جواد اعرابی کارشناس تئاتر

	پوستر نخستين دوره انتخاب آثار برگزيده ادبيات نمايشی - عکسها از سايت ايران تئاتر

در اين مراسم محمد حسين ايمانی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و خسرو نشان رئيس مرکز هنرهای نمايشی نيز حضور داشتند. اين مسابقه زير نظر کانون نمايشنامه نويسان خانه اداره می شود و مرکز هنرهای نمايشی با آن همراهی می کند.

تاريخچه شکل گيری

بنا بر گفته بهزاد فراهانی، دبير نخستين مسابقه ادبيات نمايشی اساس اين حرکت از نخستين ملاقات روسای خانه تئاتر، هئيت مديره و سرگروه های خانه تئاتر با دکتر ايمانی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شکل گرفت. پس از آن در نشستی با دکتر نشان، هئيت موسس و شورای سياستگذاری مسابقه مشخص شدند.

خسرو نشان، رحمت امينی، عباس شادروان، محمد امير يار احمدی، يدالله آقا عباسی، بهزاد فراهانی و خسرو حکيم رابط به عنوان هئيت موسس و شورای سياست گذاری انتخاب شدند.

پس از آن تصميم گرفته شد که کانون نمايشنامه نويسان خانه تئاتر برگزيدگان نمايشنامه نويسان پارسی زبان را در تمام جهان معرفی کند و خانه تئاتر کارهای اجرايی مراسم را به عهده بگيرد و بودجه آن توسط ادراه کل هنرهای نمايشی از طريق انجمن نمايش تأمين شود.

روش انتخاب آثار برگزيده

	بهزاد فراهانی، دبير نخستين دوره انتخاب آثار برگزيده ادبيات نمايشی

اين مسابقه شامل بخش های نمايشنامه های کوتاه، بلند، ترجمه است. در هر بخش سه جايزه در نظر گرفته شده و علاوه بر آن برای يک نمايش ايرانی چه کوتاه و چه بلند که واجد تمام اصول درام نويسی باشد، جايزه ای وپژه در نظر گرفته شده است.

آثار رسيده به دبيرخانه کد گذاری می شود و اسم نويسنده و مترجم از آن حذف می شود. به همراه آثار ترجمه شده بايد اصل متن ضميمه باشد. اين آثار در سه مرحله داوری می شوند.

داوران نخستين مسابقه انتخاب آثار برگزيده ادبيان نمايشی عبارت بودند از:

مرحله اول : ۱- خسرو حکيم رابط ۲- فرزان سجودی۳- صدرالدين شجره ۴- فرامرز طالبی ۵- عليرضا نادری ۶- محمد رضايی راد ۷- رضا صابری ۸- کورش نريمانی ۹- ناصح کامکاری ۱۰ – منصور خلج ۱۱- ايو ب آقاخانی ۱۲- مهرداد رايانی مخصوص ۱۳- حسن باستانی ۱۴- عباس شادروان ۱۵- سهراب سليمی ۱۶ – طيبه محمد علی ۱۷- هادی نامور ۱۸- صادق عاشورپور ۱۹- آندرانيک خچوميان ۲۰ ابراهيم پشت کوهی ۲۱- اسماعيل همتی ۲۲مجيد واحدی زاده ۲۳- رويا مختاری ۲۴- موحديان ۲۵- حجت الله سبزی

مرحله دوم: ۱- صدرالدين شجره ۲- محمد ابراهيميان ۳- فرامرز طالبی ۴- فرشاد فرشته حکمت ۵- افروز فروزند ۶- کتايون حسين زاده

داوران تحقيق وترجمه : ۱- بالا زاده ۲- هوشنگ آزادی ور ۳- حسن ملکی ۴- عطاء الله کوپال ۵- ناظاريان ۶- زاون بوکاسيان ۷- امين مهدوی

داوران نهايی : ۱- نجف دريا بندری ۲- حميد سمندريان ۳- خسرو حکيم رابط ۴- علی نصيريان ۵- جعفر والی

در نخستين دوره اين مسابقه نزديک به ۴۰۰ اثر به دبيرخانه رسيد.

چگونگی برگزاری مراسم

	حميد سمندريان

مراسم شامل بخش های سخنرانی، گزارش دبير مسابقه ادبيات نمايشی، موسيقی، بيانيه هیئت داوارن و نمايش سه ويديو (دو گزارش و يک کليپ) بود. اجرای برنامه را بهروز رضوی بر عهده داشت.

در اين مراسم سيد محمد خاتمی رئيس جمهور سابق و محمد حسين صفار هرندی وزير ارشاد دعوت داشتند که به علت گرفتاری حضور پيدا نکردند. تابش نماينده مجلس از طرف محمد خاتمی و محمد حسين ايمانی معاون وزير ارشاد از جانب او پيامهای آنها را خواندند.

بخش ويدئو شامل دو گزارش ويک کليپ بود. گزارشی مربوط به ميزگردی بود که در روزهای شنبه و يکشنبه ۱۲ و۱۳ شهريور ماه در خانه هنرمندان برگزارشد و گزارش ديگری مربوط به نمايشنامه نويسی به نام صفی بود که در آسايشگاه سالمندان کهريزک اقامت دارد.

معروفترين اثر نمايشی صفی "حسن سنتوری" است که توسط هادی اسلامی اجرا شده است. اولين اثر او با پشتيبانی صادق هدايت نشر يافت.

نمايش کليپی از نمايشنامه نويسان يکصد سال اخير ايران بخش سوم نمايش ويدئويی را شامل می شد.

بهزاد فراهانی دبير نخستين مسابقه ادبيات نمايشی گزارشی از روند شکل گيری اين مسابقه ارائه کرد و باز تأکيد کرد هر پارسی گويی از هر جای جهان می تواند در اين مسابقه شرکت کند.

در مورد داوری بهزاد فراهانی اشاره کرد برای رفع هر گونه سوتفاهم درباره آثار انتخاب نشده و جلوگيری از اعمال سليقه سه داور از سه نسل (خسرو حکيم رابط، عباس شادروان و ناصح کامکاری) انتخاب شدند تا بار ديگر آن آثار را بخوانند.

عدم اطلاع رسانی فراگير به شهرستانهای و استانهای کشور با وجود تمام تلاش کانون و عدم همکاری تلويزيون در اين مورد، بخش ديگری از گزارش بود.

برگزيدگان نخستين انتخاب آثار برگزيده نمايشی در بخش های مختلف به شرح زيراست:

نمايشنامه کوتاه
۱- مهرداد خزينه - نمايشنامه از آن بالا ۲- فخرالدين خاک زند - نمايش لالايی ۳- کورش نريمانی- نمايش شبهای آوينيون

نمايشنامه بلند
1- محمود طياری - نمايش اپرای پياز ۲- محمد امير ياراحمدی – تيغ کهنه ۳- محمد رحمانيان- نهر فيروز آباد

ترجمه
۱- بهزاد قادری- مرگ تراژدی اثر جورج اشنايدر ۲- يدالله آقا عباسی و بهزاد قادری- مرد يخين می آيد اثر يوجين اونيل

تأليف وپژوهش: نصرالله قادری برای کتاب آناتومی درام
نمايش برگزيده: بانوی ابريشم – عزت الله مهرآوران

اين جوايز توسط عزت الله انتظامی، محمود دولت آبادی، حميد سمندريان، جعفروالی، ايرج راد، اکبررادی، فرامرز طالبی، محمد ابراهيميان، خسرو حکيم رابط و بهزاد فراهانی به برگزيدگان اهدا شد.

نکات

	محمود دولت آبادی

• محمود دولت آبادی بر روی صحنه قبل از اهدای جايزه گفت که هنر به معنای اعم و تئاتر به معنای اخص پيروز است. مديران فرهنگی صاحب هنر وهنرمندان نيستند. صاحب خلاقيت خلاق نخست است. هنر نه آغازی معلوم دارد ونه پايانی دارد. هنر اول و دوم وسوم هم ندارد. آنان که جايزه دريافت نمی کنند، از راه باز نگردند.

• اکبر رادی خاطره ای از اولين جايزه خود گفت و اشاره کرد که اين جوايز به شانس هم بستگی دارد. او گفت: "ممکن است همين آثار برگزيده در دور بعدی شرکت می کردند، شايد انتخاب نمی شدند. با اشاره به جايزه پوليتزر ( ويژه نمايشنامه نويسی در امريکا) ادامه داد مگر تنسی ويليامز يا يوجين اونيل و آرتور ميلر چند بار اين جايزه رابردند؟ استعداد واستمرار باهم مهم است. استعداد يک واحد است و استمرار ۹ واحد."
• در اين مراسم قرار بود که محمد نوری شرکت کند و برنامه اجرا کند که به علت گرفتگی حنجره حضور پيدا نکرد ولی صديق تعريف که جايزه ويژه خانه تئاتر را از ايرج راد دريافت کرد به تقاضای او برنامه آواز سلو اجرا کرد.
• بولتنی که برای مراسم تهيه شده بود، بسيار بولتن جامعی بود. ضمن آنکه روند کامل شکل گيری انتخاب برگزيدگان آثار ادبيات نمايشی را شرح داده بود، دارای مقالات و گفتگوهای مفيدی در باب ادبيات نمايشی بود. اين بولتن قراراست با همکاری خانه تئاتر و مرکز هنرهای نمايشی به شکل فصل نامه چاپ شود.
• مراسم اهدای جوايز برگزيدگان در يک بخش انجام نمی شد بلکه در طول برنامه و درميان برنامه های ديگر انجام می گرفت. اين شيوه برای ضرباهنگ بهتر برنامه بکار برده می شد ولی در عمل سبب پراکندگی و کشدار شدن برنامه شد.
• انتخاب برگزيدگان آثار ادبيات نمايشی پارسی زبانان با اين شکل اتفاق تازه ای بود که می تواند علاوه بر غنای نمايشنامه نويسی در ايران و پيرو آن اجراهای قوی تئاتری به توسعه زبان فارسی کمک کند. شايد در تداوم آن و فراگيری که در متن فراخوان مسابقه است، حوزه های ديگر ادبيات فارسی را در برنامه ای مشابه به ميدان بياورد.