لادن پارسی

احمد شاه و شاگردان درباری دارالفنون. احمد شاه در دوران وليعهدی، محمد حسن ميرزا برادر کوچکتر احمد شاه که وليعهد او بود، در کنارش ايستاده است

اين ساختمان که حدود ۱۵۳ سال از ساخت آن می گذرد، نخستين مدرسه و به طور مشخص اولين مدرسه عالی پلی تکنيک به سبک مدارس اروپايی بود که در سال ۱۲۶۸ هجری قمری ( ۱۸۵۱ ميلادی) به همت امير کبير و به منظور وارد کردن علوم و فنون اروپايی به ايران داير شد.

در سال ۱۲۶۶ هجری قمری طرح بنا را ميرزا رضا مهندس باشی ريخت و محمد تقی خان معمارباشی، رئيس « اداره بنايی ديوان اعلی» ساخت آن را آغاز کرد.

امير کبير، پايه گذار دارالفنون آنقدر زنده نماند تا حاصل نخستين قدمگاه مدرنيته در ايران را ببيند.

هشتاد سال پس از افتتاح دارالفنون در ۱۳۰۸ وزارت فرهنگ وقت « مهندس مارکف » روسی را مامور تعمير دارالفنون کرد. مارکف دارالفنون را بر اساس تلفيقی از معماری عصر هخامنشی و صفوی بازسازی کرد و به جز چند بخش محدود مانند حياط و آب نما و ايوان حياط شمالی، مابقی بخش ها را تغيير داد.

پس از انقلاب، آموزش و پرورش کاربری دارالفنون را از دبيرستان به مرکز آموزش تربيت معلم ، خوابگاه و مرکز آموزش های ضمن خدمت تغيير داد و در ۱۳۷۵ آن را تعطيل کرد. در ۱۳۷۸ تصميم گرفته شد کاربری دارالفنون بازهم تغيير يابد.

امير کبير، پايه گذار دارالفنون آنقدر زنده نماند تا حاصل نخستين قدمگاه مدرنيته در ايران را ببيند

دارالفنون در سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی کشور ثبت شد. به گفته مهندس مصطفی دانشور، مدير طرح مرمت دارالفنون اشخاصی که در اين مدرسه فعاليت می کردند تعميراتی انجام داده اند که بيشتر به تخريب آن کمک کرده است . آنها ديوارهای حياط و سالن ها را سنگ کرده و برخی از کتيبه های حياط را به دليل برخی مسائل اعتقادی شکسته بودند.

از اواخر ۱۳۷۹ طرح بازسازی دارالفنون از سوی آموزش و پرورش و با سرپرستی پژوهشکده تعليم و تربيت و با همکاری اداره ميراث فرهنگی آغاز شد.

مهندس دانشور که مهندس ناظر و سرپرست پروژه احيای دارالفنون است، می گويد : « ... بنا به پيش بينی ما اگر همه برنامه ها درست پيش می رفت، ظرف دو سال مرمت دارالفنون به پايان می رسيد.»

اما پروژه مرمت و بازسازی دارالفنون به دليل نبود اعتبارشش ماه است که متوقف شده است.

به گفته مهندس دانشور بر اساس طرح زمان بندی شده قرار بوده مرمت در دو مرحله اجرا شود. در مرحله نخست از بين بردن عواملی که باعث تخريب و شکست بنا شده بود و در مرحله دوم تبديل آن به گنجينه يا موزه تعليم و تربيت مورد نظر بود.

به نقل از مهندس دانشور مرحله نخست با تعمير و احيا شيروانی ها در ساختمان اصلی و چهار طرف آن، تقويت سقف و اسکلت بنا که از چوب است، انجام شده و دورتا دور حياط داخلی زه کشی شده تا از آب ريز داخل ساختمان جلوگيری شود و نمای ساختمان و حياط مرکزی هم به طور کامل بازسازی گرديده است.

او گفته است مرمت و تغيير کاربری دارالفنون با برآورد سال ۸۰ به يک ميليارد و سيصد ميليون تومان اعتبار نياز داشته است: "ما هر چند وقت يکبار با اعتباری که آموزش و پرورش می دهد، کار را آغاز می کنيم و با اتمام اعتبار کار را متوقف می کنيم و منتظر می مانيم تا پژوهشکده مبلغ لازم را تهيه کند."

پژوهشکده تعليم و تربيت به تازگی اعلام کرده که اعتباری حدود يکصد ميليون تومان تأمين شده ، اما ظاهرا اين مبلغ هنوز به پژوهشکده نرسيده است.

دارالفنون که حدود ۱۵۳ سال از ساخت آن می گذرد، نخستين مدرسه و به طور مشخص اولين مدرسه عالی پلی تکنيک به سبک مدارس اروپايی بود که در سال ۱۲۶۸ هجری قمری ( ۱۸۵۱ ميلادی) به همت امير کبير و به منظور وارد کردن علوم و فنون اروپايی به ايران داير شد

توحيدلو مسئول پروژه دارالفنون در پژوهشکده تعليم و تربيت درباره تامين نشدن اعتبار طرح به خبرنگار ايران گفته است: « ما منابع مالی محدودی داريم . نمی شود از آموزش و پرورش توقع داشت که با هزينه کلان اين پروژه و اعتبارات کمی که دارد تمام هزينه تعمير دارالفنون يکجا پرداخت کند.»

هم او گفته است به دليل کمبود اعتبار آموزش و پرورش بازسازی اين مرکز علمی جزو اولويت های آموزش و پرورش نيست و يک همت ملی می خواهد.

اما مهندس دانشور می گويد: « نمی شود گفت اين مرکز اهميتی برای آموزش و پرورش ندارد. اگر چنين بود، دوسال از ساخت آن حمايت نمی کرد.»

او گفته است: « ... ما در سازمان ميراث فرهنگی بودجه محدودی داريم. اگر قرار باشد ميراث فرهنگی با اعتبارات خودش اين پروژه را به پايان برساند، بايد از آن استفاده ميراثی کند ...»

اتمام بازسازی و تغيير کاربری دارالفنون به بودجه نياز دارد و ظاهرا آموزش و پرورش چنين بودجه ای در اختيار ندارد. با توجه به اخبار چند هفته گذشته، آموزش و پرورش به دليل کمبود اعتبارات حتی نتوانسته مطالبات فرهنگيان را به موقع بپردازد.

با توجه به اين موضوع محل تامين اعتبار لازم برای ادامه بازسازی دارالفنون مشکل و معضلی اساسی است. اين بودجه از کجا و چگونه تامين خواهد شد؟ با توجه به مجموعه شرايط به نظر می رسد اين پرسش فعلا پاسخی ندارد.