لادن پارسی

تشکيلات اداری برج آزادی زير نظر معاونت هنری وزازت ارشاد و امور حفاظتی آن از سال ۷۹ به بنياد فرهنگی رودکی سپرده شده است.

مسئول کيست؟ وزارت ارشاد، ميراث فرهنگی يا شهرداری

به گفته محمد سعيد رنجبران مدير مجموعه آزادی در سال ۷۹ هزينه احيای برج دو ميليارد تومان برآورد شده بود و در زمانی که مهندس الويری شهردار تهران بود برای برداشت چمن، عايق بندی و تعويض سنگ های برج با پرداخت ۵۰۰ ميليون تومان اعتبار به شهرداری منطقه ۹ موافقت شد. اما ظاهرا اقدام اصولی انجام نشده زيرا لوله های آب در زير زمين اين محوطه کاملا پوسيده و از بين رفته است و آبياری چند ساله در محوطه چمن اين منطقه نيز موجب شده که پايه های بتونی اين برج ضعيف شوند.

رنجبران معتقد است برج آزادی و مجموعه آن به دليل ارزش های تاريخی و فرهنگی بايد زير نظر سازمان ميراث فرهنگی قرار گيرد.

او می گويد:"هم اکنون نبود متولی مشخص و بی توجهی نسبت به حفظ اين نماد تاريخی، آن را در معرض تخريب جدی قرار داده و هيچ دستگاهی مسئوليت رسيدگی به آن را بر عهده نمی گيرد."

ناصر پازوکی مدير کل ميراث فرهنگی استان تهران نيز در باره وضعيت فعلی برج آزادی گفته است ادامه اين روند و تضعيف بيشتر پايه های برج آزادی، باعث می شود برای بازسازی دير هنگام آن ميلياردها تومان هزينه حذف شود و به دليل نبود متوليان مشخص حقوقی و قانونی، وضعيت برج آزادی وخيم تر شود. او می گويد اکنون سنگ های برج در حال فروريزی است.

عکس از مجموعه ايران کاروان

مهندس محمد حسن محبعلی معاون حفظ و احيای سازمان ميراث فرهنگی نيز اعلام کرده تعدد عبور خودروها در منطقه برج آزادی تاثيرات منفی بر بنای برج خواهد گذاشت و در يک دوره ده ساله برج حدود سه ميلی متر جابه جايی خواهد داشت.

او می گويد ادامه اين روند موجب ايجاد شکاف هايی در ديواره های برج شده و از پايداری و مقاومت بنا می کاهد.

آقای محبعلی می گويد:" سازمان ميراث فرهنگی به دليل تعدد بناهای تاريخی و اعتبارات محدودی که دارد نمی تواند برتمامی بناها نظارت کند و در مورد نياز آنها به مرمت، اطلاع کامل داشته باشد، ولی اگر وزارت ارشاد قصد مرمت داشته باشد، کارشناسان ما به آنان ياری خواهند کرد."

دکتر حمزه شکيب عضو کميسيون فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران هم گفته است در صورت تحويل برج نمادين آزادی به شهرداری تهران، اين سازمان تمامی اعتبارات لازم برای مرمت، بازسازی و حفاظت از برج را تامين می کند.

تاريخچه برج آزادی

در ۱۳۴۵ طرح يک نماد معرف ايران بين معماران ايرانی به مسابقه گذاشته شد و در نهايت طرح مهندس حسين امانت، بيست و شش ساله و فارغ التحصيل دانشگاه تهران برنده و برای ساخت انتخاب شد.

عمليات بنا در يازدهم آبان ۱۳۴۸ آغاز شد و پس از بيست و هشت ماه کار، در بيست و چهارم دی ماه ۱۳۵۰ با نام برج شهياد به بهره برداری رسيد.

به گفته مهندس محبعلی، معماری اين برج تلفيقی از معماری دوران هخامنشی، ساسانی و اسلامی است.

اين بنای سه طبقه چهار آسانسور و دو راه پله و ۲۸۶ پلکان دارد. در محوطه زيرين آزادی چندين سالن نمايش، نگارخانه، کتابخانه، موزه و ... قرار دارد.

طول اين بنا ۶۳ متر ، ارتفاع آن از سطح زمين ۴۵ و ارتفاع از کف موزه ۵ متراست .

چمن کاری ميدان آزادی و راه های اطراف آن، در نگاه از بالا شبيه سقف درونی مسجد شيخ لطف الله اصفهان است و طرح حوض های ميدان هم برگرفته از حوض های باغ فين کاشان است.

اين مجموعه فرهنگی زير مجموعه بنياد رودکی است و اداره فضای سبز سطح ميدان و آبياری چمن و باغچه های آن به عهده شهرداری است .

مجموعه آزادی در ۱۳۵۳ به شماره ۱۰۰۸ در فهرست آثار ملی سازمان ميراث فرهنگی ثبت شده و برخی معتقدند بر اساس قانون ثبت آثار، سازمان ميراث فرهنگی مسئول حفاظت و رسيدگی به آن است.

ظاهرا چندگانگی مديريت يکی از عمده ترين مشکلات مرمت و نگهداری برج آزادی است. چندی پيش هم اعلام شد که مجموعه فرهنگی آزادی فعاليت خود را از سر می گيرد.

به نظر می رسد متوليان نيز از ارزش ملی اين بنا آگاه اند، اما اينکه چرا هيچکدام اقدام عملی برای مرمت اين بنا نمی کنند ، ظاهرا پرسشی بی پاسخ است.