مادرانی که هرگز مادر نشدند؛ نابودی جنین‌ها در آتش جنگ غزه

نورا، زن فلسطینی ۲۶ ساله، با صدایی شکسته می‌گوید: «اعصابم ویران است ... هیچ چیز برایم نمانده.»

پس از سال‌ها تلاش برای بارداری با روش لقاح مصنوعی (IVF)، نورا سرانجام در ژوئیه ۲۰۲۳ باردار شد. او لحظه دیدن نتیجه مثبت آزمایش بارداری‌اش را به یاد می‌آورد و می‌گوید: «از خوشحالی در پوست خودم نمی‌گنجیدم.»

او و همسرش، محمد، تصمیم گرفتند دو جنین دیگر را در «مرکز باروری البسمه» در غزه منجمد و نگهداری کنند، به این امید که در آینده فرزندان بیشتری داشته باشند. این همان مرکزی بود که پیش‌تر به آن‌ها در روند باروری کمک کرده بود.

نورا می‌گوید: «فکر می‌کردم رؤیایم بالاخره به حقیقت پیوسته. اما درست همان روزی که اسرائیلی‌ها وارد شدند، حسی به من گفت که همه‌چیز تمام شده.»

در واکنش به حمله فرامرزی حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، که در آن حدود ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند، اسرائیل حمله‌ای نظامی را علیه غزه آغاز کرد.

طبق اعلام وزارت بهداشت غزه، از آن زمان تا کنون دست‌کم ۵۴ هزار نفر در این منطقه کشته شده‌اند.

مثل هزاران شهروند دیگر غزه، نورا و محمد بارها مجبور شدند از جایی به جای دیگر بگریزند و نمی‌توانستند غذای کافی، مکمل‌ها و داروهایی را که نورا برای بارداری سالم نیاز داشت، فراهم کنند.

محمد می‌گوید: «ساعت‌ها پیاده و دائم از جایی به جای دیگر می‌رفتیم، آن هم زیر بمباران‌های بی‌هدف و وحشتناک.»

در ماه هفتم بارداری، نورا دچار خونریزی شدیدی شد.

محمد تعریف می‌کند: «خون‌ریزی‌اش شدید بود، اما هیچ وسیله نقلیه‌ای پیدا نمی‌شد که او را به بیمارستان ببریم. در نهایت با هزار بدبختی، او را با یک کامیون حمل زباله به بیمارستان رساندیم.»

«وقتی رسیدیم، نشانه‌های سقط جنین شروع شده بود.»

یکی از دوقلوهایشان مرده به دنیا آمد و دیگری چند ساعت پس از تولد جان باخت. محمد می‌گوید هیچ دستگاه انکوباتوری برای نوزادان نارس وجود نداشت.

نورا می‌گوید: «همه‌چیز در یک آن به باد رفت.»

علاوه بر از دست دادن دوقلوها، آن‌ها جنین‌های منجمد‌شده‌شان را هم از دست داده‌اند.

نابودی هزاران جنین

دکتر بها غلایینی، مدیر مرکز باروری البسمه، با لحنی غمگین و ناباورانه می‌گوید این مرکز اوایل دسامبر ۲۰۲۳ گلوله‌باران شد.

او نمی‌تواند زمان دقیق را مشخص کند و برآوردش بر پایه آخرین باری است که یکی از کارکنان، مرکز باروری را سالم و فعال دیده بود.

دکتر غلایینی می‌گوید مهم‌ترین بخش کلینیک شامل دو مخزن بود که تقریباً ۴۰۰۰ جنین منجمد و بیش از ۱۰۰۰ نمونه اسپرم و تخمک را در خود جای داده بود.

او می‌گوید: «دو انکوباتور نابودشده که بیش از ۱۰ هزار دلار ارزش داشتند، با نیتروژن مایع پر شده بودند تا نمونه‌ها را حفظ کنند.»

او توضیح می‌دهد که این مخازن باید مرتب پر می‌شدند و «حدود دو هفته قبل از گلوله‌باران، نیتروژن داخل‌شان شروع به کاهش و تبخیر شدن کرده بود.»

مدیر آزمایشگاه، دکتر محمد عجور، که خودش هم آواره شده و به جنوب غزه رفته، می‌گوید: «به سختی توانستم خودم را به انبار نیتروژن در منطقه النصیرات برسانم و دو مخزن هم گرفتم».

او می‌گوید شدت گلوله‌باران مانع از آن شد که بتواند مخزن‌ها را به کلینیک، که حدود ۱۲ کیلومتر با او فاصله داشت، برساند: «مرکز گلوله‌باران شد و نیتروژن هم دیگر به درد نمی‌خورد».

دکتر غلایینی می‌گوید: «ما فقط جنین بیماران خودمان را نگه نمی‌داشتیم؛ از جنین‌های بیماران دیگر کلینیک‌ها هم نگهداری می‌کردیم. دارم از ۴ هزار جنین منجمد حرف می‌زنیم. این‌ها فقط عدد نیستند، بلکه رؤیاهای افرادی‌اند که سال‌ها انتظار کشیده‌اند، درمان‌های دشوار را تحمل کرده‌اند و همه امیدشان به این مخازن بود که حالا نابود شده‌اند.»

دکتر غلایینی برآورد می‌کند که بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ زن، تنها فرصت‌شان برای داشتن فرزند را از دست داده‌اند، چرا که بسیاری از آن‌ها نمی‌توانند دوباره این روند را طی کنند: «برخی سن‌شان بالاتر رفته، برخی سرطان دارند و برخی دیگر دچار بیماری‌های مزمن‌اند. بسیاری از آن‌ها داروهای قوی و سنگینی برای باروری دریافت کرده‌اند که تنها یک‌بار می‌توانستند آن‌ها را مصرف کنند. از نو شروع کردن آسان نیست.»

ارتش اسرائیل در پاسخ به درخواست بی‌بی‌سی برای اظهار نظر گفت اگر «زمان دقیق حمله» مشخص شود، بهتر می‌توانند پاسخ بدهند.

ارتش اسرائیل افزود که «بر اساس قوانین بین‌المللی عمل می‌کند و برای کاهش خسارت به غیرنظامیان، تدابیر احتیاطی لازم را به کار می‌گیرد.»

در ماه مارس امسال، کمیسیون مستقل تحقیق سازمان ملل متحد در سرزمین‌های اشغالی فلسطین، اسرائیل را متهم کرد که «به عمد به مرکز باروری البسمه حمله کرده و آن را نابود کرده است»؛ اقدامی که «به قصد جلوگیری از تولد نوزادان در میان فلسطینیان غزه» انجام شده است.

این نهاد همچنین مدعی شد که اسرائیل مانع از رسیدن کمک‌ها، از جمله داروهای ضروری برای تضمین بارداری سالم، زایمان و مراقبت‌های نوزادان شده است.

کمیسیون همچنین مدعی شد که مقامات اسرائیلی «بخشی از ظرفیت تولیدمثل فلسطینیان غزه را به طور گروهی نابود کرده‌اند … که یکی از مصادیق جنایت نسل‌کشی است.»

نمایندگی دائم اسرائیل در سازمان ملل، هنگام انتشار این گزارش، در بیانیه‌ای گفت که «این اتهامات بی‌پایه و اساس را کاملاً رد می‌کند».

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در واکنش تند خود شورای حقوق بشر سازمان ملل – که تهیه گزارش را بر عهده داشت – «نهادی ضدیهودی، فاسد، حامی تروریسم و بی‌اعتبار» توصیف کرد.

او گفت که این شورا به جای تمرکز بر جنایات جنگی حماس، با «اتهامات دروغین» به اسرائیل حمله می‌کند.

سخنگوی ارتش اسرائیل به بی‌بی‌سی عربی گفت که «ما عمداً کلینیک‌های باروری را هدف نمی‌گیریم و قصدی برای کاهش نرخ تولد در میان جمعیت غیرنظامی غزه نداریم».

او اضافه کرد: «این ادعا که ارتش اسرائیل عمداً چنین مراکزی را می‌زند، بی‌پایه است و نشان‌دهنده سوء برداشت محض درباره هدف عملیات ارتش اسراییل در غزه است.»

«به چشم خودم دیدم که همه‌چیز فرو ریخت»

دکتر غلایینی می‌گوید هر ۹ مرکز باروری در غزه یا ویران شده‌اند یا دیگر امکان فعالیت ندارند.

نورا می‌گوید دیگر امیدی برای مادر شدن نمانده – نه برای خودش، نه برای زنانی مثل سارا خضری. سارا درمانش را در ۲۰۲۰ شروع کرده بود و درست زمانی که قرار بود جنین در رحمش کاشته شود، جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد. آن روز هیچ‌وقت نیامد. سارا می‌گوید: «به چشم خودم دیدم که همه‌چیز فرو ریخت.»

مرکز باروری البسمه در سال ۲۰۲۳، چند ماه قبل از شروع جنگ، به باردار شدن اسلام لباد کمک کرد. اما یک ماه پس از شروع درگیری، او هم نوزادش را مانند نورا از دست داد. او با یادآوری چگونگی سقط جنین خود می‌گوید: «هیچ ثباتی وجود نداشت. ما دائم در حال جابجایی بودیم. بدن من خسته شده بود.»

اسلام جنین‌های منجمد بیشتری را در مرکز باروری البسمه ذخیره کرده بود، اما اکنون همه آنها از بین رفته‌اند و هیچ مرکز باروری دیگری، برای باردار شدن مجدد او وجود ندارد.