چرا برافراشتن پرچم اسرائیل در تظاهرات دروز‌ی‌های سویدا خبرساز شد؟

یک ماه پس از درگیری‌های مرگبار سویدا در جنوب سوریه، بار دیگر این منطقه عمدتا دروزی‌نشین در مرکز توجه قرار گرفته است. روز ۱۶ اوت ۲۰۲۵، صدها نفر در میدان اصلی این شهر تجمع کردند و شعارهایی درباره «حق تعیین سرنوشت» سر دادند.

آنچه این تجمع را خبرساز کرد، برافراشتن پرچم‌‌های اسرائیل در کنار پرچم‌ دروزی‌ها بود؛ تصویری کم‌سابقه که به سرعت به موضوعی بحث‌برانگیز در رسانه‌های سوریه و منطقه بدل شد و به نگرانی‌ها درباره احتمال تجزیه این کشور دامن زد.

احمد شرع، رئیس‌جمهور موقت سوریه، در واکنش به این اعتراض‌ها بر حفظ تمامیت ارضی کشور تاکید کرد و گفت که «اتحاد سوریه پس از سال‌ها جنگ باید بدون خون‌ریزی و به دور از دخالت خارجی تحقق یابد».

او اسرائیل را به دخالت در امور جنوب سوریه متهم کرد و هشدار داد که اتکا به قدرت‌های بیرونی تنها بر مشکلات خواهد افزود. رسانه‌های دولتی سوریه هم این اعتراض‌ها را «برپاشده زیر پرچم اشغالگر» توصیف کردند و آن را عبور از «خط قرمز» خواندند.

تظاهرات سویدا و پرچم‌های جنجالی

به گزارش رسانه محلی سویدا۲۴، تظاهرات اخیر بزرگ‌ترین تجمع این استان با شعارهای جدایی‌طلبانه بود. معترضان پرچم‌های دروزی و تصاویر شیخ حکمت هجری، مرجع مذهبی دروزیان سوریه، را در دست داشتند و شعارهایی درباره استقلال سر دادند.

برخی از شرکت‌کنندگان خواهان خروج نیروهای دولتی از استان شدند و شعار «حق تعیین سرنوشت» برای سویدا سر دادند.

اما برافراشته شدن پرچم‌های اسرائیل در این تجمع صحنه‌ای کم‌سابقه و بحث‌برانگیز در فضای سیاسی سوریه ایجاد کرد. شماری از معترضان این پرچم‌ها را نشانه درخواست حمایت خارجی دانستند، اما گروهی دیگر آشکارا با آن مخالفت کردند و گفتند چنین اقدامی نماینده خواسته‌های همه معترضان نیست.

تصاویر و ویدئوهای منتشرشده نشان می‌داد که چندین پرچم اسرائیل در میان انبوه پرچم‌های دروزی و پلاکاردهای اعتراضی به چشم می‌خورد.

بخش دیگری از معترضان پلاکاردهایی با مضامین بشردوستانه در دست داشتند؛ از جمله «گشودن گذرگاه‌های امدادی»، «خروج نیروهای امنیتی از روستاها» و «آزادی بازداشت‌شدگان».

به گفته شاهدان، در میدان اصلی سویدا شعارهایی علیه ادامه حضور دولت مرکزی سر داده شد و گروهی خواهان مداخله بین‌المللی برای رفع محاصره و کمبودها شدند.

یکی از معترضان به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما بیش از یک ماه است که در محاصره‌ایم؛ نه آب داریم، نه برق، نه کمک‌های انسانی. جامعه جهانی باید وارد عمل شود». او حتی از دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، خواست تا برای بازگشایی گذرگاه‌های انسانی اقدام کند.

رسانه‌های دولتی سوریه اما روایت متفاوتی ارائه کردند. خبرگزاری سانا مدعی شد گذرگاه بصری شام در استان درعا برای انتقال غیرنظامیان و ارسال کمک‌های انسانی فعال است و ده‌ها کامیون حامل مواد غذایی و سوخت وارد سویدا شده‌اند. این روایت، برخلاف شکایت معترضان از کمبودها، تلاش داشت تصویری از «مدیریت بحران» از سوی دولت ارائه دهد.

ریشه خشونت‌ها و نقش اسرائیل

اعتراض‌های سویدا ریشه در خشونت‌های مرگباری دارد که یک ماه پیش از آن رخ داد. اواسط ماه ژوئیه، درگیری میان گروه‌های دروزی و عشایر بادیه‌نشین به سرعت گسترش یافت و با ورود نیروهای دولتی به نبردی خونبار تبدیل شد.

به گزارش دیدبان حقوق بشر سوریه مستقر در لندن، این خشونت‌ها بیش از ۱۶۰۰ کشته به جا گذاشت که شمار زیادی از آنان غیرنظامیان بودند. این نهاد از «اعدام‌های میدانی و نقض حقوق بشر» در جریان درگیری‌ها خبر داد.

در همان زمان، اسرائیل حملاتی را علیه مواضع دولتی در دمشق، از جمله نزدیکی کاخ ریاست‌جمهوری، انجام داد و اعلام کرد که هدف از این حملات «حفاظت از اقلیت دروزی» است.

این اقدام واکنش‌های متفاوتی برانگیخت. برخی رهبران دروزی از اسرائیل قدردانی کردند، در حالی که رسانه‌های دولتی دمشق آن را بخشی از «نقشه دیرینه تل‌آویو برای تقسیم سوریه» دانستند.

روزنامه الوطن، نزدیک به حکومت سوریه، در مقاله‌ای با عنوان «چه کسانی از تقسیم سوریه سود می‌برند؟» نوشت «اسرائیل دهه‌هاست در پی تجزیه سوریه است و اکنون پس از سقوط بشار اسد، تلاش‌هایش را شدت داده است». این روزنامه همچنین رهبران دروزی را به «ارتکاب بزرگ‌ترین خطای تاریخی» متهم کرد.

وب‌سایت مستقل عنب بلدی اعتراض‌های اخیر را «بی‌سابقه» توصیف کرد و گزارش داد که برای نخستین بار جمعیتی چنین گسترده در سویدا خواهان استقلال شده‌اند. این رسانه همچنین از تجمعی دیگر در شهر شهبا خبر داد که در آن معترضان، از جمله گروهی از بزرگان دروز، شعار «سویدا استقلال می‌خواهد» سر دادند.

نقش اسرائیل در تحولات سویدا همچنان محل بحث و اختلاف نظر است. برخی تحلیلگران معتقدند حضور پرچم‌های اسرائیل بیش‌تر به معنای «نماد اعتراض» است تا نشانه‌ ارتباط مستقیم. اما برای دمشق، حتی همین نماد کافی است تا تهدیدی علیه وحدت ملی تلقی شود.

جدال بر سر «تجزیه سوریه» و چشم‌انداز آینده

مسئله تقسیم یا تجزیه احتمالی سوریه سال‌ها در محافل سیاسی و رسانه‌ای مطرح بوده است. از آغاز جنگ داخلی در سال ۲۰۱۱، بارها سناریوهایی درباره تشکیل موجودیت‌های خودمختار کردی، علوی یا دروزی مطرح شده است. اما حضور آشکار پرچم اسرائیل در تظاهرات اخیر سویدا نگرانی‌ها درباره تحقق این سناریو را تشدید کرده است.

رئیس‌جمهور موقت سوریه در واکنش به این تحولات گفت: «ما رژیم اسد را در نبرد آزادی ساقط کردیم و اکنون باید برای اتحاد سوریه تلاش کنیم. جامعه سوریه تقسیم را نمی‌پذیرد». او تأکید کرد که اتحاد کشور «باید بدون خون‌ریزی و دور از قدرت‌نمایی نظامی» شکل بگیرد.

به گزارش بعضی رسانه‌های ترکیه شرع همچنین به مذاکرات با نیروهای کرد اشاره کرد و گفت پیش‌نویس توافقی میان دمشق، نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) و ترکیه ـ که آمریکا نیز در آن حضور دارد ـ «به دست آمده است». ترکیه این تحولات را با دقت دنبال می‌کند و رسانه‌های نزدیک به دولت هشدار داده‌اند که هرگونه تجزیه‌طلبی می‌تواند کل سوریه را دچار بحران تازه‌ای کند.

تحلیلگران در دمشق و رسانه‌های دولتی، معترضان سویدا را به «بی‌توجهی به خطرات» پیش رو متهم می‌کنند. یکی از مفسران در شبکه الاخباریه السوریه گفت: «این بحران از دهه‌ها پیش به دلیل غفلت حکومت از سویدا شکل گرفته است. اما کشاندن اسرائیل به معادله، اشتباهی است که می‌تواند آینده دروزیان را تهدید کند».

با این حال، درون جامعه دروزی نیز اختلاف نظر وجود دارد. برخی روحانیون و بزرگان بر لزوم استقلال تاکید می‌کنند و می‌گویند حمایت خارجی تنها راه حفاظت از جان مردم است. اما گروهی دیگر معتقدند چنین خواستی به درگیری‌های خونین و انزوای بیشتر خواهد انجامید.

به گفته برخی ناظران در حالی که استان سویدا همچنان با فقر و خشونت‌های فرقه‌ای دست و پنجه نرم می‌کند، پرچم‌های اسرائیل در میدان اصلی شهر بیش‌تر از آنکه نشانه تغییر توازن قوا باشد، بازتابی از ناامیدی و جست‌وجوی حمایت از خارج است. اما همین نماد، پیامدهای سیاسی گسترده‌ای دارد: برای دمشق تهدیدی علیه تمامیت ارضی، برای دروزیان شکافی داخلی و برای منطقه گشودن فصلی تازه از مداخله خارجی.