شاهرخ گلستان در پاريس

اين اشياء که شامل مجسمه ها و ظروف سفالی و سنگی و فلزی عهد باستان و زيور آلات جواهرنشان و کتب خطی و مينياتورها و کارهای چوبی و بافتنی بود، زير عناوين: آثار باستانی، هنر اسلامی، هنر ارمنی و هنرهای بافتنی طبقه بندی و عرضه شد و مربوط به کشورهای بسياری از جمله ايران، يونان، آذرربايجان، مصر، هند، ترکيه، سوريه و اسپانيا می شد.

ظرف برنز شراب که به مبلغ 45 هزار يورو بفروش رسيد

تعداد بسياری از اين آثار مربوط به تاريخ ايران بود که يا با نام سلسله های حکومتی مثل ساسانی، سامانی، عباسی، سلجوقی، ايلخانی، صفوی و قاجار معرفی می شدند و يا با نام شهرهای محل اکتشاف آثار باستانی مثل شوش، املش، لرستان، نيشابور، کاشان و گرگان.

در ميان آثار باستانی ايران دو قطعه مهم وجود داشت. يکی، يک ظرف برنزی شراب بود که قدمت آن به هشت قرن قبل از ميلاد بر می گشت.

اين ظرف که 24 سانتيمتر بلندی آن است و برپشت يک گاو قرار گرفته و دست و پای گاو پايه آن است، به گفته کارشناسانی که در جريان حراج ملاقات کردم تا کنون نظير نداشته است. اين ظرف استثنائی به مبلغ چهل و پنج هزار يورو به فروش رسيد.

قطعه بی نظير ديگر، يک بشقاب نقره هنر ساسانی مربوط به قرن هفتم يا هشتم ميلادی بود که به مبلغ چهارصد و بيست هزار يورو به فروش رفت. خريدار اين بشقاب خارج از کشور فرانسه بود و آن را از طريق مکالمه تلفنی خريد.

بشقاب نقره هنر ساسانی مربوط به قرن هفتم يا هشتم ميلادی

اين بشقاب که 29 سانتيمتر قطر آن است، با نقش برجسته، يک شاهزاده ساسانی را در شکارگاه نشان می دهد. او که پلنگی را از پا در آورده است با خنجر آخته در کار کشتن يک شير است.

از آثار دوران اسلامی، بايد از ظروف سفالی و نقش دار هنر سامانی و عباسی مربوط به قرن های نهم تا يازدهم ميلادی و از کاشی های هنر سلجوقی و ايلخانی و صفوی مربوط به قرن های دوازدهم تا هفدهم و همينطور نقش پردازی های دوران قاجار در قرن نوزدهم ياد کرد.

از آثار هنر سامانی، يک بشقاب نقش دار به قطر 44 سانتيمتر به مبلغ پنجاه و دو هزار يورو خريداری شد.

بشقاب نقش دار از آثار هنر سامانی

اما گرانترين قطعه ای که در اين حراج دو روزه به فروش رفت کله اسبی به اندازه طبيعی از مرمر سفيد و متعلق به يونان شش قرن قبل از ميلاد بود.

قبل از شروع حراج، نامه وزارت فرهنگ و هنر فرانسه خوانده شد که در آن گفته می شد دولت فرانسه به دليل اهميت تاريخی و هنری اين مجسمه، اجازه خروج آن را از کشور نخواهد داد.

گرانترين قطعه حراج، کله اسبی از مرمر سفيد و متعلق به يونان شش قرن قبل از ميلاد بود

در نتيجه، حراج که از يک ميليون يورو شروع شد از رقم دو ميليون و چهار صد و پنجاه هزار يورو فراتر نرفت و خريدار آن هم وزارت فرهنگ و هنر برای سازمان موزه های ملی فرانسه بود.

در ده - دوازده سال پيش از انقلاب اسلامی که به دليل ازدياد درآمد نفت، دست و بال دولت ايران باز شده بود و فعاليت های فرهنگی هم گسترش يافت، موزه های بسياری همچون موزه هنرهای تزئينی، موزه رضا عباسی، موزه هنرهای معاصر و موزه آبگينه تاسيس شدند که از جمله اهداف آنها برگرداندن ميراث های فرهنگی و باستانی ايران به داخل کشور بود.

در اين راه، اشياء بسياری که بيشتر از طريق حفاری های غيرقانونی به دست آمده بود و به صورت قاچاق به خارج برده شده بود، در همين قبيل حراجی ها خريداری و به ايران باز گردانده می شد، روشی که در سال های بعد از انقلاب اسلامی به نظر می رسد کنار گذاشته شده است.

گفتنی است که در همان سال ها هم برخی از کارشناسان و صاحبنظران ايرانی با اين گونه خريد ها موافق نبودند و آن را مشوق حفاری های غير قانونی و مايه رونق کار قاچاقچيان اينگونه آثار می دانستند.