فصل فوتبال در آپارات: بازی بدون موهای افشان

در برنامه این هفته آپارات هم فوتبالیست ها به هوا می پرند، گل می زنند و شادی می کنند، اما با یک فرق عمده. در این فوتبال موی هیچ فوتبالیستی به هوا نمی پرد.

با ما در آپارات این هفته به دیدن فوتبال بیاید. مسابقه ای بین ایران و آلمان. سراغ فوتبالیست های مشهور نباشید. در این مسابقه دیدنی، دختران ایرانی و آلمانی در تهران به مصاف هم می روند. نام فیلم این هفته برنامه آپارات فوتبال با حجاب است.

درباره فیلم "فوتبال با حجاب"

"فوتبال با حجاب"، ساخته دیوید اسمن و آیت نجفی است. این دو فیلمساز مقیم آلمان هستند. در این فیلم با دخترهای فوتبالیست یک باشگاه آلمانی به تهران سفر می کنند تا با دخترهای فوتبالیست ایرانی و نوع فوتبال آنها آشنا شوند. در این فیلم، علاوه بر مسابقه فوتبال مورد نظر، تفاوت های فرهنگی و وضعیت فوتبال زنان در ایران در قیاس با کشوری مثل آلمان از نگاه دوربین مورد توجه قرار می گیرد.

فیلم ایرانی – آلمانی «فوتبال با حجاب» در سال ۲۰۰۶ ساخته شده و سرمایه گذار آن یک شرکت آلمانی است. تیم آلمانی برای شرکت در این مسابقه می پذیرند که بر اساس قوانین ایران با حجاب مسابقه را برگزار کنند. مهمان ویژه این بازی فاطمه کروبی (همسر مهدی کروبی) است. این مسابقه در ورزشگاه آرارات تهران برگزار شد و اولین مسابقه بعد از انقلاب در فضای باز برای دختران ایرانی بود.

فوتبالیست های آلمانی که بازیکن مسلمان هم در بین آنهاست، در سفر به ایران متوجه مقررات پیچیده ای می شوند که بر فوتبال زنان ایران حاکم است، در حین مسابقه، رعایت حجاب اسلامی و پرهیز از رقصیدن و حرکات دیگر، مدام از طریق بلندگو به زنان در جایگاه تماشاگران یادآوری می شود.

نمایی از فیلم "فوتبال با حجاب"

فیلم "فوتبال با حجاب" جایزه «تدی» جشنواره فیلم برلین برای بهترین فیلم مستند را دریافت کرده است همچنین در همین جشنواره، این فیلم، فیلم برگزیده تماشاگران هم بود.

بازی برگشت این دو تیم در آلمان از سوی مقامات دولتی ایران چند شب قبل از بازی لغو شد.

ویژگی فیلم:

به نظر بعضی از منتقدان خارجی فوتبال زنان به نوعی تلاش زنان برای آزادی و رهایی از محدودیت ها است، فیلم مشکلات و موانع بر سر این مسابقه فوتبال را نشان می دهد. در فیلم زندگی و تلاش دو دختر آلمانی و ایرانی برای فوتبال بازی کردن به تصویر در آمده و به رغم وجود تفاوت های فرهنگی و سیاسی عمده. دختران ایرانی و آلمانی در بازی فوتبال یک هدف مشترک دارند، برای هر دو گروه فوتبال نماد استقلال و اعتماد به نفس و وسیله ای برای برابری زن و مرد است .

درباره کارگردان:

آیت نجفی، فیلمساز، متولد تهران و مقیم آلمان است، تحصیلاتش را در رشته‌های جامعه‌شناسی و سپس طراحی صحنه‌ تئاتر در دانشگاه آزاد تهران به پایان رسانده است. از سال ۱۳۷۴ وارد کار تئاتر شد. اولین کار آیت نجفی به نام "نیمروز خواب آلود" در سال ۱۳۸۰ در فرهنگسرای نیاوران به روی صحنه رفت که بیشتر از سه اجرا نداشت. پس از این به عنوان دستیار کارگردان، بازیگر و طراح صحنه در تئاتر فعالیت داشته است. هم چنین نمایش "ماه بانو" را در آلمان بر روی صحنه برده است. در سال ۱۳۸۲ شروع به ساختن فیلم مستند کرد. فیلم "فوتبال با حجاب" نخستین فیلم بلند او است.

نگاه کارگردان:

سه سال و نیم پیش بود که با واقعیتی به نام ''فوتبال زنان'' در ایران آشنا شدم و خیلی جذبم کرد. تا اینکه یک فیلم کوتاه آزمایشی در این‌باره ساختم که ببینم با این سوژه چه کار می‌شود کرد. این فیلم کوتاه در بخش مسابقه‌ فیلم‌های کوتاه با موضوع فوتبال در بخش استعدادهای جشنواره‌ فیلم برلین در سال ۲۰۰۵ پخش شد و همان ‌جا هم برای یک دورهی کوتاه مستندسازی پذیرفته شدم.

آیت نجفی و دیوید اسمن

در آنجا با مارلنه آسمن یک فیلمساز جوان آلمانی آشنا شدم که او هم با یک فیلم کوتاه درباره‌ فوتبال زنان آمده بود. مارلنه خودش فوتبالیست است و در یکی از باشگاه‌های برلین بازی می‌کند. ما با هم تصمیم گرفتیم که سوژه‌ فیلم‌هامان را به هم ربط بدهیم و یک کار مشترک بکنیم. فکر کردیم مشکلی که فوتبال زنان ایران دارد این است که هیچ‌گاه برایشان مسابقه نمی‌گذارند در حالی که مهم‌ترین چیزی که برای فوتبالیست‌ها اهمیت دارد این است که با تیم‌های دیگر مسابقه بدهند.

طبیعتاً این انگیزه خوبی می‌داد تا ما از آن به یک روایت سینمایی برسیم. ما هم تصمیم گرفتیم یک مسابقه دوستانه بین تیمی که مارلنه در آن بازی می‌کند و تیم زنان ایران برگزار کنیم. در نهایت ایده‌ برگزاری این مسابقه از طرف ما بود چون در واقع می‌خواستیم داستان فیلم اتفاق بیفتد.

ایده‌ فیلم را من و مارلنه، خواهر دیوید با هم نوشتیم و بعد با دیوید که تحصیلات سینمایی در ماینس دارد و همچنین به فوتبال زنان علاقمند است، با هم کارگردانی فیلم را به عهده گرفتیم.

ما یک تیم آماتور آلمانی را انتخاب کردیم که به لحاظ شرایط مختلفی با تیم ایران برابری می‌کرد و نقاط مشترک داشت. هر دو تیم شناخته‌ شده نیستند، بازیکنانش فوتبالیست‌های حرفه‌ای نیستند ولی می‌خواهند باشند. یعنی هر دو انگیزه‌ای برای پیشرفت دارند. طبیعتاً این دو تیم در کنار هم خوب قرار می‌گرفتند.

به طورطبیعی مشکلاتی سرراه مان بود، ولی بیشتر از آن یک تجربه بود. وقتی که من ایده را با مسؤولان در ایران مطرح کردم گفتند که فوتبال زنان وجود ندارد، شما از چی می‌خواهید فیلم بسازید! درنتیجه ما دو راه داشتیم: یا اینکه تیم فوتبال آلمانی بیاید ایران و بی‌حجاب داخل سالن بازی کنند که نمی‌شد فیلمبرداری کرد. یا اینکه بازی را در فضای باز برگزار کنند و در این صورت باید بازیکنان آلمانی با شرایط ایران کنار می‌آمدند. در اینجا دو برخورد مختلف با قضیه‌ حجاب شد: یک عده‌ای در ایران فکر می‌کردند که بازیکنان آلمانی برای این به ایران می‌آیند که با گذاشتن حجاب بر سرشان به حجاب بخندند و عده‌ای هم در آلمان فکر می‌کردند که زنان آلمانی به شرایط خفقان‌آور ایران درباره‌ پوشش زنان تن می‌دهند.

به نظر من با یک نگاه منصفانه می‌بینیم که هیچ‌کدام از این نگاه‌ها درست نیست. چون ایران که از تیم آلمان دعوت نکرده بود. آنها با تصمیم خودشان آمدند. به نظر من این روسری سر کردن و فوتبال بازی کردن آلمانی‌ها صرفاً یک تجربه‌ احترام‌ برانگیز از یک فرهنگ متفاوت است. با یک تحلیل ساده، یک تیم فوتبال ( تیم ایران) به خاطر متفاوت بودن شرایط اش با بقیه‌ی تیم‌های دنیا، امکان بروزاستعدادهای خودش را ندارد و بعد یک تیم دیگری (آلمان) خودش را در آن شرایط متفاوت قرار می‌دهد تا این امکان بروز را به تیم مقابل بدهد. این صرفاً مسأله‌ی احترام است نه تأیید و تکذیب یا تمسخر..

تماس با برنامه آپارات:کلیک [email protected]

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.