دوسالانه ونیز: جستجوی معنا در دنیایی پیچیده

در دوسالانه (بییناله) ونیز هر قماشی از آدم‌ها پیدا می‌شود: هنرمندان، هنرفروشان، مدیران موزه، میلیاردرها، مقامهای دولتی، متقلب‌ها، متکبرها، روزنامه‌نگاران، کلاهبرداران و خودشیفته‌هایی که همه در این فضاهای تنگ و پر سر و صدا می‌لولند تا از این هنر معاصری که تر و تازه ارائه می‌شود چیزی ببینند.

ویل گومپرتس، سردبیر هنری بی‌بی‌سی، که برای بازدید از نمایشگاه به ونیز رفته است می‌گوید جماعتی را که اینجا می‌بینید مثل بازدیدکنندگان جشنواره کوچلا در کالیفرنیا یا فستیول جاز برلین لزوما اهل آخرین مد و "هیپ" نیستند. بیشتر پرنفوذند تا شیک. هنر، یکی از علایق مشترک آنها است ولی آن چیزی نیست که به هم پیوندشان دهد. اینجا متاع رایج، پول و مقام است. نیازی نیست که هر دویشان را داشته باشید اما یکی از این دو را حتما نیاز دارید.

دوسالانه ونیز در سال ۱۸۹۵ با هدف ترویج هنر ایتالیا تاسیس شد و بنیتو موسولینی در دهه ۳۰ میلادی از بییناله برای تبلیغ ایدئولوژی فاشیسم استفاده می‌کرد، ولی حالا یک نمایشگاه بین‌المللی هنر معاصر است و کشورهای مختلف برای جایزه بهترین نمایش آن رقابت می‌کنند. یک رویداد جهانی است که محورش کشور-ملتهای شرکت‌کننده هستند.

وسعت نمایشگاه، مستقر در باغهای چشمنواز جاردینی، خیره کننده است. نود پاویلیون ملی بر پا شده‌اند که در هر کدام، آثار هنرمند یا هنرمندانی برگزیده، یک کشور خاص را نمایندگی می‌کنند.

در کنار این، یک نمایشگاه مجزا هم در دو ساختمان غول پیکر و همچنین ده‌ها رویداد و نمایش جانبی هم برقرار هستند.

حجم هنر چنان است که وقت تعمق نیست. باید نگاهی گذرا انداخت و عکس را روی اینستاگرام گذاشت و سراغ اثر بعدی رفت.

صدها هزار جهانگرد در طول این تابستان به ونیز خواهند آمد تا بلکه دوسالانه ونیز برایشان به این جهانی که پیوسته پیچیده‌تر، پراختلاف‌تر و از ارزش ها تهی‌تر می شود، معنا و هدف بدهد.

اما اگر به دنبال معنا و هدف هستید از پاویلیون آلمان چنین انتظاری نداشته باشید! آلمانی‌ها یک اینستالیشن زمخت پساصنعتی بر پا کرده‌اند که از شدت جدی بودن، ناخواسته خنده‌دار می‌شود.

بر عکس، پاویلیون فرانسه عمدا قصد شوخی دارد.

لور پرووست، هنرمند برنده جایزه ترنر، یک غار سوررئال و پر از عشق، طنز و ساختارشکنی ارائه کرده است که بازدید کننده را به داخل شکم هشت پا می‌برد.

از یک در باریک وارد زیرزمینی می شوید که هنرمند و همدستانش مدعی هستند با کندن تونل از بستر کانال ونیز به آن رسیده‌اند! به عنوان شاهد مدعا هم در اتاق بالایی اشیایی مانند بتری‌های پلاستیکی، قوطی کنسروهای زنگ‌زده و جلبکهای بدبو پخش کرده‌اند.

کف زمین را با یک سطح لاستیکی شفاف پوشانده‌اند که به شما این احساس را می‌دهد که دارید در آب کانال ونیز راه می‌روید. با ادامه مسیر بالاخره به داخل دل و روده تاریک هشت پا می‌رسید. اینجا، جلوی نیمکتهای سنگی، یک فیلم غم‌انگیز پخش می‌شود و زیر پایتان یک فرش اسفنجی است که واقعا حس بافت درونی معده یک هشت پا را می‌دهد.

اثر دیوانه‌وار و غریبی است، ولی در عین حال نشان دهنده نیروی بیکران تخیل انسان است. بعضی می‌گفتند برنده جایزه اصلی می‌شود.

اما پاویلیون لیتوانی برنده شد. آنها یک تفرجگاه ساحلی شنی درست کرده‌اند با ساحل‌نشینانی که برای بازدیدکنندگان اپرا می‌خوانند!