آلبوم عکس: دریاچه سریز، اژدهای خفته پامیر

دریاچه "سَریز" در ارتفاع بیش از ۲۴۰۰ متر در استان کوهستانی بدخشان در شرق تاجیکستان واقع است. این دریاچه از شگفتیهای کوهسار پامیر محسوب می شود. عکسها و متن از اناره سرکار، خبرنگار بخش روسی بی بی سی است.

دریاچه سریز از شگفتیهای کوهستان پامیر در شرق تاجیکستان محسوب می شود. این دریاچه در اثر زمین لرزه ای مخرب به شدت هفت درجه ریشتر در سال 1911 پدید آمد، زمین لرزه ای که سه روستا را زیر خاک و آب مدفون کرد. این دریاچه بعدا نام یکی از این روستاها را گرفت.
توضیح تصویر، دریاچه سریز از شگفتیهای کوهستان پامیر در شرق تاجیکستان محسوب می شود. این دریاچه در اثر زمین لرزه ای مخرب به شدت هفت درجه ریشتر در سال 1911 پدید آمد، زمین لرزه ای که سه روستا را زیر خاک و آب مدفون کرد. این دریاچه بعدا نام یکی از این روستاها را گرفت.
در اثر این زمین لرزه سدی طبیعی به اترفاع 567 متر تشکیل شد. پژواک این زمین لرزه آن زمان هزارها کیلومتر دورتر، در مرکز لرزه شناسی پولکوو در حوالی سن پیترزبورگ به ثبت رسید.
توضیح تصویر، در اثر این زمین لرزه سدی طبیعی به اترفاع 567 متر تشکیل شد. پژواک این زمین لرزه آن زمان هزارها کیلومتر دورتر، در مرکز لرزه شناسی پولکوو در حوالی سن پیترزبورگ به ثبت رسید.
بازماندگان این حادثه یک پیرمرد و دو کودک بودند که بعدها خاطرات خود را از آن حادثه وحشتناک و این که چگونه شبهنگام غُرش رعدآسا و فرو ریختن کوه پاره و فرود آمدن خاک و سنگها را مشاهده کرده بودند، نقل کردند. در سه روستا نزدیک به صد نفر زندگی می کردند. همه آنان در یک چشم زدن به هم زیر کوهپاره عظیمی که از بالا بر بستر دره فرو ریخت و مجرای رودخانه مرغاب را بست، جان باختند.
توضیح تصویر، بازماندگان این حادثه یک پیرمرد و دو کودک بودند که بعدها خاطرات خود را از آن حادثه وحشتناک و این که چگونه شبهنگام غُرش رعدآسا و فرو ریختن کوه پاره و فرود آمدن خاک و سنگها را مشاهده کرده بودند، نقل کردند. در سه روستا نزدیک به صد نفر زندگی می کردند. همه آنان در یک چشم زدن به هم زیر کوهپاره عظیمی که از بالا بر بستر دره فرو ریخت و مجرای رودخانه مرغاب را بست، جان باختند.
جریان آب بتدریج دره ای را که از چهار طرف با کوههای سر به فلک کشیده احاطه شده بود، پر کرد، روستای "سریز" را در کام خود فرو برد و دریاچه "سریز" را پدید آورد. تا دیرزمان جهان از این فاجعه خبری نداشت. راههای اتومبیل رو در دره کوهستانی "بَرتَنگ" خیلی دیرتر، در زمان شوروی ساخته شدند. در زمان حادثه این منطقه از جهان منزوی بود.
توضیح تصویر، جریان آب بتدریج دره ای را که از چهار طرف با کوههای سر به فلک کشیده احاطه شده بود، پر کرد، روستای "سریز" را در کام خود فرو برد و دریاچه "سریز" را پدید آورد. تا دیرزمان جهان از این فاجعه خبری نداشت. راههای اتومبیل رو در دره کوهستانی "بَرتَنگ" خیلی دیرتر، در زمان شوروی ساخته شدند. در زمان حادثه این منطقه از جهان منزوی بود.
دانشمندان دریاچه سریز را اژدهای خفته آسیای میانه می نامند. طبق ارزیابیهای کارشناسان، در صورت رخنه شدن سد این دریاچه بخش اعظمی از قلمرو تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، افغانستان و ترکمنستان زیر آب خواهد ماند و حدود شش میلیون قربانی خواهند گرفت.
توضیح تصویر، دانشمندان دریاچه سریز را اژدهای خفته آسیای میانه می نامند. طبق ارزیابیهای کارشناسان، در صورت رخنه شدن سد این دریاچه بخش اعظمی از قلمرو تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، افغانستان و ترکمنستان زیر آب خواهد ماند و حدود شش میلیون قربانی خواهند گرفت.
برخی این آب انبار طبیعی را به بمبی تشبیه می کنند که هر لحظه ممکن است منفجر شود. دریاچه سریز در منطقه ای زلزله خیز واقع است و در صورت وقوع زمین لرزه شدید احتمال فرو ریختن میلیاردها تُن کوهپاره وجود دارد. موج عظیمی از سیل که ممکن است در چنین شرایطی پدید آید، طبق ارزیابیهای مختلف، می تواند 100 تا 250 متر ارتفاع داشته باشد. این سیل خروشان با حجم بزرگش می تواند روستاها و شهرها و کشورها را در آن واحد از سطح زمین برکند.
توضیح تصویر، برخی این آب انبار طبیعی را به بمبی تشبیه می کنند که هر لحظه ممکن است منفجر شود. دریاچه سریز در منطقه ای زلزله خیز واقع است و در صورت وقوع زمین لرزه شدید احتمال فرو ریختن میلیاردها تُن کوهپاره وجود دارد. موج عظیمی از سیل که ممکن است در چنین شرایطی پدید آید، طبق ارزیابیهای مختلف، می تواند 100 تا 250 متر ارتفاع داشته باشد. این سیل خروشان با حجم بزرگش می تواند روستاها و شهرها و کشورها را در آن واحد از سطح زمین برکند.
سطح آب سریز پیوسته تغییر می کند. از این رو، نظارت دایمی بر وضعیت آن صورت می گیرد. راه اتومبیلرو به سمت این دریاچه وجود ندارد. گروههای نجات از راههای تنگ و باریک کوهستانی با تجهیزات سنکین و پای پیاده به آنجا می روند. آخرین پژوهشی که در مورد دریاچه سریز انجام شد، در زمان شوروی بود. آن زمان گروههایی از دانشمندان به طور شبانروزی بر وضعیت این دریاچه نظارت می کردند. امروز تاجیکستان برای این گونه نظارت دایمی سرمایه ندارد.
توضیح تصویر، سطح آب سریز پیوسته تغییر می کند. از این رو، نظارت دایمی بر وضعیت آن صورت می گیرد. راه اتومبیلرو به سمت این دریاچه وجود ندارد. گروههای نجات از راههای تنگ و باریک کوهستانی با تجهیزات سنکین و پای پیاده به آنجا می روند. آخرین پژوهشی که در مورد دریاچه سریز انجام شد، در زمان شوروی بود. آن زمان گروههایی از دانشمندان به طور شبانروزی بر وضعیت این دریاچه نظارت می کردند. امروز تاجیکستان برای این گونه نظارت دایمی سرمایه ندارد.
کمک سازمانهای بین المللی برای رفع این مشکل چاره ساز آمده. وسایل پژوهشی امکان می دهند که خفیف ترین صداها در عمق دریاچه ثبت شوند و در صورت وقوع حادثه ای دستگاههای موجود سیگنال را به روستاهای نزدیک ترین می فرستند. در نزدیکی دریاچه سریز حدود 10 روستا واقع شده اند. مشکل دسترسی به آب تازه برای میلیونها نفر در آسیای مسئله ای داغ است. دریاچه سریز که میلیونها تُن آب پاک دارد، می تواند بخشی از این مشکل را حل کند.
توضیح تصویر، کمک سازمانهای بین المللی برای رفع این مشکل چاره ساز آمده. وسایل پژوهشی امکان می دهند که خفیف ترین صداها در عمق دریاچه ثبت شوند و در صورت وقوع حادثه ای دستگاههای موجود سیگنال را به روستاهای نزدیک ترین می فرستند. در نزدیکی دریاچه سریز حدود 10 روستا واقع شده اند. مشکل دسترسی به آب تازه برای میلیونها نفر در آسیای مسئله ای داغ است. دریاچه سریز که میلیونها تُن آب پاک دارد، می تواند بخشی از این مشکل را حل کند.
اما تاجیکستان برای اجرای طرحهایی در مورد استفاده از آب این دریاچه سرمایه ندارد. مسایل مربوط به این در دیدار اخیر امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، با بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد، بررسی شده است. آقای بان برای شرکت در همایش بین المللی به تاجیکستان سفر کرده بود.
توضیح تصویر، اما تاجیکستان برای اجرای طرحهایی در مورد استفاده از آب این دریاچه سرمایه ندارد. مسایل مربوط به این در دیدار اخیر امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، با بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل متحد، بررسی شده است. آقای بان برای شرکت در همایش بین المللی به تاجیکستان سفر کرده بود.
تاجیکستان از بیشترین ذخایر آب در آسیای میانه برخوردار است. همه ساله بیش از 64 میلیارد متر مکعب آب در قلمرو این کشور فراهم می شود که 60 درصد از مجموع منابع آب منطقه را تشکیل می دهد. با وجود ظرفیت عظیم نیروی آبی اش، تاجیکستان همگی از چهار درصد این ذخایر استفاده می کند. گذشته از این، جمعیت این کشور همه ساله تا شش ماه از کمبود شدید نیروی برق رنج می برند.
توضیح تصویر، تاجیکستان از بیشترین ذخایر آب در آسیای میانه برخوردار است. همه ساله بیش از 64 میلیارد متر مکعب آب در قلمرو این کشور فراهم می شود که 60 درصد از مجموع منابع آب منطقه را تشکیل می دهد. با وجود ظرفیت عظیم نیروی آبی اش، تاجیکستان همگی از چهار درصد این ذخایر استفاده می کند. گذشته از این، جمعیت این کشور همه ساله تا شش ماه از کمبود شدید نیروی برق رنج می برند.
طرفیت نیروی برق آبی تاجیکستان 527 میلیارد کیلووات ساعت در سال ارزیابی شده است که این رقم سه برابر بیشتر از مجموع مصرف نیروی برق در آسیای میانه است. از لحاظ برخرداری از منابع انرژی آبی، تاجیکستان بعد از چین، روسیه، آمریکا، برزیل، زایر، هند و کانادا در هشتمین رده قرار دارد.
توضیح تصویر، طرفیت نیروی برق آبی تاجیکستان 527 میلیارد کیلووات ساعت در سال ارزیابی شده است که این رقم سه برابر بیشتر از مجموع مصرف نیروی برق در آسیای میانه است. از لحاظ برخرداری از منابع انرژی آبی، تاجیکستان بعد از چین، روسیه، آمریکا، برزیل، زایر، هند و کانادا در هشتمین رده قرار دارد.
در تاجیکستان و قرقیزستان بسیاریها معتقدند که تنها راه حل، ساختن نیروگاههای جدید است. دوشنبه و بیشکک مطمئن هستند که با ساختمان نیروگاهها می توانند استقلال انرژی خود را تامین و به کشورهای دیگر آسیای میانه هم کمک کنند.
توضیح تصویر، در تاجیکستان و قرقیزستان بسیاریها معتقدند که تنها راه حل، ساختن نیروگاههای جدید است. دوشنبه و بیشکک مطمئن هستند که با ساختمان نیروگاهها می توانند استقلال انرژی خود را تامین و به کشورهای دیگر آسیای میانه هم کمک کنند.
اما جلب سرمایه برای اجرای این گونه طرحها آسان نیست، زیرا ازبکستان و قزاقستان با ساختمان نیروگاهها مخالفند. مقامات این دو کشور می گویند که ساختمان نیروگاهها مشکلات جدی زیست محیطی را به دنبال خواهد داشت و همچنین به کاهش آب برای آبیاری زمینها در ازبکستان و ترکمنستان و قزاقستان منجر خواهد شد. طرفها هنوز به توافقی کامل در مورد اجرای این طرحها دست نیافته اند.
توضیح تصویر، اما جلب سرمایه برای اجرای این گونه طرحها آسان نیست، زیرا ازبکستان و قزاقستان با ساختمان نیروگاهها مخالفند. مقامات این دو کشور می گویند که ساختمان نیروگاهها مشکلات جدی زیست محیطی را به دنبال خواهد داشت و همچنین به کاهش آب برای آبیاری زمینها در ازبکستان و ترکمنستان و قزاقستان منجر خواهد شد. طرفها هنوز به توافقی کامل در مورد اجرای این طرحها دست نیافته اند.
تغییرات اقلیمی به افزایش حوادث طبیعی در تاجیکستان منجر شده است. طی 10 سال اخیر در اثر حوادث طبیعی ناشی از آب صدها نفر جان خود را از دست داده اند. خساراتی که از این حوادث به اقتصاد تاجیکستان وارد شده، بیش از یک میلیارد دلار ارزیابی شده است. دانشمندان تاجیک می گویند در 50 سال گذشته حرارت متوسط هوا در این کشور یک درجه سلسیوس بالاتر رفته و این امر منجر به آب شدن بیش از هزار یخچال طبیعی در کوهستان این کشور شده است.
توضیح تصویر، تغییرات اقلیمی به افزایش حوادث طبیعی در تاجیکستان منجر شده است. طی 10 سال اخیر در اثر حوادث طبیعی ناشی از آب صدها نفر جان خود را از دست داده اند. خساراتی که از این حوادث به اقتصاد تاجیکستان وارد شده، بیش از یک میلیارد دلار ارزیابی شده است. دانشمندان تاجیک می گویند در 50 سال گذشته حرارت متوسط هوا در این کشور یک درجه سلسیوس بالاتر رفته و این امر منجر به آب شدن بیش از هزار یخچال طبیعی در کوهستان این کشور شده است.
کارشناسان می گویند رشد جمعیت جهان تا سال 2050 به بیش از نُه میلیارد نفر خواهد رسید که این امر به نوبه خود باعث افزایش مصرف آب خواهد شد. طبق اطلاع سزامان ملل متحد، نزدیک 750 میلیون نفر در جهان به آب تازه آشامیدنی دسترسی ندارند. بیش از 2.5 میلیارد نفر هم از دسترسی به معیارهای اولیه بهداری محرومند. همچنین، یک میلیارد و 300 میلیون نفر به نیروی برق دسترسی ندارند. این وضع در آینده ممکن است در نتیجه تفییرات اقلیمی و افزایش جمعیت وخیم تر شود.
توضیح تصویر، کارشناسان می گویند رشد جمعیت جهان تا سال 2050 به بیش از نُه میلیارد نفر خواهد رسید که این امر به نوبه خود باعث افزایش مصرف آب خواهد شد. طبق اطلاع سزامان ملل متحد، نزدیک 750 میلیون نفر در جهان به آب تازه آشامیدنی دسترسی ندارند. بیش از 2.5 میلیارد نفر هم از دسترسی به معیارهای اولیه بهداری محرومند. همچنین، یک میلیارد و 300 میلیون نفر به نیروی برق دسترسی ندارند. این وضع در آینده ممکن است در نتیجه تفییرات اقلیمی و افزایش جمعیت وخیم تر شود.
انتظار می رود که در اثر تغییرات اقلیمی تقریبا 50 درصد از مردم جهان با کمبود شدید آب روبرو شوند. حوادث طبیعی ناشی از آب همه ساله به طور متوسط 60 میلیارد دلار خسارت اقتصادی برجای می گذارند. خشک سالی و و بیابانشوی نزدیک یک و نیم میلیارد نفر را در سراسر جهان از وسایل زندگی محروم می کند.
توضیح تصویر، انتظار می رود که در اثر تغییرات اقلیمی تقریبا 50 درصد از مردم جهان با کمبود شدید آب روبرو شوند. حوادث طبیعی ناشی از آب همه ساله به طور متوسط 60 میلیارد دلار خسارت اقتصادی برجای می گذارند. خشک سالی و و بیابانشوی نزدیک یک و نیم میلیارد نفر را در سراسر جهان از وسایل زندگی محروم می کند.