سينا سعدی

در ميان فعاليت های فرهنگی، روزنامه نگاری بيش از هر عرصه ديگری از تحولات تکنولوژيک بويژه در زمينه اطلاع رسانی تأثير می گيرد

اما مخاطبان روزنامه های اينترنتی اين امتياز را بر بينندگان تلويزيون داشتند که با مراجعه به پيوندها، پس زمينه و تاريخچه را نيز دريافت کنند. نقشه برج های دوقلو، طرح هواپيماهای مسافربری، تاريخچه فعاليت های بزرگ تروريستی و کمی بعدتر تاريخچه شبکه القاعده و زندگينامه رهبران آن در دسترس بود.

دبيران بخش های گوناگون روزنامه اينترنتی به نامه های الکترونيکی، (ای ميل های) خوانندگانی که پرسش های خود را مطرح می کردند پاسخ می گفتند. عکس ها و فيلم های ديجيتالی، حرفه ای يا آماتور، همزمان با وقوع حادثه بر صفحه های کامپيوتر خانگی منتقل می شد و به مراجعه کننده اين امکان را می داد که از زوايای گوناگون به تصويرها بنگرد. افراد درگير در حادثه، متخصصان و خوانندگان معمولی نيز نظريات خود را مکتوب يا بر نوارهای صوتی و تصويری در روزنامه های اينترنتی منعکس می کردند. گپستانها نيز به گروه های گوناگون امکان می داد که افکار و آرای خود را با يکديگر در ميان بگذارند. اين در حالی بود که بينندگان فرستنده های خبری بزرگ تنها تماشاگران منفعل حادثه بودند و محکوم به ديدن و شنيدن چيزهايی که رسانه های بزرگ خبری در اختيار آنان قرار می دادند.

در نشريات اينترنتی اگرچه از کلام بهره گرفته می شود اما مخاطب می تواند به جای خواندن يک مصاحبه، اگر خواست به نوار آن گوش دهد؛ به جای خواندن يک گزارش خبری، فيلم آن را نگاه کند. راديو تلويزيون نيز از تصوير متحرک و صدا و پخش همزمان بهره می گيرند اما در اين دو رسانه زمان ارتباط در اختيار مخاطب نيست

در نشريات اينترنتی اگرچه از کلام بهره گرفته می شود اما مخاطب می تواند به جای خواندن يک مصاحبه، اگر خواست به نوار آن گوش دهد؛ به جای خواندن يک گزارش خبری، فيلم آن را نگاه کند. راديو تلويزيون نيز از تصوير متحرک و صدا و پخش همزمان بهره می گيرند اما در اين دو رسانه زمان ارتباط در اختيار مخاطب نيست. مخاطب اين رسانه ها چون مخاطب نشريات مکتوب، محکوم به دريافت اطلاعاتی است که دبيران رسانه در اختيار او می گذارند. در نشريات اينترنتی زمان ارتباط در اختيار مخاطب است.

مخاطب با بهره گيری از پيوندها، اطلاعات را از ميان منابع نامحدودی که در اينترنت وجود دارد به دلخواه خود انتخاب می کند. در نشريات اينترنتی مراجعه کننده می تواند نه فقط بخش های انتخاب شده يک گزارش يا مصاحبه که تمامی آن را ببيند يا بشنود. در نشريات مکتوب امکان دسترسی سريع به داده ها وجود ندارد. اين نشريات برای تکميل يا تصحيح اخبار و گزارش های خود بايد تا انتشار شماره بعدی حد اقل يک روز برای روزنامه ها صبر کنند. در حالی که نشريات اينترنتی می توانند هر لحظه با رجوع به سايت های ديگر داده های خود را تکميل يا تصحيح کنند.

نشريات اينترنتی انسان های بی تفاوت را از طريق کلمات، صدا، تصوير و فيلم درگير می کند چرا که اين نشريات می توانند مجموعه هايی از مخاطبان را که بر مبنای علاقه مشترک شکل گرفته اند به وجود آورند و از آنجا که اين نشريات امکان نامحدودی برای ارايه متن ها، به عمق و سطوح متفاوت، در اختيار دارند می توانند نوعی از روزنامه نگاری را به وجود آورند که با هيچ رسانه ای قابل سنجش نيست وی پاوليک، از کارشناسان روزنامه نگاری اينترنتی

نشريه اينترنتی نه فقط از قيد سانسور و خود سانسوری آزاد است که از سلطه سرمايه که برای رسانه های سنتی مکتوب و صوتی و تصويری اساسی است، نيز رهاست. کارکنان نشريات اينترنتی در خانه های خود، و نه در دفاتر پر هزينه کار می کنند. هزينه های کمر شکن چاپ، کاغذ، پست و توزيع از بودجه نشريات اينترنتی حذف شده است.

شبکه جهانی وب ها و اينترنت رابطه بسته مصرف کننده منفعل و توليد کننده مسلط را به رابطه آزاد و فعال و متقابل همه انسان ها بدل کرده است. به گفته « وی پاوليک» از کارشناسان برجسته روزنامه نگاری اينترنتی « نشريات اينترنتی انسان های بی تفاوت را از طريق کلمات، صدا، تصوير و فيلم درگير می کند چرا که اين نشريات می توانند مجموعه هايی از مخاطبان را که بر مبنای علاقه مشترک شکل گرفته اند به وجود آورند و از آنجا که اين نشريات امکان نامحدودی برای ارايه متن ها، به عمق و سطوح متفاوت، در اختيار دارند می توانند نوعی از روزنامه نگاری را به وجود آورند که با هيچ رسانه ای قابل سنجش نيست».

روزنامه نگاری اينترنتی تلفيقی خلاق از چندين رسانه گوناگون است. پس دست اندرکاران آن بايد تخصص روزنامه نگاری را با دانش فنی همراه کنند. انتشار يک نشريه الکترونيکی به ظاهر ساده و آسان است و بی دليل نيست که در کنار نشريات اينترنتی معتبر و حرفه ای نشرياتی را می توان ديد که از کوچک ترين معيارهای حرفه ای بی بهره اند. برخی از کارشناسان، توليد آسان يک نشريه اينترنتی ضعيف را از جنبه های منفی روزنامه نگاری اينترنتی قلمداد می کنند اما در رسانه های سنتی مکتوب يا صوتی و تصويری نيز می توان به صدها نمونه اشاره کرد که به دور از موازين و معيارهای حرفه ای به بازار عرضه می شوند.