شفقت رجبیان

گروه سازنده چرخ و فلک همراه با دولتمند در روستای زادگاه او داغستان

این محفل به اهتمام سازمان "هنرمندان بدون مرز" و بنياد نيکوکاری "ورارود" مستقر در لندن برگزار شد و در آن شماری از چهره های سرشناس ايرانی مانند خانم ژاله اصفهانی، شاعری که در تاجيکستان بسيار پرآوازه است، و گروهی از دست اندرکاران و دانشجويان موسيقی و تئاتر و سينما شرکت داشتند.

در کنار مشکلات اجتماعی در تاجیکستان فرهنگ زنده و زيبايی هم هست که بسیار غنی و رنگارنگ است و آن را باید به جهان معرفی کرد تا دنیا با ستایش از زوایای مثبت تاجیکستان، از این کشور تصویر کاملتر و در نتيجه درک بهتری برای کمک به توسعه آن داشته باشد. مهدی جامی، سازنده فيلم

شهزاده نظروا روزنامه نگار و نويسنده سمرقندی که گفتگوها را انجام داده است، در اين فيلم قصه اولين سفر خود را به تاجيکستان پس از استقلال روايت می کند. سفری که برای ديدار از دولتمند صورت گرفته و همزمان است با جشن استقلال تاجيکستان. او در اين سفر هم با دولتمند آشنا می شود و هم بيننده را با خود به سفری در جاده های جنوب تاجيکستان تا روستای زادگاه دولتمند يعنی داغستان می برد.

اورا در این کار دختران خوش صورت رقصنده تاجیک، اعضای خانواده خود دولتمند، افضل شاه شادی (آوازخوان)، شادروان "گرمنج ذوقی بیک" با موزه سازهای موسیقی اش، اصل الدین نظاموف (موسیقی دان)، لاله تالس ( آهنگساز) طالب شهيدی (رهبر ارکستر سمفونيک دوشنبه) و چهره های سرشناس دیگر یاری و همراهی می کنند.

رنگ و رقص، سنت های تاجيکی

مراسم با سخنانی از جيمز باکن نويسنده ايراندوست و فارسی دان بريتانيايی آغاز شد که بر اهميت نزديکی رقص و دين اسلام در تاجيکستان تاکيد کرد.

با این که فیلم طولانی به نظر می آمد، حوصله بینندگان گنجایش بلندی آن را داشت و تالار دانشکده تا پایان فیلم که از رقص های پر چرخ و ترانه هايی بر اساس اشعار مولانا سرشار بود همچنان پر باقی ماند.

ژاله اصفهانی ديدن فيلم را تداعی کننده خاطرات اش از تاجيکستان دانست

"شاداب وجدی"، شاعر و از روزنامه نگاران با سابقه ایرانی مقیم لندن می گوید که این تصاویر و آهنگ و آوازهای دلنشین فیلم بود که اورا از آغاز تا پایان فیلم روی صندلی اش میخکوب کرده بود. به گفته وی، معمولا تماشای فیلم های مستند به کس این همه شور و حالی را نمی دهد که او از فیلم چرخ و فلک دریافت کرده است.

بانو وجدی می گوید که بیشتر شیفته رقصها و رنگ های تاجیکی شده است و خوشحال است که تاجیک ها موفق به حفظ آن رقص ها و رنگ ها و سنت های زیبا و مسرت بخش زندگی شده اند و از سوی دیگر، از این که سنت های مشابهی در روستاهای ایران تشویق نمی شود و در حال نابودی است، بسیار ناراحت است.

"ماه صفر تبری"، یک بانوی تاجیک مقیم انگلستان، تماشای چرخ و فلک را فرصت خوبی برای معرفی فرهنگ و هنر تاجیکی به دخترش "فیروزه" نامید که در بریتانیا بزرگ شده است و با تاجیکستان آشنایی چندانی ندارد. وی افزود که چرخ و فلک اورا برای مدتی به تاجیکستان برد و آورد و تصاویر و آهنگ های آن خاطرات دیرینی را در ذهن او زنده کرد.

"منصوره"، یک نقاش جوان ایرانی مقیم لندن نیز، می گوید که چرخ و فلک در آشنایی با فرهنگ شاد تاجیکها را به روی او باز کرده و این نخستین بار بوده که او مردمی را با فرهنگ اسلامی بدین گونه شاد و سرزنده می بیند. به اعتقاد او فرهنگ حاکم بر مردم ایران نیز در گذشته اینچنین بوده، اما با گذشت زمان عقاید و شیوه زندگی مذهبی آن فرهنگ شادی و مسرت را که با رنگ و رقص در آمیخته است، تحت الشعاع قرار داده است.

اما "کریم میثاق"، روشنفکر افغان مقیم لندن، چرخ و فلک را به دلیل آمیختگی شعر و موسیقی و طبیعت و عرفان در آن پسندیده است.

به خاطر مدرسه موسيقی ملکه صابروا

تماشای چرخ و فلک رایگان بود، اما در سرسرای دانشکده لوح های فشرده یا سی دی های ایرانی و تاجیکی را به فروش گذاشته بودند و به گفته سازمان هنرمندان بدون مرز، درآمد حاصل از فروش آنها بخشی از کمک های اهدايی اين سازمان را به مدرسه موسیقی "ملکه صابروا"ی شهر دوشنبه تشکيل خواهد داد.

سيروس ملکوتی مدير هنرمندان بدون مرز مصمم است برای مدرسه موسيقی ملکه صابروا کمک فراهم کند

سیروس ملکوتی، مدیر سازمان هنرمندان بدون مرز می گوید که همانا سرنوشت مدرسه ملکه صابروا او را واداشته تا با همکاری مهدی جامی به برگزاری محفل نمایش فیلم چرخ و فلک اقدام کند.

آقای ملکوتی که خود در عرصه موسيقی چهره سرشناسی است، افزود که یکی از گزارش های بخش فارسی بی بی سی از وضعیت مدرسه ملکه صابروا آغازگر فعاليت او برای کمک به اين مدرسه بوده است.

وی می گوید درک این موضوع که بچه های هنرمند خردسالی که شاید در آینده بخشی از موسیقی جهانی را شکل خواهند داد، در فقر کامل به سر می برند و به سازهای موسیقی دسترسی ندارند، او را تکان داده است.

تا کنون سازمان هنرمندان بدون مرزبه همین منظور مبلغی معادل بیش از سه هزار دلار امریکایی جمع آوری کرده و امیدوار است با برگزاری برنامه های مشابه و تشويق نيکوکاران ثروتمند و آشنا کردن آنها با تاجيکستان مبلغ به مراتب بیشتری بدست آورد تا بتواند برای مدرسه موسیقی ملکه صابروا دستکم پنجاه تا شصت ساز موسیقی فراهم کند.

ضرورت بهبود تصوير تاجيکستان

اما چرا تاجیکستان و چرا موسیقی؟ این پرسشی بود از "مهدی جامی"، سازنده فیلم چرخ و فلک.

مهدی جامی می گويد انگیزه او برای ساختن این فیلم احساس ضرورت بهبود تصویر تاجیکستان در جهان بوده است، زیرا تصویری که بسیاری از رسانه های گروهی غرب از تاجیکستان به دست می دهند، تصویر یک کشور قاچاق است در همسایگی افغانستان: قاچاق مواد مخدر و قاچاق انسان و اينکه اين کشور از فقر و بینوایی رنج می برد.

دمبره تاجيکی از سازهای رايج در جنوب تاجيکستان، تصوير از فيلم چرخ و فلک

وی می گوید که در وجود این معضلات در تاجیکستان شکی نیست، اما در کنار این مشکلات در تاجیکستان فرهنگ زنده و زيبايی هم هست که بسیار غنی و رنگارنگ است و آن را باید به جهان معرفی کرد تا دنیا با ستایش از زوایای مثبت تاجیکستان، از این کشور تصویر کاملتر و در نتيجه درک بهتری برای کمک به توسعه آن داشته باشد.

مهدی جامی قصد دارد با پشتيبانی هنرمندان بدون مرز چند نمايش ديگر از فيلم در کشورهای مختلف از جمله فرانسه و آلمان برگزار کند. عوايد اين نمايش ها و کمک های مالی علاقه مندان تماما برای کمک به مدرسه موسيقی ملکه صابروا در شهر دوشنبه اختصاص خواهد يافت.

فیلم مستند چرخ و فلک که با همکاری شهزاده نظروا روزنامه نگار تاجيک و پرويز جاهد مستندساز ايرانی ساخته شده بزودی در فستيوال تيبورون در کاليفرنيا نيز به نمايش در می آيد.