هوشمند هنرکار منتقد فيلم

	نشانه جشنواره فيلم کوتاه تهران - عکسها از سايت جشنواره

طبق اعلام روابط عمومی جشنواره، ۳۰۰ فيلم در بخشهای رقابتی و ۵۷ اثر در بخشهای غيررقابتی به نمايش درمی آيد، که اين تعداد از ميان بيش از ۲۶۰۰ فيلم از ايران و ۷۰ کشور دنيا گزيده شده اند.

انتخاب آثار جشنواره توسط: عزيزالله حميدنژاد(کارگردان)، کاوه بهرامی مقدم (مستندساز)، مرتضی رزاق‌کريمی (تهيه کننده مستند)، محمود اربابی (فيلمنامه نويس و مدرس) و نادره ترکمان (مدرس سينما) صورت گرفته است.

برنامه جشنواره

اين جشنواره شامل بخشهای مسابقه ملی، مسابقه نگاه نو، مسابقه بين الملل، مسابقه فيلمهای معناگرا، مرور آثار مرتضی پورصمدی (فيلمبردار مستند)، مرور آثار بيژن ميرباقری (سازنده آثار کوتاه)، مرور آثار فيلمسازان جوان قم و مرور سينمای آسيا است؛ که در اشکال داستانی، مستند، پويانمايی، نماهنگ و تجربی نمايش داده می شود.

	نمايی از انيميشين بيشه ساخته اصغر صفار خوزانی

طی روزهای جشنواره چند نشست تخصصی، از جمله: بازاريابی فيلم کوتاه و گفتگو با فيلمسازان و مهمانان خارجی برگزار می شود. ضمن آن که هرشب، جلسات نقد و بررسی فيلمها با حضور سازندگان آثار برقرار است.

از ديگر برنامه های جشنواره برگزاری دو کارگاه تخصصی است: يکی با حضور مدير جشنواره اوبرهاوزن آلمان، و ديگری کارگاه پويانمايی زير نظر عبدالله عليمراد، انيماتور ايرانی.

بخشهای مختلف رقابتی جشنواره توسط هيئتهای داوری مورد قضاوت قرار می گيرد، که از آن ميان می توان به کيانوش عياری، رضا ميرکريمی، محمدمهدی عسگرپور از ايران و مونتسرات گيوی والز (اسپانيا)، مهين ضياء (پاکستان)، يوکا پکالاکسو (فنلاند) و کارل ياکوبی (آلمان) اشاره کرد.

برپاکنندگان جشنواره

جشنواره فيلم تهران، به عنوان مهمترين جشنواره فيلم کوتاه در ايران، توسط انجمن سينمای جوانان ايران، مرکز گسترش سينمای مستند و تجربی و معاونت امور سينمايی وزارت ارشاد برگزار می شود.

همچنين، شبکه های يک و دو سيما (تلويزيون ايران)، سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری، سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران، سازمان ملی جوانان، مؤسسه سينماشهر، فرهنگستان هنر، بنياد سينمايی فارابی و مرکز فرهنگی هنری صبا در برگزاری آن مشارکت داشته اند. چنان که ديده می شود هيچ نهاد خصوصی و غيردولتی، سهمی را در اين جشنواره نپذيرفته اند و کمکی به برپايی آن نکرده اند. دبير جشنواره، مجتبی اقدامی، مديرعامل فعلی انجمن سينمای جوانان ايران است.

نگاهی به جشنواره

	بخشی از جشنواره امسال به مرور آثار بيژن ميرباقری اختصاص دارد

با آن که نزديک به سه سال است که دو نهاد انجمن سينمای جوانان ايران و مرکز گسترش سينمای مستند و تجربی در هم ادغام شده اند و لابد بعد از اين مدت، ديگر تمام اجزا و بخشهای آن در ترکيب جديد، جايگاه خود را يافته اند، اما هنوز اين سازمان، نام دوگانه ای را يدک می کشد. با اين حال اين بار، دست کم در نام جشنواره، توافقی حاصل شده است و نام ساده جشنواره فيلم کوتاه تهران برای نخستين بار برروی آن گذاشته شده است.

متأسفانه استقبال از جشنواره سال به سال فروکش کرده است. عمدتاً فيلمسازان و دست اندرکاران فيلم کوتاه، خود تماشاگر آثار خود هستند و از مخاطبان و علاقمندان خاص فيلم کوتاه چندان خبری نيست. از اين رو استقبال از آثار عرضه شده در جشنواره، به ويژه در سئانسهای روز، تقريباً سرد و دور از توقع است.

آماتوريسم حاکم بر جشنواره

جشنواره فيلم کوتاه (که پيش از اين به نام جشنواره سينمای جوان شناخته می شد) سالها با ثبات پيگيری شده است.

اين جشنواره می توانست نتايجی درخشان و دگرگون کننده در مسير فيلمسازی ايران در پی داشته باشد، اما سياستهای بسته و خط کشی شده، سوء ظن نسبت به آثار متفاوت و تجربی، و حاکم شدن سليقه و ديدگاه آماتوريسم در متوليان برپايی جشنواره، از چنان رشد و صعودی جلوگيری کرده است.

فيلم کوتاه، ميدان تجربه و شکستن قواعد است. حاصل آن بيش از هر عرصه ای بايد آثاری جسورانه و تجربی باشد. اما ديدگاه آماتوريسم آن را به محلی برای نمايش مشق فيلمسازان نوپا تبديل کرده است.

با آن که به نظر می رسد در جشنواره امسال سختی و شدت چنين ديدگاهی کمی مخدوش شده و راه برای ورود آثار ويژه کوتاه تاحدی هموار شده است، با اين وجود کماکان غالب آثار عرضه شده در جشنواره، به گونه ای آماتوری، يا تقليدی از فيلمهای داستانی متداول، و يا مشق تازه واردان برای ورود به عرصه فيلم بلند است.

به جز معدود آثاری، هنوز کارهايی فراتر از آماتور برای بيان ويژه فيلم کوتاه در جشنواره ديده نمی شود. به نظر می رسد درک فيلم کوتاه، بيان جسورانه اين نوع، و شکل و مضمون ويژه آن از روح محافظه کارانه جشنواره فيلم کوتاه دور است. با اين همه، حضور چند اثر متفاوت، می تواند نويدی باشد برای شکسته شدن ديدگاه آماتوريسم حاکم بر جشنواره.

خروج از رکود

	پوستر جشنواره فيلم کوتاه تهران

به نظر می رسد با روشن شدن ساز و کار مديريت تازه پای فرهنگی کشور، عاقبت جريان راکد فيلمسازی، دست کم در بخش دولتی، فعال شده است و سير بی شمار جشنواره ها مجدداً به راه افتاده است.

پس از برگزاری تاحدی بلاتکليف فيلم کودک اصفهان در مهرماه، اکنون شاهد جشنواره های متعددی در آبان ماه هستيم: جشنواره فيلم کوتاه تهران، جشنواره فيلمهای دينی رويش، جشنواره فيلمهای آموزشی رشد، و حتی جشنواره ای برای زعفران، تحت عنوان جشنواره فيلم طلای سرخ.

حال آن که جشنواره های ديگری هم در آذر ماه در راه است: جشنواره ۱۱۰ (پليس)، جشنواره ۱۰۰ (فيلمهای ۱۰۰ ثانيه ای) و جشنواره فيلم دفاع مقدس، که گفته می شود عاقبت، پس از چندين بار تأخير و تغيير زمان و سازمان، در آذرماه برگزار خواهد شد. ضمن آن که مطابق معمول، چند جشنواره محلی و کوچک هم در شهرستانها در جريان است.

پس از رکود و انفعال يک ساله ای که در جابه جايی دولت و مديران فرهنگی ايران سپری شد، برپايی اين تعداد جشنواره در زمانی حدود دوماه قابل توجه است.

سياستهای جديد

حسين صفارهرندی، وزير ارشاد، پس از ورود آرام و آشتی طلبانه به عرصه مديريت فرهنگی جمهوری اسلامی ايران و حتی حفظ بسياری از مديران دوره گذشته، چندی پيش اولين اعتراض شديد خود را نسبت به مديريت و سياست فرهنگی پيش از خود ابراز کرد و از لزوم تغييرات گسترده، چه در سطح مديران و چه در روشها و سياستگذاری فرهنگی سخن گفت.

هرچند چنين تقابلی قابل پيش بينی بود و حتی زودتر از اين انتظار آن می رفت، با اين همه، پس از آن ورود نرم و آرام، طرح يکباره موج انتقادات، غافل گيرانه بود. حال تمام حوزه های فرهنگی، از جمله فيلمسازان عرصه فيلم کوتاه و مستند، کنجکاوانه به انتظار نشسته اند که، اين موج چگونه از سر آنان خواهد گذشت.

عرصه فيلم کوتاه، حتی در ايران آوردگاهی بسيار متفاوت از فضای محافظه کارانه فيلمهای بلند و تلويزيون است. به ويژه با همه گير و آسان شدن دستيابی به ابزار و فن ديجيتال، ميدانهای بسيار باز تازه ای بيش از پيش گشوده و گسترده شده است.

حال بايد ديد که مديريت تازه رسيده فرهنگی، که نگرانی و نارضايتی خود را هم از وضع موجود عرصه فرهنگ اعلام کرده است، در تقابل با اين حوزه چه خواهدکرد. بديهی است عرصه فيلم کوتاه و مستند، چه به لحاظ شکل و چه مضمون، مدارا و تحمل به مراتب بيشتری را نسبت به فيلم بلند می طلبد.