اين لوحها عمدتا در مجاورت تخت جمشيد پيدا شده بودند

اين نخستين با پس از انقلاب اسلامی ايران است که چنين مبادله ای ميان ايران و آمريکا صورت می گيرد.

گيل استاين، رئيس اين موسسه خاورشناسی که قرار است در پايان هفته جاری همراه با محموله اين لوحها گلی به ايران سفر کند گفت: "من بازگرداندن اين لوحها را بخشی از يک رابطه دو طرفه می بينم. با تکميل تحقيقات به روی ساير لوحها، قصد داريم آنها را نيز به ايران برگردانيم."

به گزارش خبرگزاری آسوشيتدپرس، دکتر استاين اميدوار است طی اين سفر درباره موافقت نامه ای برای حفاری های باستانی تازه و آموزش دانشجويان ايرانی برای حفاظت از آثار عتيقه، با مقام های ايرانی گفتگو کند.

به گفته وی دانشگاه شيکاگو برای بازگرداندن لوحها از اداره کنترل دارايی های خارجی، که بخشی از وزارات دارايی آمريکا است، مجوز گرفت.

اين لوحهای گلی 2500 ساله که اطلاعاتی به زبان عيلامی و به خط ميخی بر آنها نگاشته شده است تصويری از زندگی در ايران باستان ارائه می کند.

خط ميخی بيش از پنج هزار سال قبل توسط سومری ها در منطقه ای که امروز در عراق واقع است متحول شد.

حکايتگر تاريخ

اين لوحها که تحويل سازمان ميراث فرهنگی ايران خواهد شد در سال 1933 در مجاورت تخت جمشيد از زير خاک بيرون کشيده و برای مطالعه و ترجمه موقتا به موسسه خاور شناسی دانشگاه شيکاگو سپرده شد.

قدمت آنها به 509 تا 494 پيش از ميلاد به دوره ميانی حکومت داريوش اول بازمی گردد و حاوی اطلاعاتی درباره زندگی روزمره نظير جيره روزانه کارگران و حقوق آنهاست.

همچنين نام سرزمين هايی که اين کارگران، از جمله مصر و هند و يونان، از آن آمده بودند و در آن زمان بخشی از امپراطوری عظيم ايران بود در اين لوحها ثبت شده است.

به گفته دکتر متيو استولپر، استاد دانشگاه شيکاگو و متخصص ايران باستان، ابعاد اکثر اين لوحها از اندازه يک کارت اعتباری تجاوز نمی کند و هر کدام يک داد و ستد را ثبت کرده اند.

دانشگاه شيکاگو در سال 1951 بيش از 37 هزار عدد از اين الواح را به ايران بازگرداند، اما اين نخستين مجموعه ای است که پس از انقلاب به ايران پس داده می شود.

بازگشت باستان شناسان غربی

اين اقدام يکی از نشانه های روندی است که از افزايش فعاليت باستان شناسان غربی در ايران حکايت دارد.

روزنامه نيويورک تايمز روز پنجشنبه گزارش داد که باستان شناسان غربی به تشويق مقام های محلی در ايران که خواهان تماس های گسترده تر علمی با ساير کشورها هستند، پس از غيبتی 25 ساله به تدريج به ايران باز می گردند.

اين روزنامه نوشت در سه سال گذشته گروه کوچکی از باستان شناس آمريکايی و اروپايی به آرامی و بی سر و صدا حفاری محوطه های باستانی ايران، به خصوص ويرانه های امپراطوری هخامنشی را که 2500 سال قبل شکوفا شد، آغاز کرده اند.

بنابه اين گزارش در پی گشاده رويی مقام های فرهنگی ايران نسبت به باستان شناسان خارجی، که ماه اوت گذشته در کنفرانسی در تهران شرکت کرده بودند، انتظار می رود شمار محققان خارجی طی ماه های آينده در ايران افزايش يابد.

گيل استاين، رئيس موسسه خاورشناسی به اين روزنامه گفت که مقام های ايرانی گفته اند که از باستان شناسان غربی در ايران استقبال می کنند.

وی گفت: "دست کم بخشی از ايران به بهبود روابط با غرب بسيار علاقه مند است و اعتقاد دارد که دانش و تحقيقات علمی بخشی جدايی ناپذير از آن است."

البته دکتر استاين اشاره کرد که "نگرانی اصلی ايرانی ها اين است که روابط تازه يک شراکت برابر باشد، نه رابطه ای يک طرفه مثل گذشته."

اين بدان معنی است که ايران خواهان دخالت بيشتر محققان خود هم در بخش حفاری و هم تحليل يافته هاست.

هم اکنون تيمی از دانشگاه شيکاگو به سرپرستی دکتر عباس عليزاده، متولد ايران، سرگرم مطالعه شبکه های آبياری باستانی در ناحيه خوزستان است.

تيم های ديگری نيز از جمله از استراليا، بريتانيا، فرانسه، آلمان و ژاپن يا قصد کار در ايران را دارند يا قبلا فعاليت خود را آغاز کرده اند.