ابتکار فراهم آوردن ارکستری از نوازندگان فلسطينی و اسرائيلی جايزه موسيقی را به خود اختصاص داد

مردخای ونونو افشاگر برنامه های اتمی اسرائيل جايزه ويژه آزادی بيان را به خود اختصاص داده است، و جان اشکرافت دادستان کل آمريکا به دليل تلاش هایش در تحکيم سانسور درآمريکا لايق عنوان مرد سال سانسور دانسته شده است.

مردخای ونونو تکنسين اتمی در تاسيسات هسته ای اسرائيل بود که از 1986 تا کنون عمدتا در زندان انفرادی بوده است. او حجم پروژه هسته ای اسرائيل را فراتر از کنترل پارلمان اين کشور تشخيص داده بود و موضوع را آشکار ساخته بود.

جان اشکرافت هم در سال گذشته تلاش بسيار کرد تا حيطه "قانون ميهن پرستی" آمريکا مصوب 2001 را گسترش دهد؛ قانونی که پيش از اين هم به دليل تعرض به حوزه زندگی خصوصی شهروندان، ناديده گرفتن روند بازپرسی و محاکمه ها و نيز مجازات ناراضيان مورد انتقاد قرار گرفته است.

احمد مسجد جامعی وزير ارشاد ايران نيز به دليل اعمال سانسور بر سينمای پر تکاپوی ايران از نامزدهای اين عنوان بود.

جايزه به روزنامه نگاران، کاری دشوار

جايزه ويژه ای با همکاری روزنامه گاردين چاپ لندن نيز به کاوه گلستان خبرنگار عکاس و فيلمبردار فقيد ايرانی اعطا شد. کاوه گلستان در جريان گزارش از جنگ عراق در شمال اين کشور روی مين رفت و کشته شد.

در بيش از نيمی از کشورهای جهان، در مقابله با آزادی بيان روزنامه نگاران، از فشار سياسی، سانسور، شکنجه و زندان گرفته تا تبعيد و قتل استفاده می شود. سردبير "نمايه سانسور"

يک جايزه ويژه هم به "ساتياندرا کومار دوبی" افشاگر فساد مالی در هند که جان خود را بر سر افشاگری هايش گذاشت اعطا شد.

اورسالا اوون ( Ursula Owen) سردبير "نمايه سانسور" در مقاله ای در گاردين می نويسد: در بيش از نيمی از کشورهای جهان، در مقابله با آزادی بيان روزنامه نگاران، از فشار سياسی، سانسور، شکنجه و زندان گرفته تا تبعيد و قتل استفاده می شود.

نمايه سانسور شماری از اين روزنامه نگاران را هر ساله در مراسم خاصی مورد تجليل قرار می دهد.

داوران جوايز امسال گفتند که انتخاب نامزدها و سپس برندگان کاری بسيار دشوار بوده است. برای نمونه انيس پنا روزنامه نگار کلمبيايی که از برندگان جوايز امسال است تنها يکی از هفت روزنامه نگاری است که در اين کشور مورد حمله و ضرب و شتم و شکنجه قرار گرفته يا به قتل رسيده اند.

به طور کلی، در سال 2003، 36 روزنامه نگار کشته شده اند که از سال 2002 بيشتر است. دو نفر از نامزدهای جوايز امسال نيز در ميان اين کشته شدگان اند.

کاوه گلستان و جيمز ميلر

کاوه گلستان يکی از نمونه های فعال در آزادی بيان بود. وی پيشتر نيز جوايزی را به خود اختصاص داده بود از جمله برای عکس هايش در طول خيزش مردم ايران در مقابل شاه که به انقلاب منتهی شد.

کاوه در جريان گزارش جنگ عراق روی مين رفت و کشته شد

کاوه در جريان بمباران شيميايی حلبچه نيز با به خطر انداختن جان خود برای گزارش به اين منطقه سفر کرد.

او در سال 1997 به دليل آشکار کردن سرنوشت دهشتناک کودکانی که در يک يتيم خانه تحت شرايط بيرحمانه ای نگهداری می شدند به زندان محکوم و از کار روزنامه نگاری برای مدتی محروم شد.

جيمز ميلر روزنامه ديگری که به او جايزه اعطا شد نيز از قربانيان سال گذشته بود. او پس از آنکه در غزه هدف گلوله سربازان اسرائيلی قرار گرفت جان سپرد. او در حال فيلمبرداری از تخريب خانه های فلسطينيان از سوی اسرائيل برای يک فيلم مستند بود که از ناحيه گردن مورد اصابت گلوله قرار گرفت.

حس ساده انجام وظيفه خبری

زمانی واسلاو هاول برای مجله نمايه سانسور نوشت: "ما خود را پشت ميله های زندان يافتيم بدون اينکه بفهميم چگونه. ما بسادگی کارهايی کرده بوديم که ناگزير از انجام آن بوديم و به نظر هم درست هم می آمد نه کم نه بيش."

اورسالا اوون در گزارش خود در گاردين می گويد: "تمام کسانی که در مراسم امسال تجليل شدند نيز همين حس ساده انجام وظيفه خود را به عنوان يک روزنامه نگار داشته اند."

جوايز موسيقی، کتاب و سينما

نمايه سانسور جايزه ويزه خود را در موسيقی به ابتکار ادوارد سعيد روشنفکر فقيد فلسطينی و دانيل بارن بوئيم موسيقيدان يهودی اختصاص داد که ارکستری از نوازندگان فلسطينی و اسرائيلی فراهم آوردند.

در عالم سينما، فيلم هايی از چچن، ايران ( طلای سرخ - جعفر پناهی)، افغانستان ( اسامه - صديق برمک) و آفريقای جنوبی نامزد بودند که نهايتا فيلم لی هيرش با عنوان "آماندلا" از آفريقای جنوبی برنده جايزه شد

اين ارکستر که نمايانگر اتحاد و هماهنگی دو گروه از نوازندگان از جامعه ای بود که بين اين دو قوم و نزاع های آنان تقسيم شده نخستين اجرای خود را در اوت 2003 برگزار کرد.

در عرصه کتاب، جايزه به نويسندگان کتابی اختصاص يافت به نام "برده" ( Slave) که خاطرات واقعی يک دختر جوان را حکايت می کند که در 12 سالگی توسط "مجاهدين" محلی ربوده شد و در خارطوم پايتخت سودان فروخته شد. کتاب زندگی او گزارش تکان دهنده ای دست اولی است از تجارت برده در روزگار مدرن.

برای اين جايزه کتاب های ديگری از جمله "لوليتا خوانی در تهران" از آذر نفيسی هم نامزد شده بود.

در عالم سينما، فيلم هايی از چچن، ايران ( طلای سرخ - جعفر پناهی)، افغانستان ( اسامه - صديق برمک) و آفريقای جنوبی نامزد بودند که نهايتا فيلم لی هيرش با عنوان "آماندلا" از آفريقای جنوبی برنده جايزه شد.

لی هيرش در فيلم خود به نقش موسيقی سياهان اين کشور در مبارزه با آپارتايد ( تبعيض نژادی) پرداخته است.