کامبیز آتابای «معمار» فوتبال ایران و رئیس دفتر شهبانو فرح پهلوی درگذشت

کامبیز آتابای،‌ از شخصیت‌های سرشناس عرصه ورزش و سیاست ایران در ۸۶ سالگی در آمریکا درگذشت. او قبل از انقلاب اسلامی ایران مدیرکل دربار و رئیس فدراسیون فوتبال ایران بود و بسیاری او را «معمار فوتبال ایران» می‌دانند. او پس از انقلاب ۵۷، تا پایان عمرش ریاست دفتر شهبانو فرح پهلوی را برعهده داشت.

کامبیز آتابای در سال ۱۳۵۶ به عنوان رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا انتخاب شد و تا امروز تنها ایرانی است که به این جایگاه در فوتبال آسیا رسیده است.

پدر او ابوالفتح آتابای، معاون وزیر دربار در دوران محمدرضا شاه پهلوی،‌ آخرین پادشاه ایران بود و شاید پدر بود که او را به محمدرضا شاه معرفی کرد.

کامبیز آتابای هم سمت مدیرکل فنی و خدمات عمومی وزارت دربار یا همان رئیس تشریفات دربار پهلوی را بر عهده داشت و از جمله همراهان شاه هنگام ترک ایران در دی ماه سال ۱۳۵۷ بود.

شهبانو فرح پهلوی، روز دوشنبه ۱۲ آبان در پیامی با اعلام درگذشت او نوشت که آقای آتابای از همراهان آنها در سفر دی ماه ۱۳۵۷ بود که «همچون یاوری وفادار و دلسوز پادشاه فقید را در مصر همراهی کرد.»

آقای آتابای در تمام سال‌های پس از انقلاب ایران ریاست دفتر مخصوص شهبانو فرح پهلوی را بر عهده داشت و با او همکاری می‌کرد.

فرح پهلوی درباره او نوشت: «در تمام چهار دهه گذشته نیز با نظم و انضباط که از ویژگی‌هایش بود به امور دفتر من از جمله در ارتباط با هم میهنان درون و بیرون کشور صمیمانه رسیدگی می‌کرد. کامبیز آتابای برای من نه یک رییس دفتر، بلکه یک دوست گرانقدر بود.»

کامبیز آتابای از پایه‌گذاران «انجمن سلطنتی اسب» ایران بود که در سال ۱۳۵۱ با هدف حفظ و پرورش نژادهای گوناگون اسب ایرانی و برگزاری مسابقات اسب‌دوانی تاسیس شده بود.

آقای آتابای تا سال ۵۷ ریاست این انجمن را بر عهده داشت و در سال ۵۸ پس از انقلاب ایران منحل و پیست‌های سوارکاری مصادره شد.

مدیر کل فنی و خدمات عمومی وزارت دربار،‌ دبیرکل انجمن سلطنتی اسب،‌ ریاست فدراسیون سوارکاری ایران،‌ ریاست فدراسیون فوتبال ایران و نیز ریاست کنفدراسیون فوتبال آسیا،‌ از جمله فعالیت‌های پیش از انقلاب آقای آتابای در ایران است.

موسس «جام تخت جمشید»،‌ نخستین لیگ تاریخ فوتبال ایران

پیام یونسی‌پور، خبرنگار ورزشی، در گزارشی که در سال ۱۳۹۷ تحت عنوان «نقش رئیس‌های فدراسیون در پنج بار جهانی شدن فوتبال ایران» برای بی‌بی‌سی فارسی نوشته بود از کامبیز آتابای چنین یاد کرده بود: «او نه فقط در صعود ایران به جام جهانی که در حقیقت در شکل گرفتن شالوده فوتبال ایران نقشی مهم داشت.»

کامبیز آتابای دهمین رئیس فدراسیون فوتبال ایران بود. او تقریبا در فوتبال ایران هرآن چه موفقیت بود را برای ایران ثبت کرد.

آقای آتابای سال ۱۳۵۱ فدراسیونی را از مصطفی مکری تحویل گرفت که دوبار در جام ملت‌های آسیا قهرمان شده بود و صعود به المپیک ۱۹۷۲ مونیخ و قهرمانی باشگاه استقلال در مسابقات جام باشگاه‌های آسیا را در کارنامه‌اش داشت.

در حقیقت دلیل اصلی حضور کامبیز آتابای در راس فدراسیون فوتبال، نه ناکامی‌های احتمالی این فدراسیون، که اختلافات قدیمی میان مصطفی مکری با سپهبد حجت کاشانی رییس تازه وارد سازمان وقت تربیت بدنی ایران بود.

نخستین اقدام کامبیز آتابای، راه اندازی لیگ سراسری برای فوتبال ایران شد.

او جام تخت جمشید را در سال ۱۳۵۲ تاسیس کرد که به عنوان نخستین لیگ تاریخ فوتبال ایران شناخته می‌شود.

او برای نخستین بار در دل فدراسیون فوتبال ایران، کمیته‌های مختلف را شکل داد. تا پیش از حضور آقای آتابای در اتاق ریاست فدراسیون فوتبال، هیچ نشانه‌‎ای از کمیته‌های انضباطی، داوران، جوانان یا تیم‌های ملی نبود.

نوشته شدن برنامه برای لیگ و «تقویم دار» شدن فوتبال باشگاهی و ملی ایران، یکی دیگر از اقدامات مثبت کامبیز آتابای به حساب می‌آمد.

او در سومین سال مدیریت خود، رقابت‌هایی به نام "تورنمنت ایران" را در تهران برگزار کرد. همان سال تیم ملی فوتبال ایران برای اولین بار در تهران قهرمان بازی‌های آسیایی شد و برای دومین بار در سطح جوانان به قهرمانی آسیا رسید.

صعود به مسابقات المپیک ۱۹۷۶ مونترال و بعد رسیدن به مرحله یک‌چهارم نهایی این رقابت‌ها، هرگز پس از مدیریت آقای آتابای تکرار نشد. او به مجمع فدراسیون جهانی فوتبال و ریاست کنفدراسیون فوتبال آسیا رسید و برای نخستین بار تیم نوجوانان ایران را با مربیگری ناصر ابراهیمی تشکیل داد. پایه‌ریزی مدیریتی او در فوتبال ایران، منجر شد به نخستین صعود ایران به جام جهانی که در سال ۱۹۷۸ و جام جهانی آرژانتین روی داد.