همبستگی تهران و کابل در نمایشگاه 'بازخوانی دو پایتخت'

هنرمندان ساکن دو پایتخت، کابل و تهران این دو شهر را از دریچه نگاه خود روایت کردند. نمایشگاه "کابل-تهران، بازخوانی دو پایتخت" از ۸ -۱۳ تیر/سرطان در گالری شلمان در تهران میزبان ۲۲ هنرمند ایرانی و افغانستانی بود. هر هنرمند در قالب یک چارچوب، روایتی از شهری که در آن زیسته بودند را برای مخاطبان به نمایش گذاشته بود.

فاطیما حسینی، عکاس افغانستانی و پژمان دادخواه، هنرمند ایرانی، هنربانی (نمایشگاه گردانی) این نمایشگاه را به عهده داشتند و سعی کردند با گردهم‌آوری آثار ۱۲ عکاس افغانستانی و ۱۲ عکاس ایرانی مشخصه‌های دور و نزدیک پایتخت‌های دو کشور همسایه را در بستری هنری مورد بازخوانی قرار دهند.

تمرکز بر مشترکات و تمایز اقلیمی، به روز بودن تصاویر در روایت شهری، تقابل‌ها و هم‌سویی‌های فرهنگی و همین طور دعوت مخاطبان به همبستگی دو ملت همزبان از اهداف مهمی بود که برگزاری این رویداد را یک پیش‌نیاز فرهنگی برای رسیدن به تعاملات بیشتر تعریف کرد.

بر دیوارهای نمایشگاه شلمان، آن طور که به نحوه چیدمان آثار از جانب تدارک کنندگان آن فکر شده بود، تصاویر دو پایتخت یک در میان همچون زنجیره‌ای، به هم گره خورده بودند و بازدیدکنندگان با تماشای این عکس‌ها به تاثیرات سیاسی، اجتماعی و دینی حاکم بر شهر و شهروندان آن پی می‌برند.

این عکس‌ها روایتگر پرسه زدن طبقه کارگر و سردرگمی قشری از جوانان بود تا سایه‌افکندن دستورات شرعی بر پوشش زنان هر دو پایتخت. دختری که در میان گوشت‌های برهنه قصابی شده (و به نقل از نام عکس) دیگر کفش‌های سفید نمی‌پوشد.

عناصری که این دو شهر را با تمام غرابت شان نزدیک می‌ساخت، وجود اتمسفر خاکستری حاکم در شهر بود. عکس‌هایی که بنای با شکوه تخریب‌شده در کابل (قصر دارالامان) را متروکه و اثیری نشان می‌داد و همین طور چهار عکس تکه تکه شده از نقاط مختلف تهران که ساکنانش را بی‌مقصد و سرخورده تعریف می‌کرد.

عکس‌های منتخب در نمایشگاه از ژانرهای گوناگون گردآوری شده بودند و صرفا به سبک عکاسی مستند محدود نبود.

عکاسی خیابانی، خلاقانه، فتومونتاژ، صحنه آرایی هر کدام قابلیتی جداگانه دراختیار هنرمندان ساخته بود تا منحصر بودن هر نگاه، نمود بهتری پیدا کند.

انتخاب به‌جا و آگاهانه عکس‌ها و ارائه آن در قاب‌هایی استاندارد و با اندازه‌ای یک دست سبب شد تا مخاطبان گام به گام وارد پستوهای ذهنی هنرمندان و تعریف آنان از دو پایتخت شوند. اهمیتی که در ارائه اندیشه‌ها، آداب و رسوم، فرهنگ و جامعه دو شهر کابل و تهران نهفته بود. فرصتی برای ورود به فضای شهری ویژه هر دو شهر با یک سفر ذهنی و شناخت دیدگاه‌های تاثیر گذاشته بر شهر و شهروندان آنان.

عکسی که در میانه سالن گالری حضور داشت با زاویه ی نسبتا عمودی که داشت ترجمانی قابل لمس بود از فضای بسته شهری در تهران. دو عابر و یک عابر عقب تر از آنها، بر آسفالت سرد خاکستری رنگ خیابان قدم می‌زنند و از راه نمی‌ایستند، اما گویی میان نرده‌های بالا و پایین موجود در تصویر، زندانی شده‌اند و محکوم هستند تا در یک مسیر که نه انتهایی دارد و نه شروعی، فقط راه بروند و راه بروند. به نقل از غزل سرای افغانستانی عفیف باختری "درد هر کس به خودش مربوط است".

به علاوه اهالی فرهنگ و هنر شهر تهران که از این نمایشگاه بازدید کرده‌اند، عموم شهروندان تهرانی و مهاجران افغانستانی در تهران نیز از بازدیدکنندگان آن بودند.

رسانه‌های تصویری و مجازی گزارش‌های متنوعی را از این رخ‌داد فرهنگی هنری بازتاب دادند و بر مفید بودن بهره‌گیری از هنر برای شکستن مرزهای جغرافیایی و سیاسی تاکید کردند.

به گفته فاطیما حسینی هنربان افغانستانی این نمایشگاه، از اهداف آینده او انتقال این تعداد از آثار به شهر کابل است تا شهروندان ساکن در کابل نیز از نزدیک تجربه بازخوانی این دو پایتخت را لمس کنند.

آثار این هنرمندان افغان از کشورهای مختلف در این نمایشگاه شرکت داشتند: آرین مصلح، تهمینه سلیم، داوود هلمندی، رحمان هک هگیر، فاطیما حسینی، فرشاد عصیان، محمد موسی اکبری، محبوبه هزاره، محمد شهاب اسلامی، ناصر بیات، نصیر ترکمنی و وسیم میرزایی بودند.

آثار این هنرمندان ایرانی که در نمایشگاه به نمایش درآمد: آرمان استپانیان، احسان رافتی، پژمان دادخواه، صمد قربانزاده، علی مزارعی، کارین کریم مسیحی، کوروش ادیم، مریم حسن پور، مجید سعیدی، محمد محسنی فر، نجلا دادبر و یوریک کریم مسیحی.