تا امروز تنها آن بخش از ميراث فرهنگی که صورت مادی داشت برای ثبت جهانی پيشنهاد می شد

به گزارش خبرگزاری ميراث فرهنگی الحاق ايران به کنوانسيون حفظ ميراث معنوی اسفند ماه گذشته از سوی سازمان ميراث فرهنگی کشور به دولت پيشنهاد شده بود.

بنا به گزارش خبرگزاری ميراث فرهنگی، در مهر ماه سال ۱۳۸۲ سازمان جهانی يونسکو با هدف حمايت از خرده فرهنگ ها در برابر جهانی شدن کنوانسيونی را با نام «کنوانسيون حفظ ميراث معنوی» در سی و سومين جلسه عمومی خود تصويب کرد. در پی تصويب اين کنوانسيون، نمايندگان فرهنگی کشورهای مختلف از جمله کشورهای در حال توسعه فعاليت هايی را برای جلب نظر مساعد دولت های خود برای تصويب اين کنوانسيون آغاز کردند.

تاکنون تنها کشور الجزاير به اين کنوانسيون ملحق شده است و اگر سی کشور به کنوانسيون بپيوندند لازم اجرا می شود.

حسين مرعشی، معاون رييس جمهور و رييس سازمان ميراث فرهنگی و گردشگری در مورد الحاق ايران به اين کنوانسيون گفت: «ايران يکی از غنی ترين کشورهای جهان در زمينه وجود ميراث معنوی است و الحاق ايران به اين کنوانسيون می تواند گامی موثر در کشور و جهان برای حفظ و ترويج ميراث معنوی و شفاهی باشد.»

ارزش توجه به ميراث معنوی

پرويز ورجاوند وزير فرهنگ و هنر در دولت موقت در گفتگويی با بی بی سی اظهار داشت که ميراث معنوی بخش غيرمادی ميراث فرهنگی کشورها را در بر می گيرد. الحاق به اين کنوانسيون و تلاش کشورها برای ثبت آيين هاو جشن ها و چهره های نقش آفرين فرهنگی و تاريخی به نام خود باعث می شود که اين کشورها خود را برای حفظ و گسترش اين ميراث های معنوی موظف کنند.

آقای ورجاوند در باره وضعيت آيين ها و شخصيت هايی که چندين کشور آن را از خود می دانند از نوروز مثال آورد و گفت اگر حتی صد کشور نوروز را از خود بدانند بهتر است چرا که اهميت و عظمت و گستردگی اين جشن را نشان می دهد.

بنابر اين، به گفته وی ادعای يک کشور در باره يک آيين يا شخصيت مانع از ادعای ديگر کشورها نخواهد شد.

در عين حال، آقای ورجاوند معتقد است که ملاک ايرانی بودن در مورد شخصيت ها، زادگاه يا آرامگاه آنهاست اما مهمتر از آن کار و فعاليت آنها در حوزه فرهنگ و زبان ايرانی است.

آقای ورجاوند اذعان کرد که در مورد شماری از شخصيت ها مانند زرتشت حاکميت فعلی ايران چندان مايل به فعاليت نيست از اين رو اقدام تاجيکستان را برای بزرگداشت زرتشت مورد ستايش قرار داد.

در عين حال، تصويب اين لايحه گام اول در عملی شدن الحاق ايران به کنوانسيون يونسکو است. زيرا تمام عهدنامه ها، قراردادها و کنوانسيون های جهانی بايد به تصويب مجلس شورای اسلامی برسد. الحاق به اين کنوانسيون نيز پس از بررسی نهايی وتصويب در هيات دولت به صورت يک لايحه به مجلس شورای اسلامی ارجاع می شود تا پس از تصويب مجلس و شورای نگهبان رسميت نهايی بيابد.

هم اکنون تصويب الحاق کشورها به کنوانسيون حفظ ميراث معنوی در بسياری از کشورهای ديگر جهان نيز در حال بررسی است که از آن جمله می توان به کشورهای گرجستان و تاجيکستان اشاره کرد.

بيانيه ميراث معنوی و پيشنهادهای ايران

يونسکو پيش از تصويب کنوانسيون حفظ ميراث معنوی در سال گذشته، در سال ۱۹۹۸ ميلادی (سال ۱۳۷۷ شمسی) در جلسه عمومی خود برای حفظ ميراث معنوی بشری که شامل زبان، ادبيات، موسيقی، رقص، بازی، اسطوره شناسی، آداب و آيين ها و صنايع دستی و هنرهای سنتی است بيانيه ای را با عنوان بيانيه شاهکارهای شفاهی و غير ملموس بشر تهيه و منتشر کرد. تاکنون ۴۷ اثر جهانی در اين بيانيه به ثبت رسيده است اما در اين ميان هيچ اثری از ايران ديده نمی شود.

ايران امسال قصد دارد تا در اولين قدم برای اجلاس سال ۲۰۰۵ دو پرونده ثبت نوروز و گويش مراغی را به يونسکو ارايه دهد.

گویش مراغی گویشی است که تنها در 15 روستای الموت به آن تکلم می شود و دارای ویژگی های یک گویش باز مانده از زبانی باستانی است. سعید عریان، رییس پژوهشکده زبان و گویش و نماینده ایران در اجلاس یونسکو برای تصویب کنوانسیون میراث معنوی به خبرگزاری ميراث فرهنگی گفته است که گویش مراغی به دلایل علمی و نیز به دلیل در خطر بودن، این قابلیت را دارد که توجه جهان را به خود معطوف کند.

همچنين طبق کنوانسيون حفظ ميراث معنوی پس از امضاء ۳۰ کشور و رسميت يافتن کنوانسيون، بيانيه ثبت شاهکارهای شفاهی و غير ملموس نيز به کنوانسيون خواهد پيوست و از آن به بعد تنها کشورهايی که کنوانسيون را پذيرفته اند، می توانند شاهکارهای خود را در فهرست يونسکو به ثبت رسانند.