الهه گل پری کارشناس برنامه های راديو و تلويزيون

	نمايی از مجموعه تلويزيونی هزار و يکشب و...

اين رويکرد حدود ۵سال است که جزو سياست های کلان برنامه ريزی صدا وسيماست، تا ماه رمضان که از آن به عنوان ماه "ضيافت الهی" نام می برند، در رسانه ای مانند تلويزيون جلوه ای شاداب و پرنشاط پيدا کند.

انتخاب ماه رمضان به عنوان زمان رويدادهای داستان اين مجموعه ها از ديگر ويژگی های مشترک اين سريال هاست. زمان پخش اين برنامه ها اغلب در ساعات پس از افطار است؛ و برنامه ريزی پخش آن در شبکه های مختلف به شکلی است که به طور همزمان اتفاق نيافتد.

اين سريال ها به گونه ای در زندگی مردم جا باز کرده است که معمولاَ پس از افطار تا پاسی از شب آنها را سرگرم می کند، تا جايی که آداب مرسوم بعد از افطار مانند حضور در مساجد يا ديد و بازديد در بين آنها کمرنگ شده است. اين موضوع اعتراضات نهادهايی را هم در پی داشته که خواهان آن بوده اند، اين برنامه ها بلافاصله بعد از افطار پخش نشوند.

خاطرات دوران کودکی ( اصغرفرهادی)، پشت کنکوری ها (پريسا بخت آور، خانه بدوش (رضا عطاران)، يکی مثل من ( محسن شامحمدی)، فقط به خاطر تو( اکبرمنصورفلاح)، اگه بابام زنده بود( همايون اسعديان)، خاتون ( فياض موسوی) و... از جمله سريال هايی هستند که در اين چند سال اخير برای ماه رمضان توليد و پخش شده اند.

مرده متحرک (رضا کريمی)، او يک فرشته بود( عليرضا افخمی)، برای آخرين بار( اکبر منصور فلاح ) و متهم گريخت ( رضا عطاران) از توليدات امسال تلويزيون ايران ويژه ماه رمضان اند.

همچنين مجموعه طنز هزار و يکشب و... ( روزبه معصومی) با ساختار متفاوت در قالب نمايشی به قصه های شهرزاد و ساير حکايت های کهن و پند آموز ايرانی می پردازد.

متهم گريخت

	از چپ سيروس گرجستانی، رضا عطاران و سعيد آقاخانی پشت صحنه مجموعه متهم گريخت

در ميان سريال هايی که برای ماه رمضان توليد شده متهم گريخت ( رضا عطاران) با استقبال ويژه ای از سوی مخاطبان روبرو شده است.

اين مجموعه به ماجرای هاشم آقا و خانواده اش می پردازد. هاشم آقا که عليرغم تنگدستی اش سعی می کند از راه حلال امرار معاش کند، به سودای کار همراه خانواده اش به تهران کوچ می کند. دردسرهايی که درتهران برای او ايجاد می شود از يک سو و ماجراهای عشق و عاشقی مادر پير و دو دختر جوانش از سوی ديگر زمينه ساز رويدادهای طنز آميزی می شود که قصه تلخ تنگدستی هاشم و خانواده اش را تلطيف می کند.

شيرينی و باورپذيری بازی اغلب بازيگران به ويژه سيروس گرجستانی (هاشم) و مريم جلالی (سرور) از نقاط بارز اين مجموعه است. همچنين ميزانسن ها برخاسته از حرکت های متداول در زندگی اين گونه آدمهاست. حضور دوربين و حرکت های آن به عنوان واسطه بين بازيگران و مخاطب نامحسوس و خالی از خود نمايی های تصويری است.

مجموعه اين عوامل باعث شده است که سازندگان اين برنامه بتوانند فضای صميمانه بين خود و مخاطبانشان ايجاد کند.

اما ضعف اين سريال مانند بسياری از مجموعه های تلويزيونی ايران، شتابزدگی در توليد و ساخت آن است. زمينه های اين شتابزدگی گاه ازمتن آغاز شده و به اجرا راه يافته است. به عنوان نمونه ساده لوحی شخصيت ها به ويژه هاشم آقا در بعضی از لحظات باورپذير نيست و به نظر می رسد بيشتر دستاويزی برای پيشبرد يک ماجرا و يا به سرانجام رساندن يک رويداد است.

	نمايی از متهم گريخت

همچنين استفاده از کنايه های اروتيک در برخی از ديالوگ ها بيشتر به منظور خندان تماشاگر است تا اينکه برخاسته از ضرورت منطق گفت و گوها باشد. شخصيت های منفی يک بعدی و کليشه ای از ضعف های ديگر اين مجموعه است.

در يک نگاه کلی می توان گفت که توليد مجموعه های طنز تلويزيونی به و يژه درماه رمضان سيری صعودی را طی کرده اند و در جلب مخاطبان موفق بوده اند. اگر چه هنوز تلويزيون و توليد کنندگان اين قبيل برنامه ها در حال آزمون و خطا هستند.

ضرورت رسيدن به دريافتی دقيق و صحيح از طنز از سوی سازندگان برنامه ها از يک سو و شناخت مخاطب و بالابردن ظرفيت نقدپذيری در جامعه از سوی ديگر دو عامل اساسی برای رسيدن به تجربه هايی موفق تر در اين زمينه است.

همچنين تشخيص ضرورت برنامه ريزی های دراز مدت برای توليد مجموعه های نمايشی عامل مهمی است که می تواند باعث ارتقای کيفيت برنامه های سال های آينده باشد. به ويژه آنکه توليد برنامه های مناسبتی مانند مجموعه های طنز ماه رمضان در سياستگذاری تلويزيون ايران جای ثابتی دارند و برای برنامه ريزی اينگونه توليدات زمان کافی وجود دارد.