امانت دادن آثار نزديک به يکسال وقت برده است. بيش از ده سالن بزرگ در فرهنگستان هنر به نمايش اين آثار اختصاص يافته است. برای اين نمايشگاه هيچگونه کار تبليغاتی انجام نشده است. به گفته محسن زارع، مدير فرهنگستان هنر، برگزاری نمايشگاه های پژوهشی از اهداف فرهنگستان است. او با اشاره به کمبود منابع تحقيقی و پراکندگی آثار هنری دوران افشاريه، زنديه و قاجاريه و انقطاع فرهنگی که از اوايل قرن حاضر به دلايل سياسی بين سنت و مدرنيته رخ داده، می گويد خواستيم با گردآوری مجموعه های پراکنده در يکجا، فرصت، فضا و امکان تحقيق و مطالعه را برای محققان و پژوهشگران فراهم آوريم. تابلوهايی از اسماعيل جلاير، کمال الملک، صنيع الملک، مهدی نقاش مخصوص، مطلب نقاش باشی، ابوالقاسم اصفهانی، آقا نجف نقاش باشی، محمودخان صبا و ميرزا آقا بزرگ که قديمی ترين تابلوی نقاشی موجود در ايران را او خلق کرده، در نمايشگاه ديده می شود. کمال الملک آثار خود را با اسامی سيدمحمد نقاش و ميرزا محمدخان نقاش باشی و کمال الملک امضاء کرده است.
دو نقاشی که در زمان حيات کريمخان زند و اميرکبير از چهره آنان کشيده شده در کنار تصاويری از بزرگان آن دوران قرار دارد. گرچه گفته می شود تابلوی مراسم آشپزان ناصرالدين شاه تنها اثری است که چهره واقعی اميرکبير را نشان می دهد. در نقاشی هايی که از موزه پارس شيراز آمده، عمدتا بيش از يک نفر در تصاوير ديده می شود و عمده آثاری که پوستر آنها از موزه گرجستان آمده زنان را در حالت رقص نشان می دهد. در بين آثار کمال الملک منظره ای از فرحزاد که در آن زمان ييلاق بوده، ديده می شود که شاهدی بر از بين رفتن طبيعتی زيبا به دست انسان شهرنشين است. تابلو کمتر ديده شده شيرين و فرهاد کمال الملک از مجموعه خصوصی خانم مينا رزازی و نقاشی های پشت شيشه، چاپ های سنگی و جمعا حدود هزار اثر هنری از مجموعه دکتر جهانگير کازرونی و خانم فريال سلحشور و عکس های دوره قاجار هم از بنياد انقلاب اسلامی به نمايشگاه آمده است. به عقيده عبدالمجيد شريف زاده، رييس پژوهشکده هنرهای سنتی، برپايی اين نمايشگاه گوشه ای از بی توجهی به هنر سه دوره ياد شده را جبران می کند. به نظر آقای شريف زاده در دوران پهلوی نيز فرهنگ و هنردوره قاجار سرکوب شده و مورد بی مهری قرار گرفته است. خانم سلحشور، مجموعه داری که خود کارشناس مرمت آثار باستانی است، در باره نقش های موجود در کتاب های چاپ سنگی معتقد است هنرمندانی که آنها را طراحی کرده اند هنر مينياتوريست های خوب قديمی را با ابزارهای نوين زمان خود درآميخته اند.
از صنيع الملک تابلوی هزار و يک شب در کنار چند چهره نگاری کم نظير از رجال عصر قاجار، از آقا نجف نقاش باشی تابلوی ديدار شاه طهماسب با همايون شاه هندی، از ميرزا ابوالحسن نقاش دوره افشاريه تابلوی تاج بخشی نادر شاه افشار و از محمود خان صبا ( ملک الشعرا) تابلوی ذبح اسماعيل بسيار ديدنی اند. کتاب های چاپ سنگی و تصوير سازی های عجايب المخلوقات و هزار و يک شب اثر ميرزا علی خويی، شاهنامه، يوسف و زليخا، مختارنامه، خمسه نظامی (مصور)، کليله و دمنه، سفرنامه های ناصرالدين شاه به اروپا و عتبات، مثنوی و کليات سعدی از جمله آثار ديگر نمايشگاه است. عکس های دوره قاجاريه يکی از ديدنی ترين قسمت های نمايشگاه را تشکيل می دهد. اين عکس ها نوع زندگی اجتماعی، مشاغل، عزاداری و زوايای مختلف زندگی آن دوره را به خوبی نشان می دهد. نمايشگاه تا دهم مرداد ماه ادامه خواهد داشت و به گفته مسئولان فرهنگستان هنر، احتمال دارد مدت آن تمديد شود. |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||