پرويز جاهد محل برگزاری جشنواره

	نشانه جشنواره فيلم های باستان شناسی ايران

باربارا هلوينگ، دبير اين جشنواره می گويد هنوز مشخص نيست که برگزاری جشنواره در سالهای آينده نيز ادامه داشته باشد اما موسسه باستان شناسی آلمان قصد دارد به زودی برنامه مشابهی را با همکاری سازمان گردشگری و ميراث فرهنگی ايران در تهران برپا کند.

پروفسور هلوينگ، باستان شناس است و با موسسه باستان شناسی آلمان همکاری دارد. وی چند سال در ترکيه به کارهای علمی و پژوهشی مشغول بوده و در دانشگاههای اين کشور به تدريس علم باستان شناسی پرداخته است.

خانم هلوينگ پنج سال است که مسئوليت شعبه باستان شناسی آلمان در تهران را به عهده داشته و در کشفيات باستان شناسی منطقه آريسمان کاشان مشارکت داشته است.

او درباره شکل گيری اين جشنواره می گويد:

"من در سال ۲۰۰۱ در منطقه آريسمان با فيلمساز جوانی که سرگرم ساختن فيلمی در باره گروه باستان شناسی اين منطقه بود به نام پژمان مظاهری پور آشنا شدم که به من پيشنهاد کرد جشنواره ای راه بيندازيم که موضوع آن فقط در باره باستان شناسی باشد. سپس از آرشيوهای ايرانی، فيلم های جالب را انتخاب کرديم. بعد به جستجو در آرشيوهای اروپايی پرداختيم و فيلم هايی را که فيلمسازان اروپايی در باره اين موضوع ساخته بودند، بيرون کشيديم."

فيلم های ايرانی در سنت سينمايی ای هستند که به موضوع دقيق تر و با تمرکز بيشتر نگاه می کنند. سبک آرام فيلم های ايرانی به فيلمسازان اجازه می دهد که راحت تر به موضوع نگاه کنند باربارا هلويگ

آيا اين مجموعه، تمام فيلم هايی بود که در باره باستان شناسی ايران ساخته شد و يا فيلم های ديگری هم بود که شما به آن دسترسی پيدا نکرديد؟

خير، فيلم های ديگری هم بود که مابه دليل محدوديت زمانی نتوانستيم همه را نشان دهيم. مشکل ما وقت بود. بنابراين تنها نمونه های شاخصی از سينمای ايران را نشان داديم. مثلا از ميان فيلم های مستند مشهور به موج نوی ايران، چند فيلم مستند مثل تپه های مارليک ساخته ابراهيم گلستان، تپه های قيطريه ساخته پرويز کيمياوی، جام حسنلو ساخته آقای اصلانی و فيلم فريدون رهنما در باره پرسپوليس را نشان داديم ولی می دانيم که از همين گروه چند فيلم ديگر هم بود که ما نتوانستيم نمايش دهيم.

فيلم تپه های مارليک در جشنواره با ترجمه آلمانی به نمايش در آمد. اما به نظر تماشاگرانی که با هردو زبان آلمانی و فارسی آشنايی دارند، ترجمه آلمانی متن شاعرانه فيلم کار موفقی نبوده است.

مشکل ما اين بود که فيلم يک ترجمه انگليسی دارد که آقای گلستان آن را قبول دارد اما ما نتوانستيم آن را پيدا کنيم. من با ايشان تماس گرفتم و از وی خواستم کمک کند اين کپی را پيدا کنيم اما موفق نشديم. پس از آن چند بار سعی کردم با ايشان تماس بگيرم ولی نشد. به هر حال باتوجه به وقت کمی که به شروع فستيوال مانده بود، ترجمه آلمانی آن صورت گرفت اما جنبه شاعرانه آن از دست رفت، چون کسی که آن را ترجمه کرد، شاعر نبود.

نسخه فيلم را از کجا به دست آورديد؟

از فيلمخانه ملی ايران در تهران.

چرا تنها دو فيلمساز ايرانی در اين فستيوال شرکت دارند؟

ما از چند فيلمساز ديگر ايرانی نيز برای شرکت در فستيوال دعوت کرديم اما هيچ کدام نيامدند.

با اينکه استقبال خوبی از سوی تماشاگران آلمانی از برنامه های جشنواره صورت گرفته است اما ايرانی های مقيم آلمان حضور کم رنگی داشته اند. چرا؟

اين جشنواره، يک برنامه تخصصی فيلم و باستان شناسی بود و يک فستيوال صرفا سينمايی نبود. بنابراين طبيعی است که تنها کسانی در اين فستيوال شرکت کنند که يا خود باستان شناس يا ايران شناس هستند و يا به فيلم علاقمندند. اما به هرحال، ما خيلی خوب تبليغ کرديم. حتی به تمام روزنامه های ايرانی که دراينجا منتشر می شوند نيز خبر داديم.

به عنوان يک باستان شناس، به نظر شما تا چه حد اهميت حرفه شما و جنبه های مختلـف آن در فيلم های باستان شناسی منعکس شده است؟

در جلسات بحث و گفتگوی پس از فيلم ها، در اين باره خيلی حرف زده شد. اينکه ما به عنوان باستان شناس آيا درفيلم حضور داريم يا خير؟ مهم ترين مسئله ای که هدف ما بود و می خواستيم در اين فستيوال مطرح کنيم اين است که کار باستان شناس، چگونه در فيلم نشان داده شده است .

فکر می کنيد با برگزاری اين جشنواره تا چه حد به اهداف خود رسيديد؟

ما خيلی به اهداف خود نزديک شديم. علاوه برنمايش فيلم، سخنرانی های علمی خوبی داشتيم که قصد داريم در پايان اين جشنواره آنها را منتشر کنيم. در پايان هريک از اين سخنرانی ها نيز بحث های زيادی بود که منعکس کننده ديدگاهها و ايده های متفاوت فيلمسازان وباستان شناسان بود.

آيا قصد برگزاری و ادامه اين جشنواره را درسالهای آينده هم داريد؟

هنوز معلوم نيست. نتايج اين جشنواره نشان می دهد که ما چه خواهيم کرد. همه چيز بستگی به ميزان موفقيت ما دارد. اما قصد داريم اين جشنواره را به زودی با همکاری سازمان ميراث فرهنگی در تهران برگزار کنيم.

به طور کلی چه تفاوت عمده ای بين رويکرد فيلمسازان ايرانی و فيلمسازان غربی نسبت به مقوله باستان شناسی می بينيد؟

به نظر من چند تفاوت عمده بين فيلمسازی ايرانی و فيلمسازی اروپايی درباره باستان شناسی وجود دارد. نخست اينکه فيلمسازان ايرانی از درون به موضوع نگاه می کنند اما فيلم سازان خارجی از بيرون. ديگر اينکه فيلم های ايرانی در سنت سينمايی ای هستند که به موضوع دقيق تر و با تمرکز بيشتر نگاه می کنند. سبک آرام فيلم های ايرانی به فيلمسازان اجازه می دهد که راحت تر به موضوع نگاه کنند. در اين شيوه، باستان شناسی بهتر ديده می شود.