جواد اعرابی

پرومته که به خاطر نثار آتش به انسان مورد خشم خدای خدايان زئوس قرار می گيرد، توسط غلامان او به نام های زور و توانايی به بند کشيده می شود و در ميان صخره هايی که از آدميان به دور است رها می شود.

پرومته مظهر دانائی است و عاشق حقيقت و رستگاری. او رنج وشکنجه را به جان خريد تا در مقابل خود کامگی زئوس بايستد. از آنجا که مرگ در سرنوشت او نيست، اين رنج جاودانه برای او باقی خواهد ماند.

با همه آسيب ها و ناملايمت هائی که در پی دارد، رنج جاودانه پرومته، نشانه جاودانگی دانائی است، و به اين دليل است که او پيشنهاد اوکئانوس، ايزد دريا و رود را مبنی بر نوشتن توبه نامه ای به پيشگاه زئوس برای رهايی از رنج وشکنجه نمی پذيرد. چون دانائی با رنج او زنده باقی خواهد ماند.

خودکامگی زئوس زمانی توسط زاده ای از نسل خود او از بين خواهد رفت. اين پيشگوئی را پرومته به ايو دختر رود ايناکوس که به خاطر عدم پذيرش عشق زئوس در جهان سرگردان است می دهد. پرومته نجات خويش را توسط فرزند ايو که مظهر پاکی است، اعلام می کند.

رهايی دانائی از دل پاکی امکان پذير است. جاودانگی دانايی با تمامی رنج ها سبب زنده ماندن اميد می شود. اين اعتقاد اشيل است که خود عليه خود کامگی نبرد کرد ودر زمان او دموکراسی در آتن پيروز شد. در عصر درخشان يونان که اقتصاد، سياست، فرهنگ و هنر رو به کمال می رفت، او پايه گذار تراژدی بدين شکل شد.

زمان بسيار بر تراژدی پرومته در زنجير اثر اشيل گذشته است ولی جوهره و درونمايه تراژدی همچنان اثر گذار است و زمان و مکان آن فراتر از يونان ودوران اشيل رفته است.

قطب الدين صادقی که تمايل به آثار کلاسيک در کارهای هنری او به چشم می خورد، بر اساس متن اشيل و با زدن شاخ و برگهای اسطوره ای اثر و حفظ درونمايه از خود گذشتگی و ايثار قهرمان اصلی، متنی فراخور روزگار ما نوشته است.

اجرا، بازيگری و کارگردانی

بازيگران بر روی صحنه به شکل جنين خوابيده اند. بازيگری در ميان آنها به همان شکل خوابيده است و شيپوری در دهان دارد که همان طور که حول بدن خود می چرخد بر شيپور می دمد و با هر دميدن بقيه بازيگران حرکتی می کنند.

بعد خود او از ميان برمی خيزد و گويی نورانی در دست می گيرد و يک به يک به سراغ بازيگرها می رود ونزديک هر کس که می رسد، صدای زنگی شنيده می شود و او برمی خيزد.

همه که به نوبت برخاستند، صحنه روشن می شود و روايت در صحنه ای امروزی و بسيار موجز و گويا آغاز می شود.

نوارهای آشنای زردرنگ خطر با علامت آن که در گوشه و کنار شهر که در هنگام ساخت و ساز به رهگذران هشدار می دهد، دور تا دور صحنه قرار دارد و لباس بازيگران نيز امروزی است؛ پيراهن هايی با زمينه سفيد و راههای مشکی به جز بازيگر نقش پرومته که زمينه پيراهنش قرمز است.

هيچ نشانه ای بيننده را از عصر حاضر به بيرون پرتاب نمی کند و درونمايه داستان هم چون مسأله جاودانه بشری است به راحتی اين لباس معاصر را برتن می کند.

حتی زنجير زدن همسرايان بر شانه برای همدردی با پرومته، نه تنها در القای حس همدردی در بيننده ايرانی موثر است بلکه نشانگر آنست جايی که دغدغه های بشری وجود دارد، مرزبندی جغرافيائی، معنايی ندارد.

هشت بازيگر جوان با آمادگی جسمانی خوب به ويژه بازيگر نقش پرومته از عهده شتاب لازمه و ضرباهنگی که ويژه کارهای قطب الدين صادقی است، به خوبی برمی آيند. بازی ها تلفيق مناسبی است از شيوه کلاسيک و نوين.

به ويژه بازيگر نقش ايو رفت و برگشت خوبی از حالت نمادين و اسطوره ای نقش خود به حالت عاطفی و شخصی يک دختر امروزی دارد.

صادقی به عنوان کارگردان با کم کردن از بار کلمات و گفت و گوها و ايجاد تابلوها و تصاوير، عصاره متن را قابل فهم تر کرده است.

جسارت او در کار با دانشجويانی که زير نظر خود او پرورش يافته اند در يکی از مهم ترين و زيباترين تراژدی های تئاتر جهان، قابل تحسين است.

طراحی و ميزانسن در کارهای صادقی از درجه اهميت بيشتری نسبت به بازيگری دارد و فرصت برای لحظات عاطفی شخص بازيگر کم است که اين شايد به ضرباهنگ و شتاب موجود در روش کاری او مربوط باشد.
لذا بر خود بازيگر است که با توجه به اين روش اجرايی و بدون لطمه زدن به آن، اين لحظات را برای خود بيافريند.